Minh bạch thông tin tài chính vi mô tại Việt Nam

Ngành tài chính vi mô ở Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng trên con đường chính thức hóa và chuyên nghiệp hóa. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức khi chúng ta muốn phổ cập hơn nữa các dịch vụ tài chính, ngân hàng.

Ngành tài chính vi mô đã có những bước tiến quan trọng trên con đường chính thức hóa.Ngành tài chính vi mô đã có những bước tiến quan trọng trên con đường chính thức hóa.

Đây là nhận định của ông Nguyễn Phước Thanh - Phó Thống đốc NHNN tại buổi Tọa đàm Minh bạch thông tin và khuôn khổ pháp lý phát triển tài chính vi mô tại Việt Nam do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) phối hợp tổ chức ngày 11/12.

Khó khăn về nguồn vốn 

Theo ông Phạm Huyền Anh, Vụ trưởng Vụ Chính sách an toàn hoạt động ngân hàng NHNN, tài chính vi mô (TCVM) đã cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người nghèo và thu nhập thấp, từ đó mang lại hiệu quả kinh tế lớn cho hàng triệu hộ gia đình. Nhờ vậy mà trên 90% khách hàng là hộ nghèo đã gia tăng thu nhập và có vốn đầu tư cho sản xuất kinh doanh đáng kể từ khi sử dụng dịch vụ TCVM.

Tính đến 30/9, theo kết quả giám sát và báo cáo của các tổ chức TCVM, tổng vốn chủ sở hữu là 238,9 tỷ đồng, tổng tiền gửi là 439,2 tỷ đồng, tổng nợ xấu là 75,2 triệu đồng, lợi nhuận là 32 tỷ đồng, tỷ lệ sinh lời trên một đồng vốn là 9,5%… Trong khi đó, một kết quả đáng chú ý là tỷ lệ nợ xấu tại các tổ chức TCVM chỉ là 0,01%, con số thấp hơn rất nhiều so với mặt bằng chung.

Tuy nhiên, chuyên gia về tài chính vi mô Mohini Bhatia của Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC) cho rằng: Ở Việt Nam, phần lớn các tổ chức TCVM thuộc sở hữu của một số Hội như Hội Phụ nữ nên không vay được vốn trong hay ngoài nước, điều này làm giảm đáng kể khả năng của các tổ chức TCVM.

Một nguyên nhân khác được nhận định là mặc dù các quy định pháp luật về thành lập, quản lý, giám sát tổ chức và chương trình dự án TCVM  tương đối đầy đủ nhưng chưa thật sự đồng bộ. Cụ thể là chưa có một tổ chức đầu mối quản lý thống nhất, chưa nhận thức đầy đủ vai trò của TCVM để có cơ chế hỗ trợ kịp thời, đầy đủ. Hơn nữa, hoạt động chủ yếu của TCVM hiện nay chủ yếu là cho vay, một số dịch vụ của TCVM như lương hưu, chuyển tiền, bảo hiểm... Hoạt động của TCVM chưa thực sự bền vững, chưa áp dụng đầy đủ các chỉ số bền vững tài chính và bền vững hoạt động.

Cần tạo điều kiện hơn cho TCVM 

Ông Nguyễn Mạnh Cường, chuyên gia về TCVM cho rằng: Hoạt động của các tổ chức TCVM thường ở khu vực vùng sâu, vùng xa, huy động những khoản tiền lớn và chia nhỏ cho vay các khoản tiền nhỏ (ngược với ngân hàng). Các khách hàng có điều kiện khó khăn, không có tài sản đảm bảo nên tốn kém chi phí. Do đó, cần hoàn thiện quy định về lãi suất cho TCVM theo hướng thỏa thuận trên cơ sở bù đắp đủ chi phí nhưng không gây thiệt thòi cho người nghèo. Để hạ lãi suất cho vay thì bên cạnh nỗ lực của các tổ chức TCVM tiết giảm chi phí cần có các cơ chế hỗ trợ nhiều hơn của các cơ quan quản lý, giảm chi phí dự phòng mất vốn. Cần có đầu mối cung cấp thông tin cụ thể như hiệp hội TCVM, đồng thời có các chính sách thuế ưu đãi nhiều hơn. Hiện nay các yêu cầu về mạng lưới tổ chức TCVM như: điều kiện kho két, cơ sở vật chất, điều kiện với chi nhánh được cấp phép quá cao chưa phù hợp với tổ chức TCVM. Các quy định về việc phải duy trì thường xuyên tỷ lệ về khả năng chi trả tối thiểu bằng 20% là quá cao, cần phải hạ mức này.

Cùng quan điểm về việc tạo điều kiện hơn cho tổ chức TCVM, ông Phạm Huyền Anh, Vụ trưởng Vụ Chính sách an toàn hoạt động ngân hàng NHNN khuyến nghị: Cần hoàn thiện các cơ chế đồng bộ phù hợp với tính chất đặc thù các TCVM, nâng cao năng lực tài chính, quản trị hoạt động của các tổ chức TCVM, chương trình dự án TCVM. Cụ thể là cần ban hành bổ sung, hoàn thiện quy định về cấp phép, tổ chức hoạt động, các quy định về an toàn, phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro. Cần có liên kết hoạt động TCVM với hoạt động của TCTD khác.

Cũng tại buổi tọa đàm đã diễn ra Lễ Công nhận cá nhân và tổ chức tài chính vi mô tiêu biểu Citi - Việt Nam 2014 (chương trình CMA 2014) đã công nhận 29 trong tổng số 360 cá nhân và tổ chức tài chính vi mô tiêu biểu đã có những thành tích xuất sắc trong công cuộc giảm nghèo và phát triển kinh tế đất nước. Theo đó, 6 tổ chức tài chính vi mô tiêu biểu (TCVM) là: Quỹ Hỗ trợ phụ nữ nghèo Thanh Hóa, 2 tổ chức tài chính vi mô tiêu biểu hướng tới người nghèo và 3 tổ chức tài chính vi mô tiêu biểu về bảo vệ khách hàng. Ngoài ra có các khách hàng vi mô tiêu biêu có mô hình hoạt động sản xuất kinh doanh bền vững.

(T.Hương)