Nông nghiệp khó thu hút đầu tư nước ngoài

Trong khi đầu tư nước ngoài (FDI) vào Việt Nam có xu hướng tăng trong hầu hết các lĩnh vực như công nghiệp chế biến, chế tạo, bất động sản, xây dựng... thì nông nghiệp lại là lĩnh vực đứng ngoài cuộc. Trong 10 tháng năm 2015, chỉ có 18 dự án FDI đầu tư vào lĩnh vực nông lâm thủy sản với tổng vốn cấp mới 176 triệu USD.

Việt Nam có tiềm năng phát triển nông nghiệp nhưng hiện nay thu hút FDI vào ngành này vẫn rất khiêm tốn. Nguồn: Internet.Việt Nam có tiềm năng phát triển nông nghiệp nhưng hiện nay thu hút FDI vào ngành này vẫn rất khiêm tốn. Nguồn: Internet.

So với tổng vốn cấp mới trong 10 tháng qua (12,4 tỷ USD) thì có thể thấy con số nói trên vẫn còn rất khiêm tốn. Kết quả này hoàn toàn trái ngược với những lợi thế và tiềm năng phát triển ngành này của nước ta - là quốc gia luôn nằm trong top 5 các nước xuất khẩu gạo, cà phê, hạt tiêu, cao su... nhiều nhất thế giới.

Trên thực tế, trong những năm qua, tình hình thu hút FDI ở nước ta đang có xu hướng bỏ qua nông nghiệp. Điều đó thể hiện rõ qua các con số thống kê. Cụ thể, nếu như năm 2001, vốn FDI vào nông nghiệp còn chiếm tới 8% tổng vốn FDI cả nước, thì đến nay, theo cơ quan xúc tiến đầu tư nước ngoài, vốn FDI vào ngành nông, lâm nghiệp, thủy sản chỉ còn khoảng 1,46% tổng vốn FDI cam kết vào Việt Nam.

Các dự án FDI chủ yếu tập trung vào một số lĩnh vực như trồng rừng, chế biến gỗ và lâm sản, chăn nuôi và chế biến thức ăn chăn nuôi. Vốn đầu tư cho các ngành chế biến nông sản, thủy sản rất ít.

Vậy đâu là lý do khiến nông nghiệp của Việt Nam chưa hấp dẫn vốn FDI?

Theo các chuyên gia, nhà đầu tư nước ngoài chưa mạnh dạn đầu tư vào nông nghiệp do thủ tục hành chính thực hiện chậm, nhất là thủ tục khảo nghiệm kéo dài rất lâu, thường phải mất vài ba năm thực hiện mới cấp phép cho doanh nghiệp nhập khẩu sản phẩm. Do sự chậm trễ này mà sản phẩm có hàm lượng khoa học công nghệ cao rất dễ trở thành lỗi thời khi được cho phép đưa vào sản xuất, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động của doanh nghiệp. 

Bên cạnh đó, khó khăn về việc tìm kiếm diện tích đất đai quy mô lớn để triển khai các dự án về nông nghiệp cũng gây khó khăn cho nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào nông nghiệp.

Ngoài ra, FDI vào nông nghiệp thấp có nguyên nhân bắt nguồn từ chính chúng ta như hạ tầng tại vùng nông nghiệp còn kém, lao động có tay nghề được đào tạo bài bản có rất ít.

Qua nhiều diễn đàn thảo luận, các doanh nghiệp FDI cũng cho rằng các chính sách ưu đãi trong lĩnh vực nông nghiệp như hỗ trợ cơ sở hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực mới chỉ áp dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước, chưa áp dụng đối với doanh nghiệp FDI nên các nhà đầu tư còn hạn chế trong việc đầu tư vào lĩnh vực này.

Mới đây, tại một cuộc Hội thảo, ông Nguyễn Hữu Thái Hòa - Nguyên giám đốc chiến lược, Tập đoàn FPT cho rằng: "Bức tranh nông nghiệp của Việt Nam nếu làm tốt sẽ là lời giải cho tất cả sự khủng hoảng lương thực toàn cầu bởi trong 10 năm nay giá lương thực đã tăng lên. Hai quốc gia là Ấn Độ và Trung Quốc đang giàu lên, khi họ giàu họ ăn uống phung phí và thế giới khủng hoảng với 3 tỷ con người này, thế giới đang mắc kẹt ở an toàn lương thực. Do đó, nếu Việt Nam giải quyết tốt vấn đề của chúng ta thì tình cảm của nhân loại lại quay về Việt Nam".

Ông Hòa cũng cho rằng, Việt Nam là một đất nước có nền tảng nghìn năm làm nông nghiệp nhưng chúng ta đang bỏ quên nó để đi làm công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Theo ông Hoà, chúng ta không thể bỏ nông nghiệp ra ngoài.

Đây cũng là vấn đề được Đảng, Nhà nước và Chính phủ rất quan tâm. Dự thảo Báo cáo chính trị tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng khẳng định: “Cần  phải có chính sách phù hợp để thu hút mạnh các nguồn lực đầu tư phát triển nông nghiệp”. Trong bài phát biểu đầu năm của Thủ tướng, nông nghiệp và CNTT được nhắc lại 17 lần như một điểm sáng của Việt Nam. 

Do vậy, nhiệm vụ phát triển ngành nông nghiệp vững mạnh là nhiệm vụ chung hàng đầu và cần tăng cường thu hút nhà đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực này, từ đó góp phần thúc đẩy sản xuất hàng hóa nông nghiệp, đem lại mô hình quản lý mới, tăng khả năng cạnh tranh cho nông nghiệp Việt Nam. 

(T.Ngà)