Lạm phát và lạm phát cơ bản không biến động trong 3 tháng gần đây

Theo đánh giá của Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia trong 5 tháng đầu năm 2015, tình hình kinh tế Việt Nam đã có nhiều kết quả khả quan như: Hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp tiếp tục cải thiện; Lạm phát tiếp tục ổn định; Lãi suất có dấu hiệu tăng; Hệ thống tài chính có những kết quả tích cực.

Ảnh minh họa - nguồn: internet.Ảnh minh họa - nguồn: internet.

Theo đó, chỉ số sản xuất công nghiệp IIP 5 tháng đầu năm tăng 9,2%, cao hơn nhiều so với cùng kỳ hai năm trước (2013: 4,8%; 2014: 5,6%). Chỉ số PMI11 tháng 4/2015 đạt 53,5 điểm và là mức cao nhất kể từ khi chỉ số này được công bố tháng 4/2011. Điều này có được là nhờ: Sản xuất tăng trưởng mạnh; đơn đặt hàng (cả nội địa và xuất khẩu) tăng kỉ lục; giá đầu vào tiếp tục giảm.

Tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp cải thiện đã khuyến khích đầu tư và tiêu dùng: Tín dụng đối với toàn nền kinh tế tính đến 20/5 ước tăng 4,26% (cùng kỳ năm 2014 tăng 1,11%). Tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng 5 tháng đầu năm 2015 cũng tăng 9,05% so với cùng kỳ, nếu loại trừ yếu tố giá tăng 8,15%, cao hơn nhiều so với cùng kỳ các năm 2011-201412.

Nhu cầu nhập khẩu cho sản xuất do đó cũng tăng theo. Trong 4 tháng đầu năm, nhập khẩu máy móc thiết bị - dụng cụ phụ tùng tăng 44,9% (so với cùng kỳ), cùng kỳ 2014 tăng 26,7%; Nhập khẩu điện tử - máy tính và linh kiện tăng 36,4%, cùng kỳ 2014 tăng 4,5%.

Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia nhận định, tình hình sản xuất kinh doanh cải thiện giúp đảm bảo nguồn thu NSNN. Tổng thu NSNN lũy kế đến ngày 15/5/2015, tăng 4,4% so với cùng kỳ (cùng kỳ 2014 tăng 21,5%). Trong đó: Thu nội địa và thu xuất nhập khẩu tăng 11,8% và 7% đã bù đắp một phần giảm thu từ dầu thô. Thu từ khu vực SXKD đạt 184,9 nghìn tỷ, bằng 38,3% dự toán và tăng 7,3% so với cùng kỳ 2014 (cùng kỳ 2014 tăng 28,2%). Thu từ dầu thô dự kiến khả quan hơn do giá dầu thoát đáy. Thu ngân sách từ dầu thô lũy kế đến 15/05 đạt 26,2 nghìn tỷ đồng, bằng 28,2% dự toán, giảm mạnh 38,4% so với cùng kỳ 2014 (cùng kỳ 2014 giảm 0,4%). Giá dầu thế giới được dự báo tiếp tục phục hồi vào những tháng cuối năm sẽ đảm bảo nguồn thu từ dầu thô đạt mức cao hơn so với một số dự báo trước đó.

Tuy nhiên, tổng kim ngạch xuất khẩu tăng thấp. Tính chung 5 tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất khẩu ước đạt 63,2 tỷ USD, tăng 7,3% so với cùng kỳ năm 2014 (cùng kỳ năm 2014 tăng 15,4%). Tính riêng 4 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu của nhóm các mặt hàng thống kê cả về giá trị và lượng đã giảm gần 13% so cùng kỳ 2014, chủ yếu do yếu tố giá khi giá xuất khẩu bình quân của các mặt hàng trên giảm tới 10,5%. Kim ngạch hàng hoá nhập khẩu 5 tháng đầu năm nay ước tính đạt 66,2 tỷ USD, đưa mức nhập siêu 5 tháng đầu năm lên gần 3 tỷ USD, bằng 4,7% tổng kim ngạch xuất khẩu. Trong đó nhập siêu khu vực doanh nghiệp trong nước lên tới gần 7,7 tỷ USD, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục xuất siêu ở mức gần 4,7 tỷ USD (kể cả dầu thô).

Lạm phát tiếp tục ổn định

Chỉ số giá tiêu dùng CPI tháng 5 tăng 0,16% so với tháng trước và tăng 0,95% so với cùng kỳ14. Lạm phát cơ bản15 so với cùng kỳ là 2,41%. Nhìn chung, cả lạm phát và lạm phát cơ bản (so cùng kỳ) gần như không có biến động trong 3 tháng gần đây.

Mặc dù lạm phát ổn định, tỷ giá chịu sức ép nhất định ngay cả khi NHNN đã tuyên bố điều chỉnh tỷ giá thêm 1% vào ngày 07/05/2015. Nguyên nhân là do: (i) 5 tháng nhập siêu gần 3 tỷ USD (ii) tiền gửi ngoại tệ của khách hàng giảm khi tính đến 31/3/2013 huy động bằng ngoại tệ giảm 4,9%. (iii) lãi suất USD qua đêm liên ngân hàng tăng mạnh và dao động quanh khoảng 0,4- 0,8%, cao hơn mức 0,25% đầu năm.

Lãi suất có dấu hiệu tăng

Lợi suất TPCP có xu hướng tăng kể từ tháng 3/2015, gây khó khăn cho huy động TPCP. Lũy kế từ đầu năm, tỷ lệ trúng thầu/gọi thầu TPCP đạt 64,5% và chỉ đạt 31,7% kế hoạch phát hành TPCP của cả năm.

Ngoài nguyên nhân lãi suất, huy động TPCP chậm còn do: Dòng tiền đầu tư dài hạn của các nhà đầu tư còn hạn chế, các NHTM quan tâm nhiều tới trái phiếu Chính phủ (TPCP) kỳ hạn dưới 5 năm nhằm đảm bảo tốt hơn danh mục đầu tư; (ii) Các NHTM ưu tiên đẩy mạnh tín dụng. Với tốc độ huy động TPCP hiện tại, áp lực huy động vốn đối với KBNN trong những tháng tiếp theo sẽ không nhỏ.

Lãi suất đang chịu sức ép do huy động của hệ thống TCTD tăng chậm hơn cho vay. Tính đến 31/3/2015 tổng huy động chỉ đạt 4.557 nghìn tỷ đồng tăng 0,98% so với đầu năm. Trong đó: vốn huy động bằng VND tăng 1,9%, bằng ngoại tệ giảm 4,9%. Trong khi đó, tổng tín dụng đạt 3.826 nghìn tỷ đồng, tăng 1,7% so với đầu năm. Trong đó, cho vay bằng VND tăng 2,4%, cho vay bằng ngoại tệ giảm 0,9%. Tăng trưởng huy động thấp trong khi tăng trưởng tín dụng khá đã làm tỷ lệ cho vay/huy động tăng nh lên 84%, cao hơn mức 83% (T12/2014). Đáng chú ý là tỷ lệ cho vay/huy động ngoại tệ là 87%, cao hơn hẳn mức 83,4% cuối năm 2014, nguyên nhân do huy động tiền gửi ngoại tệ giảm 4,94% so với cuối năm 2014.

Hệ thống tài chính có những kết quả tích cực

Hiệu quả kinh doanh của các TCTD cải thiện trong quý 1/2015. Thu nhập lãi thuần tăng 19,1%, lợi nhuận trước trích lập dự phòng RRTD cũng tăng 21,5%. Tuy nhiên, chênh lệch thu chi của toàn hệ thống đạt 9.935 tỷ đồng giảm 8,7% so với cùng kỳ năm 2014 do các TCTD tăng cường trích lập dự phòng RRTD, chi phí dự phòng RRTD tăng 71,3% so với quý I/2014.

Thanh khoản trên liên ngân hàng ổn định trong 5 tháng đầu năm 2015. Khối lượng giao dịch trên thị trường liên ngân hàng giảm đáng kể so với thời điểm cuối năm 2014. Lãi suất VND qua đêm liên ngân hàng hạ nhiệt trong những tuần đầu tháng 5 ngay sau khi NHNN tuyên bố điều chỉnh tỷ giá thêm 1%. Tiền gửi của các TCTD khác và đi vay các TCTD khác giảm 11,5%, tỷ trọng vốn liên ngân hàng/ tổng nguồn vốn giảm từ 13,9% (tháng 12/2014) xuống 12,4% (tháng 3/2015).

Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia cho rằng, mặc dù lãi suất có dấu hiệu tăng nhưng thị trường chứng khoán trong tháng 5 tăng nhẹ, khối ngoại duy trì mua ròng. VNIndex đóng cửa tại 561,8 điểm (tính đến 22/5) tăng 3,1% từ đầu năm 2015. Thị trường có xu hướng tăng nh trở lại bởi các yếu tố: Sự trở lại của các dòng tiền bắt đáy sau hơn 2 tuần sụt giảm trước đó; Giá dầu thế giới tăng tạo ra tín hiệu khả quan cho nhóm ngành dầu khí; Những thông tin từ việc nới room cũng như ký kết các hiệp định thương mại đã kích thích dòng tiền đầu cơ chảy mạnh; Thông tin về việc FED chưa nâng lãi suất trong tháng 6 tạo tâm lý an toàn cho nhà đầu tư. Khối ngoại duy trì mua ròng trong tháng 5, đạt khoảng 1.000 tỉ đồng (tương đương 47 triệu USD). Tổng cộng từ đầu năm 2015, khối ngoại mua ròng 2.900 tỉ đồng (135 triệu USD), bằng khoảng 60% cùng kỳ năm 2014.

(K.Liên)