Khả năng tiếp cận điện của Việt Nam còn thấp hơn Lào

Về khả năng tiếp cận điện năng, Việt Nam xếp thứ 135 trên tổng số 189 quốc gia, một thứ hạng khá thấp nếu so với thứ hạng 12/189 của Thái Lan, hay Philippine (thứ 16/189), thậm chí còn thấp hơn quốc gia láng giềng Lào (78/189).

Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

Tại Hội thảo “Đánh giá các chỉ số môi trường kinh doanh Việt Nam” do Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương tổ chức, đại diện nhóm nghiên cứu Doing Business của Ngân hàng thế giới (World Bank) cho biết, trong năm qua, Ấn Độ, Jamaica, Ba Lan, Đài Loan và Trung Quốc là những nước cải cách nhiều nhất về quy trình và chi phí đấu nối điện. Cụ thể, đơn vị cung ứng điện năng của Ba Lan đã thực hiện cắt giảm chi phí đấu nối mới bằng cách điều chỉnh cơ cấu phí, thậm chí Rwanda đã bãi bỏ tất cả các loại phí đấu nối điện mới. Trong khi đó, đơn vị cung ứng điện ở Malawi lựa chọn hình thức thuê các nhà thầu phụ tư nhân để thực hiện các công việc thi công đầu nối điện bên ngoài, giúp giảm thời gian hoàn thành 50 ngày. Đáng chú ý, Quần đảo Solomon có cải thiện đáng kể về thời gian tiếp cận điện năng khi giảm tới 2/3 thời gian cần thiết bằng cách thu mua, tích trữ được các vật liệu cần thiết cho hoạt động thi công đấu nối điện ngoài trời, bao gồm máy biến thế phân phối điện. Nhờ thế, đơn vị cung ứng điện giờ đây có thể cung cấp các vật liệu cần thiết cho việc kết nối điện, thay vì phải đặt hàng và nhập khẩu mỗi lần cần đấu nối điện như trước đây, từ đó, cắt giảm được thời gian đấu nối điện tử 160 ngày xuống 53 ngày. Hiện đã có 107 quốc gia tinh giản quy trình xét duyệt cấp điện nên khách hàng cũng không cần phải cất công làm việc với nhiều đơn vị, cơ quan khác nhau.

So sánh về khả năng tiếp cận điện năng, Việt Nam xếp thứ 135 trên tổng số 189 quốc gia. Hàn Quốc là nước đứng thứ nhất trong bảng xếp hạng khả năng tiếp cận điện năng, tiếp sau đó là Đài Loan, Trung Quốc...Còn trong khu vực ASEAN, Thái Lan là nước có chỉ số tiếp cận điện dễ nhất (xếp thứ 12/189 quốc gia xếp hạng), tiếp đến là Philippine (thứ 16/189), Malaysia (thứ 27/189), Indonesia (thứ 78/189), Lào (thứ 128/189). Mức trung bình của khu vực Châu Á – Thái Bình Dương là 67.

Báo cáo của WB chỉ ra rằng, để có được 1 đấu nối điện, chủ doanh nghiệp ở Việt Nam phải hoàn thành 6 thủ tục với thời gian lên đến 115 ngày và chi phí (tính trên % thu nhập bình quân đầu người) là 1. 432,8%. Đại diện WB dẫn chứng, để có được 1 đầu nối điện, một doanh nghiệp tại TP.HCM bắt buộc phải làm 6 thủ tục, gồm: Thủ tục để khách hàng đăng ký cấp điện mới và Thỏa thuận đấu nối là 30 ngày; thủ tục khảo sát để cấp điện là 1 ngày; thủ tục để khách hàng có giấy phép đào đường cho kết nối ngầm dưới đất tại Sở giao thông vận tải là 15 ngày; thủ tục khách hàng thuê một công ty tư nhân cho việc thiết kế và thực hiện công trình bên ngoài là 63 ngày; thủ tục khách hàng được cấp giấy chứng nhận thiết kế từ phòng cảnh sát phòng cháy chữa cháy  là 30 ngày, thủ tục khách hàng được lắp công tơ đo đếm và ký hợp đồng là 7 ngày.

Về vấn đề này, bà Bùi Thúy Quỳnh, Phó trưởng Ban Kinh doanh, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) thẳng thắn thừa nhận: Về một số thủ tục ví dụ làm hồ sơ đề nghị đấu nối trước đây còn quá phức tạp. Tuy nhiên, để tiếp cận điện doanh nghiệp đã phải hoàn thành nhiều thủ tục liên quan khác nhau ngoài thủ tục với EVN.  Cụ thể trong các thủ tục đã nêu thì những việc như  thuê một công ty tư nhân cho việc thiết kế và thực hiện công trình bên ngoài, thủ tục cấp giấy phép đào đường cho kết nối ngầm dưới đất tại Sở giao thông vận tải, thủ tục cấp giấy chứng nhận thiết kế từ phòng cảnh sát phòng cháy chữa cháy… thuộc phần việc các đơn vị khác. 

Tập đoàn EVN đã đề ra phương châm “Điện lực đến với khách hàng không phải khách hàng đến với điện lực”. Trong điều kiện các thủ tục liên quan đến các đơn vị khác nhau, EVN đã tích cực đưa ra cơ chế một cửa, thiết lập các phòng giao dịch khách hàng với các đơn vị, hướng dẫn khách hàng các thủ tục cần thiết.

Cụ thể quy định trình tự các bước và thời gian thực hiện, ví dụ, tiếp nhận hồ sơ và khảo sát làm ngay trong ngày, hoặc chậm nhất 0,5 ngày (tính cả độ trễ). Hoặc quy định việc thỏa thuận đấu nối chỉ được thực hiện 3 ngày, thỏa thuận thiết kế 3 ngày đảm bảo thiết bị khách hàng lưới vận hành an toàn. Cuối cùng, sẽ nghiệm thu ký hợp đồng tối đa 10 ngày, tổng thời gian tối đa 18 ngày. Bộ quy trình 18 ngày của EVN đã được phổ biến tới các đơn vị thành viên, đồng thời  yêu cầu các đơn vị niêm yết quy trình thủ tục cấp điện, đưa lên website các tỉnh sở ban ngành để tiện theo dõi, giám sát thực hiện trong quá trình làm. Ngoài ra, 18 ngày nữa là các thủ tục của các đơn vị ngoài EVN, các cơ quan quản lý liên quan. 

EVN cũng đã đề xuất trình Bộ Công thương ban hành Thông tư 33/2014/TT-BCT sửa đổi một số điều của Thông tư 32/2010/TT-BCT để rút ngắn thời gian và hiệu chỉnh hồ sơ yêu cầu thỏa thuận đầu nối. EVN còn xây dựng chương trình phần mềm theo dõi quá trình hồ sơ khách hàng đi đến đâu, để biết trường hợp nào lâu có cảnh báo nếu cần. EVN sẽ  kiên quyết thực hiện cải thiện chỉ số tiếp cận điện năng theo chỉ đạo của Chính phủ.

Mặc dù thời gian qua EVN đã có nhiều nỗ lực trong việc cải thiện chỉ số tiếp cận điện. Tuy nhiên, TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý Kinh tế Trung ương cũng lưu ý, cách tính chỉ số tiếp cận điện từ sang năm sẽ bổ sung thêm chỉ số là giá cả, chất lượng cung cấp điện đó là chỉ số đặt áp lực cải cách không nhỏ lên Việt Nam nói chung và đặc biệt là EVN trong thời gian tới.

(T.Hương)