Năm 2016: Lạm phát cơ bản khoảng 3%

Đó là dự báo của Uỷ ban Giám sát Tài chính Quốc gia vừa đưa ra, theo đó có những nhân tố chủ yếu tác động đến lạm phát 2016 như: Giá giá hàng hóa thế giới; kinh tế vĩ mô được duy trì ổn định trong 3 năm gần đây (2013 - 2015) và tổng cầu 2016 có phần tăng khá hơn 2015.

Ảnh minh họa - nguồn: internet.Ảnh minh họa - nguồn: internet.

Đi sâu vào phân tích các nhân tố trên, Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia cho rằng, giá hàng hóa thế giới được dự báo tiếp tục giảm trong năm 2016, giúp giảm giá hàng hóa tiêu dùng cũng như chi phí sản xuất trong nước. Tuy nhiên, mức giảm giá hàng hóa thế giới trong năm 2016 được dự báo thấp hơn trong năm 2015. Do đó, khoảng cách giữa lạm phát và lạm phát cơ bản sẽ không lớn như trong năm 2015. Kinh tế vĩ mô được duy trì ổn định trong 3 năm gần đây (2013 - 2015) giúp ổn định tâm lý lạm phát của dân chúng. Tổng cầu 2016 có phần tăng khá hơn 2015, qua đó tác động đến lạm phát. Tuy nhiên, mức tăng không lớn và trong phạm vi kiểm soát, ngay cả khi tính đến tác động của tăng lương công chức trong năm 2016. 

Tổng hợp các yếu tố trên và chưa tính đến tác động của điều chỉnh chính sách (về giá hàng hóa và dịch vụ cơ bản cũng như tỷ giá) Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia dự báo năm 2016 lạm phát cơ bản sẽ không cao hơn nhiều năm 2015, ở khoảng 3% và lạm phát sẽ thấp hơn lạm phát cơ bản, ở khoảng 2 - 3%. So với mục tiêu lạm phát dưới 5% do Quốc hội đề ra, năm 2016 có nhiều dư địa cho việc chủ động điều chỉnh giá hàng hóa và dịch vụ cơ bản cũng như tỷ giá. Đối với tỷ giá, Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia ước tính 1% tăng lên của tỷ giá làm tăng lạm phát thêm 0,06 - 0,1 điểm %; mức tác động này thấp hơn ở thời kì lạm phát cao khi tâm lý lạm phát của dân chúng thiếu ổn định.

Theo Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia, trong năm 2016, cán cân thanh toán có một số thuận lợi, đó là: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (giải ngân) dự báo tăng từ 13,2 tỷ USD ước cho năm 2015 lên 13,5 tỷ USD trong năm 2016. Đầu tư gián tiếp nước ngoài dự báo cũng tăng trong năm 2016 do tăng trưởng tiếp tục cải thiện, kinh tế vĩ mô duy trì ổn định, cho dù việc Mỹ tăng lãi suất có thể ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư gián tiếp vào các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển. Hơn nữa, đầu tư nước ngoài trên TTCK dự kiến sẽ tăng do tỷ lệ sở hữu nước ngoài được nâng lên theo quy định của Nghị định 60/2015/NĐ-CP và hoạt động M&A được đẩy mạnh. Kiều hối ước đạt 13 tỷ USD trong năm 2015 và dự báo tăng lên 14 tỷ USD trong năm 2016. Chính phủ có kế hoạch phát hành 3 tỷ USD trái phiếu ra thị trường vốn quốc tế.

Tuy nhiên, Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia cho rằng vẫn có những nhân tố không thuận lợi cho cán cân thanh toán, bao gồm: Nhập siêu tăng khi nhập khẩu được dự báo tăng nhanh hơn so với năm 2015 và tăng nhanh hơn xuất khẩu. Nguyên nhân là đầu tư tăng làm tăng nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị; trong khi tăng trưởng cải thiện làm tăng sức mua của dân chúng đối với hàng nhập khẩu. Do đó, Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia dự báo nhập siêu ở mức 4 tỷ USD,  tăng so với mức nhập siêu khoảng 3,2 tỷ USD ước cho năm 2015. Xu hướng mất giá (so với USD) của đồng tiền các nước ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh về giá của hàng xuất khẩu Việt Nam, nhất là xuất khẩu nông sản, tạo thêm sức ép đối với cán cân thương mại và tỷ giá.

Tổng hợp các yếu tố trên Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia dự báo năm 2016, có sức ép đối với tỷ giá, phần nào mạnh hơn 2015, đòi hỏi chính sách cần linh hoạt, thận trọng. Đồng thời chính sách tỷ giá nói riêng và chính sách tiền tệ nói chung cần được hỗ trợ đồng bộ bởi các chính sách khác như chính sách tài khóa, chính sách thương mại…

Cũng theo Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia, năm 2016 lãi suất chịu sức ép từ nhiều yếu tố: Lạm phát tăng làm tăng kì vọng của dân chúng, qua đó gây áp lực làm tăng lãi suất huy động; cầu tín dụng của khu vực tư nhân tiếp tục tăng trong khi nhu cầu phát hành TPCP không giảm; xu hướng tăng lãi suất USD trên thị trường thế giới làm thu hẹp khoảng cách giữa lãi suất nội tệ và ngoại tệ; xu hướng này hạn chế khả năng giảm lãi suất của NHNN để đảm bảo mục tiêu ổn định tỷ giá; nhu cầu trích lập dự phòng rủi ro cũng hạn chế khả năng giảm lãi suất cho vay của các ngân hàng.

Mặc dù đầu tư từ ngân sách dự báo giảm từ 11,5% GDP năm 2015 xuống 10,5% GDP năm 2016 nhưng do khả năng thu hút đầu tư nước ngoài và tư nhân cao hơn nên tỷ lệ đầu tư toàn xã hội 31% GDP vẫn có thể đạt được. Trước hết, tăng trưởng kinh tế thế giới cao hơn, kinh tế vĩ mô trong nước ổn định, cơ hội từ việc kí kết TPP sẽ tạo điều kiện thu hút đầu tư nước ngoài. Đồng thời, đầu tư tư nhân cũng sẽ cải thiện nhờ những chính sách, giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, cải thiện môi trường kinh doanh đã triển khai trong thời gian qua sẽ tiếp tục củng cố niềm tin kinh doanh. Trong khi đó, biện pháp tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và xử lý nợ xấu giúp hệ thống tài chính lành mạnh hơn, nâng cao khả năng cung tín dụng cho khu vực tư nhân.

Xuất khẩu tăng trưởng cao hơn so với năm 2015 nhờ kinh tế và thương mại thế giới được dự báo tăng trưởng cao hơn. Trong khi đó, các hiệp định thương mại có hiệu lực trong năm 2016 giúp mở rộng thị trường xuất khẩu, nhất là đối với mặt hàng dệt may, giày dép, nông, lâm, thủy sản.

Việc triển khai thực hiện các luật mới liên quan đến cải thiện môi trường kinh doanh, như Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư sửa đổi; và các giải pháp cải thiện môi trường kinh doanh giúp cải thiện năng suất tổng hợp của nền kinh tế. Hơn nữa, TPP cũng tạo ra sức ép buộc Việt Nam phải hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, cơ cấu lại nền kinh tế, cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao tính minh bạch trong quản lý của Nhà nước, từ đó nâng cao năng suất của nền kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng dài hạn.

Bên cạnh những thuận lợi, Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia cũng chỉ ra những khó khăn nền kinh tế phải đối mặt trong năm 2016 như: Yếu tố bất trắc của tăng trưởng kinh tế thế giới ảnh hưởng nhất định đến công tác dự báo, chỉ đạo điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế trong năm 2016. Đầu tư tư nhân và tiêu dùng tư nhân mặc dù tiếp tục cải thiện nhưng mức cải thiện được dự báo sẽ không cao như trong năm 2015 do lãi suất chịu sức ép và lạm phát tăng (làm hạn chế sức mua của dân chúng). Nhập siêu được dự báo tăng (xuất khẩu ròng giảm) so với năm 2015. Tình hình doanh nghiệp mặc dù cải thiện nhưng chưa hết khó khăn nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa và doanh nghiệp trong nước.

Tổng hợp các yếu tố trên và lượng hóa bằng mô hình phân rã tăng trưởng, Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia dự báo năm 2016 tăng trưởng tiếp tục cải thiện nhưng mức độ cải thiện sẽ thấp hơn năm 2015, đạt khoảng 6,7 - 6,8%.

(PV)