Nóng tại Diễn đàn kinh tế mùa thu

Những thuật ngữ xuống đáy, chưa tái cơ cấu, không nên độc quyền vàng... được các chuyên gia kinh tế nhắc với tần suất khá lớn tại Diễn đàn kinh tế mùa thu do Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức tại TP Huế.

Các đại biểu trao đổi bên lề diễn đàn...Các đại biểu trao đổi bên lề diễn đàn...

Lo ngại kinh tế nằm bẹp... dưới đáy

Theo PGS.TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam (CIEM), kể từ năm 2008, khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu đã đi qua, để lại hậu quả nặng nề, song nhìn chung kinh tế thế giới đã bước vào quỹ đạo phục hồi. Nhưng Việt Nam không nằm trong quỹ đạo đó: "Hiện nay, nền kinh tế vẫn đang trong lộ trình “xuống đáy”, mặc dù xu hướng ổn định hóa đã mở ra và đà sụt giảm tốc độ tăng trưởng có vẻ đã được chặn lại”.

Những con số nêu ra tại Diễn đàn không mấy sáng sủa: Tăng trưởng tín dụng trong 6 tháng chỉ đạt 6,5%; thu ngân sách khó khăn chưa từng thấy; đầu tư xã hội thấp (30% GDP); gần 25.000 doanh nghiệp đóng cửa (tương đương mức của năm trước, nhưng đây lại là những doanh nghiệp có thực lực); cầu rất yếu (tổng vốn đầu tư xã hội 6 tháng đầu năm chỉ đạt 40% kế hoạch năm; tổng mức hàng hóa bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng, loại trừ yếu tố giá, chỉ tăng 4,9% so với mức 6,5% cùng kỳ 2012).

Trong khi đó, theo Đại biểu quốc hội - TS Trần Du Lịch, năm 2013 lại xuất hiện một vấn đề mới có nguy cơ gây bất ổn kinh tế vĩ mô là sự thâm hụt ngân sách do nguồn thu không đạt kế hoạch (riêng trên địa bàn TP.HCM ước thu ngân sách hụt gần 20.000 tỉ đồng so với kế hoạch). - “Sự thâm hụt ngân sách diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế trì trệ, doanh nghiệp thua lỗ, thị trường bất động sản đóng băng nhưng chi không thể giảm, nên đang trở thành vấn đề nan giải cho bài toán ngân sách trong hai năm 2014 và 2015”.

Có thể nói, chưa bao giờ nền kinh tế Việt Nam lại gặp những trở ngại và khó khăn lớn như hiện nay từ sau ngày Đổi mới. "Những “điểm đen” của nền kinh tế như tình trạng nợ xấu và sở hữu chéo ngân hàng “vẫn còn nguyên”, các đề án tái cơ cấu các Tập đoàn kinh tế nhà nước vẫn nằm trên giấy và “y nguyên yếu kém”... “Vẫn chưa nhúc nhích tái cơ cấu thì triển vọng cho những năm sau cũng chưa thấy gì. Nền kinh tế xuống đáy và nằm bẹp ở đấy” - ông Thiên nói.

Số liệu hết sức... tù mù

Điều quan ngại nhất với các chuyên gia kinh tế là số liệu thống kê của chúng ta hết sức tù mù. Ngay trong các Bộ, ngành số liệu cũng đã vênh chứ chưa nói tới số liệu giữa các Bộ với nhau. TS Thiên cho rằng, làm chính sách ở Việt Nam hiện nay là công việc cực kỳ khó khăn và các chính sách chứa đựng tính rủi ro rất cao bởi hệ thống số liệu tù mù, không đáng tin cậy.

Cụ thể, số liệu GDP các tỉnh gấp đôi tăng trưởng cả nước và cả hai đều là số liệu chính thức, vậy sự thật ở đâu? Nợ xấu là bao nhiêu? Thất nghiệp bao nhiêu? Sai số hàng trăm ngàn đơn vị (hộ nghèo, số công chức không hoàn thành nhiệm vụ, số người có việc làm mới...), hay hàng chục, hàng trăm ngàn tỉ đồng (nợ xấu, thu chi ngân sách...) trong các báo cáo là bình thường.

Hoặc đơn cử số doanh nghiệp đóng cửa từ năm 2011 đến tháng 6/2013 là khoảng 135.000, cộng với khoảng 450.000 doanh nghiệp đang hoạt động bị giảm 30% công suất đã khiến 5,5 triệu người mất việc làm, thế mà báo cáo vẫn nói mỗi năm giải quyết việc làm mới cho 1,4 triệu người. - "Các số liệu kinh tế chứa đầy mâu thuẫn, báo cáo láo nhiều rồi cũng thành quen", TS Thiên nói.

Trong khi đó, phân tích sự khốc hại của số liệu, TS Trần Du Lịch cho rằng các chỉ tiêu tạo việc làm và tỉ lệ thất nghiệp rất khó đánh giá vì tính khả tín của số liệu công bố. Nhưng có điều chắc chắn là với mức tăng GDP khoảng 5% thì không thể tạo ra đến 1,6 triệu việc làm và mức thất nghiệp ở đô thị chỉ có 4%. Tình trạng thất nghiệp và bán thất nghiệp ở nước ta cần được đánh giá đúng thực chất hơn. Vì vấn đề việc làm và thất nghiệp là một trong bốn chỉ tiêu quan trọng nhất của kinh tế vĩ mô.

Diễn đàn kinh tế mùa thu diễn ra đến hết ngày hôm nay (27/9), là cơ hội để định hình lại bức tranh kinh tế và tìm ra hướng đi cho nền kinh tế thời gian tới khi mà những thực trạng đã được chỉ ra khá cụ thể và toàn diện. Vấn đề lớn nhất hiện nay là tìm ra những giải pháp căn cơ, toàn diện và thực hiện cho được những giải pháp ấy thay vì đến diễn đàn chỉ để... nói cho nhau nghe!

(Nam Phương)