Nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài sản nhà nước

Sáng ngày 17/12, tại Hà Nội đã diễn ra chương trình Hội nghị tập huấn Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 52/2009/NĐ-CP và lấy ý kiến về dự thảo Thông tư hướng dẫn một số nội dung về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước tại đơn vị sự nghiệp công lập. Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Hữu Chí đã tham dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị.

Nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài sản nhà nước

Đơn vị sự nghiệp công lập giữ vai trò quan trọng đối với quá trình phát triển kinh tế xã hội Việt Nam thông qua việc cung cấp các dịch vụ sự nghiệp công thiết yếu cho xã hội: y tế, giáo dục, thể dục, thể thao môi trường, văn hóa, khoa học công nghệ, góp phần nâng cao đời sống tinh thần, phát triển trí tuệ, nhân cách của con người, bảo đảm an sinh xã hội.

Cùng với quá trình đổi mới, chuyển đổi từ cơ chế quản lý kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường, cơ chế quản lý tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập cũng từng bước được chuyển đổi theo hướng giao quyền tự chủ về thực hiện nhiệm vụ, về tổ chức bộ máy, biên chế, về tài chính ngày càng mạnh hơn cho các đơn vị.

Đối với lĩnh vực quản lý tài sản công, đây vừa là tiền đề, vừa là mục tiêu của quá trình chuyển đổi cơ chế quản lý đối với đơn vị sự nghiệp công lập và được Nhà nước hết sức coi trọng; vì các đơn vị sự nghiệp công lập đang nắm giữ khoảng 70% tổng giá trị tài sản nhà nước tại khu vực hành chính sự nghiệp. Nếu như trước đây Nhà nước thực hiện việc quản lý tài sản của các đơn vị sự nghiệp công lập như cơ quan hành chính nhà nước (Nhà nước giao tài sản hoặc giao ngân sách để đầu tư mua sắm, đơn vị chỉ được sử dụng để thực hiện nhiệm vụ theo kế hoạch Nhà nước giao) thì từ năm 2002, sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 10, các đơn vị sự nghiệp công lập có thu đã từng bước được phép sử dụng tài sản nhà nước giao để sản xuất, cung ứng dịch vụ và thực hiện trích khấu hao tài sản cố định. Cơ chế này được kế thừa tại Nghị định số 43 năm 2006 của Chính phủ, Quyết định số 202 năm 2006 của Thủ tướng chính phủ.

Đến năm 2009, thực hiện Luật quản lý sử dụng tài sản nhà nước năm 2008, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành Nghị định số 52 ngày 3/6/2009 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều cả Luật Quản lý , sử dụng tài sản nhà nước. Tại Nghị định này đã quy định cụ thể chế độ quản lý, sử dụng tài sản nhà nước tại đơn vị sự nghiệp công lập; xác định giá trị tài sản nhà nước để giao cho đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính; tổ chức giao tài sản nhà nước cho đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính. Tiếp đó, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 12 quy định tiêu chí xác định đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính.

Thứ trưởng Nguyễn Hữu Chí đánh giá, những văn bản quy phạm pháp luật nêu trên đã thể chế hóa chủ trương lớn của Việt Nam về cơ chế quản lý tài sản công tại đơn vị sự nghiệp công lập. Nhà nước cho phép xác định giá trị tài sản công để giao cho đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính quản lý theo cơ chế giao vốn cho doanh nghiệp và cho phép các đơn vị này được sử dụng tài sản nhà nước và vào mục đích sản xuất, kinh doanh dịch vụ, cho thuê, liên doanh liên kết; đảm bảo công khai, minh bạch trong quản lý, sử dụng tài sản nhà nước, khai thác có hiệu quả nguồn lực có sẵn có từ tài sản nhà nước gắn với việc huy động các nguồn lực của tư nhân để đầu tư phát triển dịch vụ sự nghiệp công.

"Quá trình triển khai thực hiện đã đạt được những kết quả nhất định, nhiều đơn vị khi được giao vốn đã phát huy tốt tiềm năng, thế mạnh để vừa thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị được giao, vừa nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng thu nhập cho người lao động và nộp ngân sách nhà nước" - Thứ trưởng nhấn mạnh.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng, sự chuyển biến trong thực tiễn quản lý tài sản công tại các đơn vi sự nghiệp chưa đáp ứng nhu cầu và nhiệm vụ đặt ra nhằm cụ thể quan điểm: Nhà nước tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, tăng cường đầu tư hàng năm cho xây dựng cơ sở vật chất các hoạt động sự nghiệp công cơ bản, đồng thời có chính sách khuyến khích thu hút các thành phần kinh tế đầu tư phát triển dịch vụ sự nghiệp công dưới sự giám sát của Nhà nước.

Chính vì vậy, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ để ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 52 nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, vừa khuyến khích các đơn vị tự chủ cao hơn trong việc khai thác nguồn lực tài sản, vừa quản lý tốt hơn nguồn lực này. Do sau khi Nghị định được ban hành sẽ phải triển khai ngay theo yêu cầu Chính phủ. Vì vậy Bộ Tài chính đã sớm tổ chức Hội nghị này để vừa tập huấn Nghị định vừa xin ý kiến về dự thảo Thông tư hướng dẫn.

Nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài sản nhà nước ảnh 1
Thứ trưởng Nguyễn Hữu Chí phát biểu tại Hội nghị.

Để có cơ sở trình Chính phủ sửa đổi, bổ sung các quy định của Nghị định số 52 nêu trên, Bộ Tài chính đã nhận được sự hỗ trợ tích cực và hiệu quả của Chính phủ Úc, Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc, mà sự có mặt của Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Úc tại Việt Nam, ngài Phó đại sứ và nhiều cán bộ của Đại sứ quán Úc tại Hội nghị này là một minh chứng.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Hugh Borrowma - Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Úc tại Việt Nam đánh giá, tài sản nhà nước của mỗi quốc gia luôn là một nguồn lực to lớn song lại thường ít khi được đánh giá tương ứng với tiềm năng. Cách thức quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước luôn đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế xã hội và càng đúng hơn nữa với một quốc gia vừa đạt tiêu chuẩn trung bình như Việt Nam và càng khẩn thiết hơn trong bối cảnh bội chi ngân sách đang tăng lên như hiện nay. Tuy nhiên đây luôn là lĩnh vực phức tạp bởi mô hình sở hữu đa dạng, cách thức sử dụng và khai thác tài sản nhà nước, cung cấp tài chính khác nhau, nhiều chủ thể cùng tham gia quản lý sử dụng tài sản nhà nước...

Bên cạnh hỗ trợ kỹ thuật, Chính phủ Úc cũng đã hỗ trợ rất tích cực cho Việt Nam trong việc xây dựng Luật quản lý sử dụng tài sản nhà nước năm 2008, Luật trưng mua, trưng dụng tài sản góp phần tiết kiệm chi ngân sách nhà nước thông qua thực hiện những quy định của Luật lên tới hàng ngàn tỷ đồng; hỗ trợ ứng dụng CNTT trong quản lý tài sản công, tài sản là công trình nước sạch nông thôn, tập trung với khoảng 1.500 thông tin mua bán tài sản công mỗi năm đã được công khai, thực hiện quản lý dữ liệu tập trung đối với hơn 16.000 công trình nước sạch nông thôn.

Trong thời gian tới, khi Việt Nam tham gia TPP, RCEPT, AEC, việc nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài sản công, tài sản thuộc kết cấu hạ tầng đang đặt ra cấp thiết, nhằm khuyến khích sự thm gia của khu vực tư nhân vào việc đầu tư phát triển, khai thác tài sản công, làm gia tăng giá trị tài sản công à quản lý có hiệu quả nguồn lực này.

"Vì vậy, Bộ Tài chính mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của Chính phủ Úc, Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc, của ngài Đại sứ để sửa Luật quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước đi theo hướng bao quát các loại tài sản công theo thông lệ quốc tế và điều 53 Hiến pháp 2013." - Thứ trưởng phát biểu.

Cũng trong phiên buổi sáng tại Hội nghị, các đại biểu đã được lắng nghe đại diện Cục Quản lý công sản - Bộ Tài chính trình bày báo cáo về Nghị định sửa đổi bổ sung Nghị định 52/2009/NĐ-CP, dự thảo Thông tư hướng dẫn một số nội dung về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước tại đơn vị sự nghiệp công lập. Nhiều ý kiến của đại diện các Bộ, ngành, địa phương được đưa ra đóng góp nhằm tập trung nghiên cứu để chính sách sớm đi vào cuộc sống.

(T.H)