Kinh tế Việt Nam đang kém cạnh tranh hơn

Ngày 28/8, Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức hội thảo “Cải cách thể chế kinh tế Việt Nam để hội nhập và phát triển giai đoạn 2015 - 2035”. Tại Hội thảo, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh nhận định, sau gần 30 năm thực hiện cải cách, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu lớn nhưng cũng có một thực tế là nền kinh tế Việt Nam ngày càng kém cạnh tranh hơn.

Kinh tế Việt Nam đang kém cạnh tranh hơn

Khoảng cách GDP trung bình đầu người có nguy cơ bị nới rộng

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh cho biết, thực trạng kinh tế Việt Nam thời gian gần đây cho thấy những dư địa để phát triển nhờ cải cách từ năm 1986 đến nay đã cạn dần, nhất là từ năm 2008 đến nay.

Nhiều rào cản lớn về thể chế kinh tế đã xuất hiện, thể chế kinh tế hiện hành có những khoảng cách, những khác biệt so với thể chế kinh tế của các nền kinh tế thị trường ở châu Âu, Hoa Kỳ và với nhiều nước trong khu vực.

Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, Việt Nam duy trì được tốc độ tăng trưởng khá nhưng quy mô còn nhỏ so với các nước trong khu vực. Tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân 1990 - 2014 đạt 6,9%/năm, đưa Việt Nam từ một nước thuộc nhóm các nước nghèo trên thế giới thành nước có thu nhập trung bình. GDP năm 2014 đạt 186.2 tỷ USD, gấp 29 lần so với năm 1990, nhưng vẫn còn nhỏ so với các nước trong khu vực. Theo tính toán, GDP của Indonesia gấp 4,8 lần GDP của Việt Nam, Thái Lan gấp 2 lần, Malaysia gấp 1,8 lần, Singapore gấp 1,7 lần và Philippines gấp 1,5 lần.

Bên cạnh đó, dù đã trở thành quốc gia có thu nhập trung bình nhưng khoảng cách về GDP bình quân đầu người Việt Nam so với các nước trong khu vực còn lớn và nguy cơ bị nới rộng.

Từ năm 2008, Việt Nam đã chính thức trở thành quốc gia có thu nhập trung bình với GDP bình quân đầu người đạt 1.145 USD, đến năm 2014 tăng lên 2.052 USD. Tuy nhiên, với mức bình quân này, Việt Nam tiếp tục thuộc nhóm nước có thu nhập trung bình thấp và chỉ ngang bằng mức GDP bình quân đầu người của Malaysia năm 1988, Thái Lan năm 1993, Indonesia năm 2008, Philippines năm 2010 và Hàn Quốc năm 1982. Như vậy, xét trên giác độ GDP bình quân đầu người, Việt Nam đi sau Hàn Quốc khoảng 30-35 năm; sau Malaysia 25 năm, Thái Lan 20 năm, sau Indonesia và Philippines 5-7 năm.

Về năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, năm 2014 chỉ số năng lực cạnh tranh quốc gia của Việt Nam xếp hạng thứ 68/144 nền kinh tế. Mặc dù tăng 2 bậc so với năm 2013, nhưng chỉ số này chỉ đứng trên Lào, Campuchia và Myanmar, còn khoảng cách rất xa so với Singapore, Malaysia, Thái lan và Philipines.

Không thể chần chừ

Theo Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng, Viện Nghiên cứu Kinh tế Trung ương (CIEM): “Chúng ta tự hào về tăng trưởng bình quân 7%. Tuy nhiên, kể từ 2008 trở lại đây, tăng trưởng chỉ còn hơn 5%. Nếu GDP chỉ tăng khoảng 5% thì đến năm 2035 mới bằng 75% của Thái Lan hiện nay. Cho nên phải đạt tăng trưởng 7% may ra mới đuổi kịp được Thái Lan”.

Trước những nguy cơ tụt hậu của nền kinh tế, ông Cung cho rằng: “Việt Nam không thể chần chừ cải cách kinh tế, bởi nếu còn chần chừ, nguy cơ tụt hậu sẽ còn rất xa so với các nước trong khu vực”.

Đề xuất các giải pháp cải cách thể chế kinh tế trong thời gian tới, theo tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, cần cơ cấu lại ngân sách, nhất là chi ngân sách và nâng cao hiệu quả các khoản chi ngân sách, dành tỷ lệ cao hơn, với số vốn nhiều hơn cho đầu tư, đồng thời, tuyệt đối không bố trí vốn đầu tư của Nhà nước cho các dự án, công trình chưa cần thiết…

Ông Võ Đại Lược - Nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu Kinh tế Trung ương cho rằng nếu chỉ bàn đến giải pháp kinh tế thì không thể giải quyết được. Ông nói: “Ở thời điểm hiện nay, muốn giải quyết thực sự vấn đề thì chuyện không phải là kinh tế mà phải chính trị, phải có sự đổi mới về tư duy quan điểm phát triển, từ đó đổi mới thể chế”.

Đồng quan điểm, nguyên Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển cũng cho rằng để thể chế kinh tế tốt lên, phải cải cách chính trị, từ đó xây dựng xã hội hiện đại dựa trên ba nội dung: Kinh tế thị trường, nhà nước pháp quyền và xã hội dân sự.

Ông Bùi Quang Vinh, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhấn mạnh: "Đất nước đang có nhiều phát triển tốt, nhưng chúng ta cũng nhìn thấy một thực tế là nền kinh tế Việt Nam ngày càng kém cạnh tranh hơn. Trong khi chúng ta đang hội nhập một cách mạnh mẽ. Đây là vấn đề rất đáng lo lắng. Hội nhập là cạnh tranh, nếu trong cạnh tranh mà không chiến thắng thì sẽ thất bại. Chúng ta đã và quyết tâm hội nhập mà không đổi mới mình, không nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, chắc chắn chúng ta sẽ thất bại".

(PV)