Mục tiêu tăng trưởng 5,5% vẫn là thách thức lớn

Sự phục hồi tăng trưởng kinh tế Việt Nam chưa thực sự chắc chắn do cầu nội địa còn yếu và chi phí sản xuất cao. Do đó, khả năng đạt được mục tiêu tăng trưởng 5,5% trong năm 2013 vẫn là một thách thức lớn.

Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

Đó là nhận định của Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia - NFSC (UBGSTCQG) tại Báo cáo đánh giá tình hình kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm và dự báo cả năm 2013 tại cuộc họp Chính phủ tháng 6/2013.

Lạm phát thấp tạo dư địa điều chỉnh giá hàng hóa

Theo UBGSTCQG, lạm phát thấp tạo dư địa cho điều chỉnh giá các mặt hàng cơ bản. Với chỉ số CPI tháng 6 tăng 0,05% so với tháng trước, 6,69% so cùng kì năm trước, và 2,4% so tháng 12/2012... dù lạm phát theo tháng dao động tương đối lớn nhưng chủ yếu do tính mùa vụ nên lạm phát so cùng kì năm trước khá ổn định từ quý 4/2012, duy trì ở mức trên dưới 7%. Nguyên nhân giúp lạm phát được duy trì ổn định là do tổng cầu yếu khi giá mặt hàng thiết bị và đồ dùng gia đình, nhà ở và vật liệu xây dựng, giao thông đều có xu hướng giảm và do xu hướng giảm giá hàng hóa thế giới (nhất là giá lương thực và giá dầu thô). Nếu không có sự tăng giá mạnh của nhóm hàng dược phẩm, y tế và giáo dục thì lạm phát chung sẽ không những ổn định mà còn có xu hướng giảm: tốc độ tăng trung bình (không có trọng số) của giá nhóm các hàng hóa ngoài dược phẩm, y tế, giáo dục, đã giảm từ 5,9% trong tháng 1/2013 xuống còn 4,7% trong tháng 6/2013.

Trong 6 tháng cuối năm, khi giá thế giới được dự báo ổn định và cầu trong nước chậm khôi phục, nếu không có những thay đổi về chính sách kinh tế vĩ mô cũng như giá các mặt hàng cơ bản thì nhiều khả năng lạm phát sẽ tăng thấp trong 6 tháng cuối năm 2013 và lạm phát cả năm 2013 sẽ ở mức khoảng 5% (UBGSTCQG). So với mục tiêu lạm phát điều hành của Chính phủ 6 - 6,5% của năm 2013, mức lạm phát dự báo khoảng 5% (nếu không điều chỉnh giá hàng hóa cơ bản) cho phép một dư địa nhất định để điều chỉnh giá các mặt hàng cơ bản. Theo Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế - xã hội Quốc gia (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), giá điện tăng 1% sẽ có ảnh hưởng làm tăng CPI 0,07% (trong đó 0,04% tăng do ảnh hưởng trực tiếp và 0,03% do ảnh hưởng gián tiếp). Trên cơ sở đó, giá điện có thể điều chỉnh trong phạm vi 10% - 15% (bao gồm cả điều chỉnh tiếp giá than bán cho điện).

Như vậy, muốn giữ lạm phát ở mức như mục tiêu đề ra, việc điều hành giá các mặt hàng cơ bản cũng cần được xem xét khi trong điều kiện lạm phát còn dư địa. Việc điều chỉnh giá các mặt hàng cơ bản có thể chia thành 2 lần vào tháng 9 và tháng 11 vì theo dự báo của UBGSTCQG thì lạm phát (so với cùng kỳ) sẽ ở mức thấp nhất trong quãng thời gian này.

Cần ưu tiên cho tăng trưởng

Tăng trưởng GDP 6 tháng đầu năm 2013 (theo giá 2010 và so cùng kì năm trước) đạt 4,9%, tương đương mức tăng của cùng kì năm trước. Tăng trưởng được duy trì chủ yếu nhờ cải thiện về tăng trưởng của khu vực xây dựng và dịch vụ, trong khi nông nghiệp, thủy sản và công nghiệp suy giảm. Cụ thể, chỉ số sản xuất công nghiệp mặc dù còn thấp hơn cùng kì năm trước nhưng đã tăng dần từ tháng 3/2013, mức tăng chỉ số tồn kho (so cùng kì năm trước) đã giảm từ 21,5% tại thời điểm 01/01/2013 xuống còn 9,7% tại thời điểm 1/6/2013; Kim ngạch nhập khẩu các mặt hàng tư liệu sản xuất trong 6 tháng đầu năm 2013 tăng 17,8% so với cùng kỳ năm trước, hơn nữa, tốc độ tăng kim ngạch nhập khẩu của khu vực trong nước tăng 6,3%, cải thiện đáng kể so với mức giảm 8,2% của cùng kì năm trước; Xuất khẩu, tính chung 6 tháng đầu năm 2013, tăng 16,1% so với cùng kỳ năm trước, so với mức 6,6% của 6 tháng 2012, trong đó, xuất khẩu của khu vực kinh tế trong nước tăng 2,2%... Đây được cho là những dấu hiệu thể hiện sản xuất đang có chuyển biến tích cực.

Trong khi tình hình hoạt động sản xuất của doanh nghiệp đang gặp khó khăn, việc duy trì được tốc độ tăng trưởng GDP trong 6 tháng đầu năm là một sự cố gắng khá ấn tượng của Chính phủ, nhất là trong điều kiện các giải pháp đề ra trong Nghị quyết 02 chưa triển khai được nhiều. Tuy nhiên, sự phục hồi tăng trưởng chưa thực sự chắc chắn do cầu nội địa còn yếu và chi phí sản xuất cao. Do đó, khả năng đạt được mục tiêu tăng trưởng 5,5% trong năm 2013 vẫn là một thách thức lớn khi mà nguyên nhân trước hết là do cầu nội địa chậm hồi phục. Tham khảo chỉ số PMI của HSCB trong tháng 5/2013 cho thấy số lượng đơn đặt hàng mới tại các nhà sản xuất Việt Nam đã giảm lần thứ hai trong vòng bốn tháng qua, chủ yếu do điều kiện yếu kém của thị trường trong nước khi mà số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới tiếp tục tăng.

Đáng chú ý, tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội 6 tháng đầu năm chỉ đạt xấp xỉ 40% kế hoạch năm, trong khi tổng mức hàng hóa bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 6 tháng đầu năm 2013, sau khi loại trừ yếu tố giá, chỉ tăng 4,9% so với mức 6,5% của 6 tháng đầu năm 2012, cùng với đó tín dụng tiêu dùng cũng giảm sút trong năm 2012 và 6 tháng đầu năm 2013 ảnh hưởng không nhỏ đến tổng cầu.

Bên cạnh sức cầu yếu thì chi phí cao cũng ảnh hưởng tiêu cực đến tình hình sản xuất của các doanh nghiệp. Theo kết quả làm việc của UBGSTCQG với các doanh nghiệp trên địa bàn Quảng Ninh, hiện nay các doanh nghiệp chịu rất nhiều gánh nặng chi phí như chi phí vận tải, chi phí thuê đất, chi phí do nợ đọng xây dựng cơ bản, chi phí do thủ tục hành chính về phê duyệt và triển khai các dự án, chi phí do khó tiếp cận với vốn vay từ khu vực ngân hàng khi không có tài sản bảo đảm. Chỉ số tham khảo PMI của HSCB tại tháng 5/2013 cũng cho thấy giá cả đầu vào tăng tháng thứ năm liên tiếp do thiếu một số loại nguyên vật liệu thô và giá cả nhập khẩu cao.  

UBGSTCQG cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng 5,5% trong năm 2013, việc cân đối vốn đầu tư cho nền kinh tế ở mức 30% GDP là một thách thức không nhỏ. Với giả định lạm phát 2013 ở mức 6,5%, tín dụng tăng 12% và vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tương đương 2012, UBGSTCQG ước tính tổng vốn đầu tư còn thiếu khoảng 50 - 70 nghìn tỷ. Ngoài ra, giải ngân kịp tiến độ trong 2013 cũng là yêu cầu hết sức cấp thiết để đảm bảo tăng trưởng đạt mục tiêu (6 tháng đầu năm vốn đầu tư ước đạt 40% kế hoạch).

Chính vì thế, trong điều kiện lạm phát đang được kiểm soát tốt và nhiều khả năng sẽ thấp hơn mục tiêu 6,5% của năm 2013, trong 6 tháng cuối năm, chính sách điều hành cần ưu tiên hơn nữa cho tăng trưởng kinh tế nhằm đạt được mục tiêu tăng trưởng 5,5% cho năm 2013 bằng những giải pháp mạnh hơn nữa nhằm tạo cầu cho nền kinh tế. Cụ thể, Ngân hàng Nhà nước cần có các biện pháp để đạt mục tiêu tăng trưởng tín dụng 12% cho năm 2013 nhằm đảm bảo vốn đầu tư cho nền kinh tế.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh hơn nữa chi tiêu đầu tư công, thông qua việc phát hành trái phiếu Chính phủ (TPCP) cho các dự án lớn đang thiếu vốn nhằm khơi thông dòng vốn trong xây dựng cơ bản, góp phần đảm bảo mức tổng đầu tư toàn xã hội cho mục tiêu tăng trưởng; sớm giải quyết nợ đọng xây dựng cơ bản 94.000 tỷ đồng cho các doanh nghiệp, đẩy nhanh tốc độ chi đầu tư NSNN vào những công trình trọng điểm qui mô lớn, những dự án có kế hoạch sớm hoàn thành trong năm 2013 và có thể hoàn thành trong năm 2014; tăng cường công tác quản lý thu, chống thất thu và nợ đọng thuế, tăng tiết kiệm chi thường xuyên trong những tháng cuối năm để đảm bảo cân đối NSNN trong năm 2013.

Bên cạnh đó, do thủ tục phát hành TPCP cần nhiều thời gian (xin phép Quốc hội), UBGSTCQG kiến nghị Chính phủ cho tạm ứng hạn mức trái phiếu chính phủ 2014 để kịp đáp ứng nhu cầu giải ngân vốn đầu tư ngay trong năm 2013. Đặc biệt, trước tình hình chính sách tiền tệ của FED và một số nước có thể thay đổi đang gây ra những tác động không nhỏ đến các nền kinh tế mới nổi, nhất là các nền kinh tế thu hút nhiều vốn đầu tư nước ngoài vào trái phiếu Chính phủ, UBGSTCQG kiến nghị Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính cần theo dõi sát diễn biến dòng vốn đầu tư trái phiếu và có phương án chủ động ứng phó, đảm bảo ổn định tỷ giá và thị trường tài chính.

(T.Hương)