Không thể coi khoản thu nộp phát sinh là phí, lệ phí thuộc NSNN

Pháp lệnh phí và lệ phí được ủy ban thường vụ Quốc hội thông qua ngày 28/8/2001, có hiệu lực thi thành từ 1/1/2012. Trải qua 12 năm triển khai thực hiện Pháp lệnh phí và lệ phí đã đạt được một số kết quả nhất định.

Phí liên quan đến vận chuyển container là khoản thu dịch vụ; không phải là khoản phí, lệ phí thuộc NSNN... Ảnh minh họa - nguồn internet.Phí liên quan đến vận chuyển container là khoản thu dịch vụ; không phải là khoản phí, lệ phí thuộc NSNN... Ảnh minh họa - nguồn internet.

>> Bộ Tài chính tăng cường thực hiện quy định pháp luật phí, lệ phí

Bãi bỏ trên 340 khoản phí, lệ phí

Theo Pháp lệnh Phí và lệ phí, danh mục phí gồm 73 loại phí được sắp xếp thành 12 nhóm theo tính chất công việc gắn với lĩnh vực, nhóm ngành có những đặc điểm về kinh tế kỹ thuật tương tự nhau. Danh mục lệ phí gồm 43 loại lệ phí được xếp thành 5 nhóm, phù hợp với nhóm các công việc quản lý hành chính nhà nước.

Danh mục các loại phí, lệ phí ban hành kèm theo Pháp lệnh đã được Chính phủ quy định chi tiết gồm 301 khoản phí và lệ phí (171 khoản phí và 130 khoản lệ phí), trong đó đã quy định rõ ràng cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật đối với từng khoản phí, lệ phí cụ thể.

Thời gian qua, Bộ Tài chính đã ban hành theo thẩm quyền các văn bản quy định các khoản phí, lệ phí cụ thể dưới hình thức là Quyết định, Thông tư hoặc Thông tư liên tịch của Bộ Tài chính với các Bộ. Tính đến thời điểm hiện tại đã có trên 280 khoản phí, lệ phí đã có văn bản hướng dẫn thực hiện. Lý do còn lại hơn 20 khoản phí, lệ phí chưa thu được, ông Ngô Hữu Lợi - Vụ trưởng Vụ chính sách thuế - Bộ Tài chính giải thích là do trong quá trình lên danh mục thì người làm chính sách lường trước những danh mục mà có thể phát sinh trong tương lai, nhưng thực tế chưa phát sinh, hoặc nếu phát sinh thì trường hợp thu nhỏ, chưa phù hợp nên chưa thực hiện thu. Ví dụ như trong danh mục Pháp lệnh đưa ra có Phí phá sản nhưng hiện nay cũng chưa phát sinh nên cũng chưa thu.

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về phí, lệ phí được ban hành đã tạo ra khung pháp lý rõ ràng, góp phần lập lại trật tự kỷ cương trong việc ban hành, tổ chức thu nộp, quỷ lý và sử dụng phí, lệ phí. Ông Ngô Hữu Lợi cho biết, Bộ Tài chính đã phối hợp với các Bộ, ngành và địa phương rà soát, bãi bỏ trên 340 khoản phí, lệ phí trước đây ban hành không đúng quy định, đồng thời kịp thời ban hành các văn bản quy định về phí, lệ phí theo thẩm quyền, bảo đảm đúng quy định trong Danh mục, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội.

Để đảm bảo thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về phí, lệ phí, Bộ Tài chính thường xuyên phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát để phân loại xử lý các loại phí, lệ phí, đồng thời ban hành Danh mục các loại phí, lệ phí đã có văn bản hướng dẫn tiếp tục thực hiện, để tạo điều kiện cho các Bộ ngành, địa phương trển khai thực hiện và kịp thời phát hiện các loại phí, lệ phí thu không đúng quy định, từ đó kịp thời bãi bỏ. Mặc dù vậy, trong quá trình thực hiện, có nhiều ý kiến phản ánh về tình trạng chậm bãi bỏ các khoản phí, lệ phí không đúng quy định hoặc ban hành không đúng Danh mục phí, lệ phí ở một số địa phương.

Để khắc phục tình trạng trên, bảo đảm thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về phí, lệ phí, Bộ Tài chính đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 24/2007/CT-TTg ngày 01/11/2007 về việc tăng cường chấn chỉnh việc thực hiện các quy định của pháp luật về phí, lệ phí, chính sách huy động và sử dụng các khoản đóng góp của nhân dân. Theo đó, các địa phương phải rà soát tình hình thực hiện chấp hành pháp luật về phí, lệ phí, đảm bảo thực hiện theo đúng quy định của Pháp lệnh; bãi bỏ ngay những khoản thu phí, lệ phí không có tên trong Danh mục ban hành kèm theo Nghị định số 24/2006/NĐ-CP của Chính phủ. Đồng thời, Thủ tướng CHính phủ đã quyết định miễn thu đối với một số khoản phí, lệ phí, như: miễn phí an ninh, trật tự đối với các tổ chức, cá nhân; miễn phí phòng, chống thiên tai đối với các tổ chức, cá nhân...

Không thể coi khoản thu nộp phát sinh là phí, lệ phí thuộc NSNN ảnh 1

Riêng đối với dư luận thống kê lên đến 432 khoản phí, lệ phí, vượt xa so với Pháp lệnh quy định, ông Ngô Hữu Lợi cho biết, thực tế có sự nhầm lẫn. Bởi thông thường cứ thu thì người dân gọi là "phí". Nhưng thực tế có rất nhiều những khoản huy động, đóng góp tự nguyện như đóng góp xây dựng hạ tầng, xây dựng trạm xá, đường giao thông, đóng góp quỹ từ thiện, khuyến học... Cũng có rất nhiều các phí dịch vụ chung cư, phí liên quan đến vận chuyển container, phí bến bãi ra vào khu công nghiệp (do công ty đặt ra),... là các khoản thu dịch vụ; không phải là khoản phí, lệ phí thuộc NSNN. Như vậy là đã có sự nhầm lẫn, không thể coi khoản thu nộp phát sinh là phí, lệ phí.

Đổi mới cơ chế quản lý phí, lệ phí

Sau khi Chính phủ ban hành các Nghị định số 130 quy định chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính đối với các cơ quan nhà nước và Nghị định số 43 quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện  nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập, Bộ Tài chính đã kịp thời bổ sung Thông tư 45/2006/TT-BTC sửa đổi Thông tư 63/2002/TT-BTC hướng dẫn về phí, lệ phí, theo đó có một số điểm quy định mới liên quan đến công tác quản lý, sử dụng số tiền phí, lệ phí để lại được sửa đổi theo hướng đổi mới cơ chế quản lý phí, lệ phí gắn với xã hội hóa, tạo cơ chế chủ động, tự chủ cho các đơn vị quản lý thu, nộp và sử dụng phí, lệ phí.

Theo đó, phần phí, lệ phí mà tổ chức thu được sử dụng để trang trải chi phí cho việc thực hiện công việc, dịch vụ, thu phí, lệ phí được chi dùng cho các nội dung:

- Khấu hao tài sản cố định để thực hiện công việc, dịch vụ, thu phí. Trường hợp tài sản cố định được sử dụng cho cả hoạt động quản lý nhà nước hoặc hoạt động sản xuất kinh doanh khác ngoài hoạt động thu phí thì chi phí này có thể được phân bổ theo tỷ lệ giữa thời gian sử dụng tài sản cố định vào từng loại hoạt động với tổng số thời gian sử dụng tài sản cố định hoạt phân bổ theo tỷ lệ giữa doanh thu từ hoạt động thu phí với tổng doanh thu của cả hoạt động thu phí và hoạt động sản xuất kinh doanh khác.

- Để nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc thu phí, lệ phí tăng thu nhập cho người lao động, đối với các đơn vị thu phí, lệ phí là cơ quan nhà nước thực hiện chế độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sủ dụng biên chế và kinh phí quản lý hành chính, các đơn vị thu phí, lệ phí là đơn vị sự nghiệp thực hiện chế độ giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập, được sử dụng phần phí, lệ phí trích lại theo chế độ quy định của từng khoản phí, lệ phí cho phù hợp với cơ chế tài chính áp dụng đối với đơn vị mình, sau khi đảm bảo trang trải chi phí cho việc thực hiện công việc, dịch vụ, thu phí, lệ phí theo quy định.

Với những quy định trên đã và đang tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị sự nghiệp của các cơ quan hành chính có thu có điều kiện chuyển đổi mô hình hoạt động sang cơ chế tự chủ theo quy định...

(T.Hằng)