Kinh tế Việt Nam 2015: Tăng trưởng thuận lợi nhờ yếu tố bên trong

Theo Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia (UBGSTCQG), tổng cầu sẽ hồi phục trong năm 2015 do tiêu dùng  phục hồi nhờ lạm phát thấp  trong năm 2014 sẽ giúp  cải thiện sức mua của dân chúng. Đồng thời, đầu tư tư nhân cải thiện do môi trường kinh tế vĩ mô cùng với những cải cách thể chế sẽ tạo dựng niềm tin của doanh nghiệp và hộ gia đình. 

Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

Mục tiêu tăng trưởng 6,2% là khả thi

Ổn định kinh tế vĩ mô được duy trì trong những năm gần đây  sẽ tạo dựng niềm tin của doanh nghiệp trong năm 2015, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, những giải pháp chính sách hỗ trợ sản xuất kinh doanh, cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm lãi suất trong thời gian qua sẽ giúp giảm chi phí sản xuất cũng như chi phí tài chính cho doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả sinh lời của doanh nghiệp để có động lực mở rộng sản xuất trong năm 2015.

Khả năng thu hút đầu tư nước ngoài cao hơn với triển vọng TPP được kí kết trong năm 2015. Bên cạnh đó, việc sửa đổi, và dự kiến sửa đổi nhiều Luật quan trọng như  Luật  Đầu tư,  Luật  Doanh nghiệp, Luật Đất đai, Luật Nhà ở cũng tạo điều kiện cải thiện chỉ số năng lực cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam. Theo báo cáo Năng lực cạnh tranh toàn cầu năm 2014 của Diễn đàn kinh tế thế giới (WEF), Việt Nam đã tăng 2 bậc so với năm 2013. Đồng thời, xuất khẩu tiếp tục tăng trưởng khá từ những dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và sẽ tiếp tục là động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế.

Tổng cung cũng được cải thiện nhờ quá trình tái cơ cấu dần phát huy tác dụng đối với năng suất của nền kinh tế. Hơn nữa,  giá hàng hóa thế giới tiếp tục giảm sẽ tạo điều kiện  cho doanh nghiệp cắt giảm chi phí sản xuất, thúc đẩy tổng cung trong nước. Trên cơ sở  tính toán ở trên của UBGSTCQG về tỷ trọng của  xăng dầu và các sản phẩm hóa dầu trong tổng giá trị công nghiệp, với dự báo giá dầu thế giới trong năm 2015 giảm 33% và giả định giá xăng dầu trong nước giảm tương ứng thì giá thành sản phẩm sản xuất trong nước sẽ giảm 3%.

Đánh giá tổng quát, UBGSTCQG nhận định, năm 2015 sẽ tiếp tục  xu thế phục hồi tăng trưởng. Dựa trên phân tích định lượng,  UBGSTCQG dự báo tốc độ tăng trưởng quý 1/2015 sẽ là  5,4%, cao hơn cùng kì 2014. Xu hướng này sẽ tiếp tục trong các quý tiếp theo và  mục tiêu tăng trưởng 6,2%  cả  năm 2015 là khả
thi.

Ổn định kinh tế vĩ mô có điều kiện thuận lợi để tiếp tục duy trì. Lạm phát sẽ không có biến động lớn do tổng cầu trong năm 2015 mặc dù cải thiện so với năm 2014 nhưng ở mức độ vừa phải và không gây áp lực lên lạm phát. Trong khi đó, giá hàng hóa thế giới được dự báo sẽ giảm trong năm 2015, tạo điều kiện cắt giảm chi phí sản xuất và không tạo ra yếu tố lạm phát chi phí đẩy.  Đồng thời,  lạm phát tâm lí sẽ tiếp tục ổn định  nhờ ổn định  kinh tế vĩ mô  trong năm 2014. Do đó, lạm phát trong năm 2015 phụ thuộc chủ yếu vào chính sách quản lý giá các mặt hàng cơ bản.  UBGSTCQG dự báo lạm phát  cơ bản  (không tính đến giá lương thực, thực phẩm, giá hàng hóa cơ bản và dịch vụ công ) trong năm 2014 ở khoảng 3%.

Cán cân thanh toán dự  báo vẫn duy trì thặng dư. Mặc dù nhập khẩu có thể gia tăng do kinh tế phục hồi nhưng  ổn định vĩ mô, nỗ lực cải cách thể chế và hội nhập kinh tế quốc tế sẽ là nền tảng duy trì sự ổn định của FDI, kiều hối, ODA và FII . Cán cân thanh toán thặng dư tạo điều kiện cho chính sách tỷ giá.  Tuy nhiên, cần lưu ý một số yếu tố có thể tạo áp lực lên tỷ giá: lãi suất  USD trên thị trường thế giới tăng sẽ giảm cơ hội duy trì mức chênh  lệch  cao giữa lãi suất đồng nội tệ và ngoại tệ trong nước. USD nhiều khả năng tiếp tục đà  tăng giá so với ngoại tệ khác kéo theo VND lên giá so với ngoại tệ khác, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

Xăng dầu giảm: Lợi bất cập hại

Giá xăng dầu giảm trong năm 2015 là cơ hội thuận lợi cho doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, giảm chi phí  đầu vào, thúc đẩy sản xuất.  Để doanh nghiệp tận dụng cơ hội này chính sách thuế nhập khẩu, phí nhập khẩu xăng dầu cần đảm bảo hài hòa giữa mục tiêu bảo đảm nguồn thu  ngân sách  và mục tiêu tháo gỡ khó khăn cho hoạt hộng sản xuất, kinh doanh.  Đồng thời, chính sách quản lý giá cần biện pháp đối với các doanh nghiệp sử dụng nhiều nhiên liệu đầu vào phải điều chỉnh giá bán thích hợp để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp giảm giá thành.

Ở chiều ngược lại, giá dầu giảm cũng làm ảnh hưởng đến thu ngân sách và cân đối ngân sách. Theo UBGSTCQG, với dự báo giá dầu thanh toán trung bình năm 2015 là 60USD/ thùng,  trong trường hợp giá dầu giao trong dự toán không được điều chỉnh (giá dầu giao dự toán 2015 được Quốc hội thông qua là 100USD/thùng) thì thu ngân sách từ xuất khẩu dầu thô sẽ hụt 37 nghìn tỷ đồng so với dự toán (tương đương với 4% tổng thu NSNN), và giảm 47% so với ước thực hiện của năm 2014. Bên cạnh đó, giả định các mức thuế nhập khẩu và phí xăng dầu giữ nguyên như đầu năm 2014, thì với giá dầu như trên, thu ngân sách sẽ hụt thêm khoảng 6.000 tỷ đồng. Do vậy, tổng mức hụt thu ngân sách nhà nước từ xuất khẩu dầu và thuế, phí nhập khẩu dầu vào khoảng 43.000 tỷ đồng, bằng 4,6% tổng thu NSNN năm 2015.

Trong khi đó, kinh tế thế giới mặc dù phục hồi nhưng chậm và còn không ít bất trắc. Giá hàng hóa thế giới được dự báo giảm không chỉ trong năm 2015 mà thậm chí ở những năm tiếp theo phần nào sẽ ảnh hưởng đến xuất khẩu của Việt Nam.

Với xu hướng giảm giá hàng hóa thế giới  trong năm 2015, cần có các biện pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh hàng hóa sản xuất trong nước, mở rộng thị trường xuất khẩu, quản lý nhập khẩu.  Bên cạnh các biện pháp thúc đẩy xuất khẩu cũng cần có các biện pháp khuyến khích tiêu dùng  trong nước thông qua phát triển hệ thống phân phối,  đẩy mạnh cho vay tiêu dùng,  hỗ trợ doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm.

Mặc dù tình hình các doanh nghiệp nhìn chung đã được cải thiện nhưng các doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn còn không ít khó khăn. Do đó trong năm 2015 cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh do anh để tăng thêm cơ hội cho các doanh nghiệp, nhất là việc triển khai có hiệu quả các Luật Doanh nghiệp (sửa đổi), Luật Đầu tư (sửa đổi). Đồng thời, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận nguồn vốn tín dụng phục vụ phát triển sản xuất kinh doanh có hiệu quả. Năm 2015 sẽ có những cải thiện về đầu tư tư nhân nhưng nhìn chung để duy trì được tốc độ tăng trưởng dài hạn thì nhất thiết phải  đẩy mạnh tái cơ cấu kinh tế, nhất là tái cơ cấu DNNN, thị trường tài chính;  có biện pháp nâng cao năng suất chung của nền kinh tế.  Bên cạnh việc tiếp tục tái cơ cấu tổng thể nền kinh tế, thực hiện ba khâu đột phá chiến lược, thì cần phải thực hiện tái cơ cấu cả từng ngành, từng doanh nghiệp.

(T.Hương)