Nền kinh tế Việt Nam đang tích lũy để hồi phục

Theo nhận định của Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia (NFSC), việc chỉ số giá tiêu dùng 5 tháng đầu năm được kiểm soát tốt cho thấy mục tiêu điều hành chính sách hướng tới xây dựng khuôn khổ vĩ mô ổn định đang được tạo lập khá vững chắc.

Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

Dấu hiệu hồi phục

Thực tế, sau 5 tháng, lạm phát tăng ở mức thấp 2,35% so với đầu năm và 6,74% so với cùng kỳ. Trong đó, có 2 tháng lạm phát ở mức âm vào tháng 5 (giảm 0,06% so với tháng trước) và tháng 3 (giảm 0,19% so với tháng 2). Tuy nhiên, ngoài ý nghĩa tích cực, điều này cho thấy tổng cầu của nền kinh tế đang yếu và chưa có sự cải thiện đáng kể. Tính chung 5 tháng đầu năm, mức tăng (đã loại trừ yếu tố giá) của tổng mức hàng hóa bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng là 4,8%, hầu như không cải thiện so với mức 4,6% của 4 tháng đầu năm và thấp hơn nhiều so với mức 6,6% và 6,4% của 5 tháng đầu năm 2012 và 2011. So cùng kì năm trước, mức vận chuyển hàng hóa của 5 tháng đầu năm cũng chỉ tăng 1,5% và mức luân chuyển hàng hóa thậm chí giảm 3,1%.

Đặc biệt là sức mua yếu tại 2 thành phố lớn là Hà Nội và Hồ Chí Minh đã khiến CPI của 2 thành phố này đã có 3 tháng giảm liên tiếp. CPI từ tháng 3 đến tháng 5 của 2 thành phố lớn Hà Nội và TP Hồ Chí Minh lần lượt giảm: 0,21%; 0,15%; 0,20% và 0,29%; 0,30%; 0,16%.

"Xét về cơ cấu nhóm hàng, những điều chỉnh về giá của nhóm giáo dục và dịch vụ y tế tại một số tỉnh thành chưa đủ để kéo CPI nhích lên khỏi mức âm khi các nhóm khác giảm. So với tháng 5 của các năm trước, lần đầu tiên trong 10 năm trở lại đây lạm phát tháng 5 ở mức âm. Phân tích chỉ số lạm phát lõi cho thấy chỉ số này có mức tăng khoảng 0,6% so với đầu năm. Nếu loại trừ thêm yếu tố tăng giá dịch vụ y tế mang tính mùa vụ, chỉ số này chỉ tăng khoảng 5% so với cùng kỳ. Điều này càng cho thấy tổng cầu của nền kinh tế đang yếu" - NFSC nhấn mạnh.

Nhìn dưới góc độ tích cực, môi trường vĩ mô ổn định đã tạo tiền đề để nền kinh tế Việt Nam tăng thu hút đầu tư FDI, cùng với đó cơ cấu đầu tư đã có sự chuyển dịch tích cực. Theo đó, tính đến 20/05/2013, thu hút FDI đạt khoảng 8,5 tỷ USD, tăng lần lượt 8,9% so với cùng kỳ năm 2012. Điểm tích cực là cơ cấu vốn đầu tư đã có sự chuyển dịch từ ngành phi sản xuất sang ngành kinh tế thực. Vốn FDI vào công nghiệp chế biến chế tạo qua 4 tháng đầu năm chiếm trên 90% tổng vốn đăng ký (tăng khoảng 7 tỷ USD so với cuối năm 2012), trong khi đó vốn FDI vào các ngành kinh doanh bất động sản giảm khoảng 2 tỷ USD. Sự khởi sắc của dòng vốn FDI cho thấy niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài vào môi trường kinh tế Việt Nam đang dần gia tăng.

Bên cạnh đó, sản xuất của nền kinh tế dù còn yếu nhưng đang tích lũy để dần hồi phục. Chỉ số sản xuất công nghiệp IIP đang dần trở lại xu hướng tăng với mức cao hơn so với cùng kỳ 2012, trưởng chỉ số IIP bình quân tháng so với cùng kỳ của tháng 2, 3, 4 và 5 năm 2013: 6,8%, 4,9%, 5% và 5,2%. trong đó khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo đã có mức tăng trưởng khá 5,5% trong 5 tháng đầu năm so với mức 3,8% cùng kỳ 2012, đóng góp tới 80% mức tăng trong phần tăng thêm sản xuất công nghiệp chung. Trong 5% mức tăng chung của 4 tháng, ngành khai thác đóng góp 0,4 điểm phần trăm; ngành chế biến, chế tạo đóng góp 3,9 điểm phần trăm; sản xuất và phân phối điện đóng góp 0,6 điểm phần trăm và ngành cung cấp nước, xử lý nước thải, rác thải đóng góp 0,1 điểm phần trăm.

Tham khảo chỉ số quản trị mua hàng PMI ngành sản xuất Việt Nam của HSBC trong tháng 4 cũng tăng nhẹ lên 51 điểm so với mức 50.8 điểm của tháng 3. Đây là tháng tăng thứ 2 liên tiếp của chỉ số này và cũng là lần đạt giá trị cao nhất kể từ tháng 5/2012. Theo đó, chỉ số PMI tăng chủ yếu nhờ số lượng đơn đặt hàng mới và việc làm tăng trưởng nhanh hơn, đồng thời sản lượng sản xuất đang trong xu hướng phát triển. Đặc biệt, đơn đặt hàng xuất khẩu mới đến nhiều từ những khu vực khác ngoài thị trường truyền thống như châu Âu và Mỹ, nơi mà cầu tiêu dùng phục hồi yếu, cho thấy những nỗ lực đáng khen ngợi của các doanh nghiệp xuất khẩu trong việc tìm kiếm những thị trường mới như khu vực châu Phi.

Nhờ đó mà hoạt động xuất nhập khẩu trong tháng 5 đã có sự cải thiện rõ rệt. Kim ngạch xuất khẩu ước đạt 10,8 tỷ USD tăng 11,4% so với cùng kỳ năm ngoái (trong đó khu vực FDI đạt 7,12 tỷ USD tăng 21,3%). Theo đó, các mặt hàng linh kiện điện tử và điện thoại vẫn là mặt hàng xuất khẩu chủ lực. Tuy nhiên, kim xuất khẩu của các mặt hàng này sẽ khó có thể tăng trưởng mạnh như năm 2012; Kim ngạch nhập khẩu ước đạt 12 tỷ USD tăng 17,4% so với cùng kỳ năm trước (khu vực FDI đạt 6,6 tỷ USD tăng 22,2%). Tính chung 5 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu đạt 49,94 tỷ USD tăng 15,1% so với cùng kỳ năm ngoái, kim ngạch nhập khẩu đạt 51,86 tỷ USD tăng 16,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Như vậy, 5 tháng đầu năm cán cân thương mại nhập siêu gần 1,92 tỷ USD (riêng trong tháng 5 đã nhập siêu 1,2 tỷ USD).

Nhập siêu của nền kinh tế trong những tháng gần đây có thể xem là dấu hiệu hồi phục của nền kinh tế, trong đó các mặt hàng thuộc nhóm tư liệu sản xuất công nghiệp đã tăng trở lại ở mức cao so với cùng kỳ năm ngoái. Hơn nữa, các doanh nghiệp trong nước đã có dấu hiệu phục hồi tích cực hơn khi hoạt động nhập khẩu của khu vực kinh tế trong nước cải thiện rõ rệt so với các tháng trước khi tăng 12,8% trong tháng 5, khu vực FDI vẫn tiếp tục duy trì được tốc độ tăng trưởng 21,4% so với cùng kỳ.

Cần ưu tiên cho mục tiêu tăng trưởng

Lạm phát đang được kiểm soát tốt và có khả năng sẽ thấp hơn mục tiêu 6,5% của năm 2013. Tuy nhiên, tổng cầu của nền kinh tế còn yếu và chưa có sự cải thiện đáng kể. Chính điều này khiến số lượng doanh nghiệp khó khăn đang tăng lên. Cụ thể, theo thống kê của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, trong tháng 5, số doanh nghiệp giải thể và tạm ngừng hoạt động là 3.590 doanh nghiệp, đưa con số của cả nước trong 5 tháng đầu năm lên đến 23.226 doanh nghiệp, bằng gần một nửa số doanh nghiệp giải thể phá sản của các năm trước. Số doanh nghiệp giải thể và tạm ngừng hoạt động bình quân theo tháng cũng đang tăng dần kể từ năm 2011: từ 4.498 doanh nghiệp (2011) lên 4.517 doanh nghiệp (năm 2012) và lên đến 4.646 doanh nghiệp (5 tháng đầu năm 2013).

Vì vậy trong những tháng còn lại của năm, các chính sách vĩ mô cần ưu tiên hơn cho tăng trưởng kinh tế nhằm đạt được mục tiêu tăng trưởng 5,5% cho năm 2013. Theo NFSC, để đạt được mục tiêu này, ngoài các giải pháp hỗ trợ thị trường thì cần có những giải pháp mạnh hơn nhằm tạo cầu thông qua các biện pháp đẩy mạnh tốc độ chi đầu tư công vào những công trình trọng điểm có qui mô lớn, những dự án có kế hoạch sớm hoàn thành trong năm 2013 và có thể hoàn thành trong năm 2014; tập trung vào việc bố trí vốn đối ứng ODA để đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn này, góp phần gia tăng vốn đầu tư cho nền kinh tế. Đặc biệt, cần sớm giải quyết nợ đọng xây dựng cơ bản 94.000 tỷ đồng cho các doanh nghiệp, đẩy nhanh các dự án đầu tư từ Ngân sách nhà nước, tăng chi đầu tư công, tập trung vào hạ tầng cơ sở, những dự án dở dang có thể hoàn thiện sớm và đưa vào sử dụng; bố trí vốn đối ứng để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn ODA, nhất là các dự án có ảnh hưởng lan tỏa rộng.

Mặt khác, để đảm bảo vốn đầu tư cho nền kinh tế, mục tiêu tăng trưởng tín dụng 12% là cần thiết. Để làm được điều này, các ngân hàng cần tiếp tục điều chỉnh hạ mặt bằng lãi suất cho vay tín dụng xuống khoảng 10% nhằm khuyến khích doanh nghiệp vay vốn đầu tư sản xuất. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu thời điểm thích hợp xóa bỏ qui định trần lãi suất huy động nhằm giúp thị trường tăng khả năng tự điều tiết. - UBGSTC khuyến nghị.

(T.Hương)