PPP: Tạo sân chơi bình đẳng giúp nâng cao chất lượng dịch vụ công

Có thể nói, tạo ra một sân chơi bình đẳng cho các dự án đầu tư theo hình thức đối tác nhà nước -tư nhân là yếu tố then chốt dẫn đến việc nâng cao tính toàn diện và chất lượng cung cấp dịch vụ công, đồng nghĩa với việc Chính phủ cần tăng cường khung khổ pháp lý để thu hút đầu tư tư nhân vào phát triển hạ tầng và dịch vụ công, giúp cho người dân tiếp cận được dịch vụ với giá cả hợp lý và dễ dàng hơn.

Ảnh minh họa - nguồn internet.Ảnh minh họa - nguồn internet.

Tại buổi lễ công bố báo cáo Triển vọng Phát triển Châu Á 2014 tại Hà Nội, ông Tomoyuki Kimura, Giám đốc quốc gia ADB tại Việt Nam cho biết: một thách thức lâu dài mà Việt Nam phải đối mặt, đó là cải thiện chất lượng cơ sở hạ tầng ở Việt Nam. Thu hút đầu tư tư nhân, chủ yếu thông qua cơ chế đối tác nhà nước - tư nhân (PPP), có thể đóng góp rất nhiều vào việc huy động vốn cho các dự án, đồng thời giúp Việt Nam tiếp cận được với kiến thức chuyên môn và công nghệ quốc tế, nâng cao chất lượng các công trình hạ tầng xã hội và vật chất. Tuy nhiên, cho đến nay, mức độ đầu tư của tư nhân vào lĩnh vực hạ tầng vẫn còn rất hạn chế, do khuôn khổ pháp lý hiện hành chưa đủ hấp dẫn và thuận lợi cho các giao dịch PPP diễn ra.

"Nhân đây, chúng tôi cũng đánh giá cao những nỗ lực của Chính phủ trong việc xây dựng một khuôn khổ pháp lý thống nhất cho đầu tư tư nhân trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng. Bằng việc nhấn mạnh hơn vào yếu tố cạnh tranh minh bạch trong việc lựa chọn nhà đầu tư, luật mới về PPP có thể góp phần nâng cao tính toàn diện và chất lượng cung cấp dịch vụ công. "- ông Tomoyuki Kimura phát biểu.

Hiện nay, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam so với các nước trong khu vực vẫn là lao động giá rẻ, tuy nhiên, cơ sở hạ tầng của Việt Nam còn thấp so với các nước khác. Trong tương lai, khi chi phí lao động của Việt Nam tiếp tục tăng hơn nữa mà chất lượng cơ sở hạ tầng không được cải thiện kịp thời thì lúc đó Việt Nam sẽ mất lợi thế cạnh tranh. Theo ông Dominic Mellor, chuyên gia kinh tế Ngân hàng ADB, nhìn vào chính sách thu hút đầu tư của Việt Nam có thể thấy: Chính phủ đang cho xây dựng nhiều khu công nghiệp, đặc khu kinh tế…nhằm tạo thuận lợi cho nhà đầu tư  FDI về cơ sở hạ tầng. Như vậy, doanh nghiệp FDI hiện vẫn nhận được lợi thế nhân công giá rẻ và cơ sở hạ tầng hiện đại khi tham gia đầu tư tại các khu công nghiệp này. Tuy nhiên, về lâu dài, nếu các doanh nghiệp này không tiếp tục đầu tư các đặc khu kinh tế mà chuyển sang các vùng khác không được hỗ trợ cơ sở hạ tầng hiện đại thì tác động lan tỏa của FDI đến nền kinh tế Việt Nam sẽ bị hạn chế. Do đó, Chính phủ cần có chính sách cải thiện cơ sở hạ tầng để nhận được tác động lan tỏa từ các doanh nghiệp FDI.

Bước tiến mới là Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang dự thảo Nghị định về đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP), đồng thời, có kế hoạch xây dựng hành lang pháp lý thống nhất cho hình thức hợp tác mới này, nhờ đó mà có thể kích thích đầu tư công. Nhưng rõ ràng đến nay vẫn còn nhiều vấn đề về tính cạnh tranh của các nhà đầu tư khi tham gia đấu thầu. Thực tế, cho đến nay mức độ đầu tư của tư nhân vào các kết cấu hạ tầng trọng yếu vẫn còn hạn chế. Hơn nữa, hình thức đầu tư PPP vốn được ưa chuộng từ trước đến nay ở Việt Nam thường khác xa so với thông lệ chuẩn mực của quốc tế, và phần lớn các dự án PPP đều không áp dụng cơ chế đấu thầu cạnh tranh. Ngoài ra phân bổ rủi ro giữa nhà đầu tư và Chính phủ cũng là vấn đề cần làm rõ bởi hình thức hợp tác PPP thể hiện cam kết đầu tư lâu dài của nhà đầu tư, do đó,  các nhà đầu tư tất nhiên là muốn biết trước các rủi ro họ có thể gặp phải trong thời gian 20 năm nữa để lựa chọn đầu tư. Nếu không tính được rủi ro và mức giá đưa ra có bù đắp được rủi ro… thì không nhiều nhà đầu tư nào đủ mạnh dạn để tham gia đầu tư vào Việt Nam dưới hình thứ PPP.

“Hiện dự thảo Nghị định về đầu tư theo hình thức đối tác công - tư đã nâng hạn mức tham gia góp vốn của nhà nước lên tới 90% tùy thuộc yêu cầu từng dự án. Điều này thể hiện tính linh hoạt nhất định của hành lang pháp lý mới. Cũng liên quan đến nguồn vốn cho các dự án cơ sở hạ tầng, hiện thị trường tài chính của Việt Nam còn nông so với các nước trong khu vực, do đó, trong trung hạn, Chính phủ cần có lộ trình phát triển thị trường tài chính trong nước để hỗ trợ cho các giao dịch đối tác công tư, thậm chí phải có cơ chế ưu tiên hoặc bảo lãnh cho các dự án PPP. Ngoài nguồn vốn, cái Việt Nam cần nữa là chất lượng chuyên môn trong triển khai dự án.” - ông Tomoyuki Kimura cho biết thêm.

(T.Hương)