Quản trị công ty: Công cụ để tái cấu trúc hệ thống ngân hàng

Xây dựng chỉ số quản trị công ty (CGI) là công cụ chính sách hữu hiệu trong việc nâng cao “mức trần quản trị”, cũng qua đây, có thể giải quyết vấn đề kinh niên là đo lường việc thực hiện quản trị công ty, đặc biệt là ở các ngân hàng.

Hội thảo Quản trị công ty - kinh nghiệm quốc tế và ứng dụng cho hệ thống ngân hàng Việt Nam. Ảnh: TH.Hội thảo Quản trị công ty - kinh nghiệm quốc tế và ứng dụng cho hệ thống ngân hàng Việt Nam. Ảnh: TH.

Đổ vỡ do quản trị kém?

Tại Hội thảo Quản trị công ty - kinh nghiệm quốc tế và ứng dụng cho hệ thống ngân hàng Việt Nam vừa tổ chức vào sáng nay 13/8, TS Bùi Khắc Sơn, Tổng Giám đốc Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (DIV) cho biết: Một trong những nguyên nhân của khủng hoảng kinh tế bắt nguồn từ mâu thuẫn giữa mục tiêu lợi nhuận và rủi ro của chủ sở hữu và người điều hành doanh nghiệp. Đấy chính là vấn đề cốt lõi của quản trị công ty. Riêng với Việt Nam, sau 25 năm đổi mới, hệ thống tài chính - ngân hàng Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ, dù vậy, hệ thống cũng đang thể hiện những hạn chế. Đặc biệt, trong bối cảnh tự do hóa tài chính cùng với khủng hoảng kinh tế toàn cầu tạo thêm áp lực cho quá trình tái cấu trúc toàn diện hệ thống Ngân hàng Việt Nam, trong đó có việc nâng cao quản trị công ty, tăng cường tính minh bạch cũng như hiệu quả kinh doanh cuả cả hệ thống.

Theo ông Cấn Văn Lực, Cố vấn cao cấp Chủ tịch HĐQT Ngân hàng BIDV: Nhiều doanh nghiệp bị đổ vỡ đều xoay quanh câu chuyện quản trị công ty. Một trong những nguyên nhân được lý giải là do ở Việt Nam, thành phần và cơ cấu hội đồng quản trị (HĐQT) chưa phù hợp, còn tồn tại tình trạng kiêm nhiệm, vai trò ủy ban/HĐ thuộc HĐQT mờ nhạt, trách nhiệm của các ủy viên HĐQT không rõ ràng, khung pháp lý sau cổ phần hóa rất “chung chiêng”... Bên cạnh đó, hệ thống ngân hàng Việt Nam thiếu tính minh bạch, công khai, thiếu hệ thống thông tin quản lý, thiếu sự phân định rõ ràng trách nhiệm, vai trò của Ban kiểm soát/ kiểm toán nội bộ…

Kết quả khảo sát quản trị công ty năm 2011 của 100 doanh nghiệp niêm yết lớn do IFC và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tiến hành cho thấy: Bảng điểm về quản trị công ty của các doanh nghiệp năm 2011 ở mức 42,5% (thang điểm 100%), thụt lùi từ mức 44,7% năm 2012.

Theo ông Sameer Goyal, Điều phối viên khu vực tài chính và tư nhân, Ngân hàng Thế giới (WB), hệ thống quản trị công ty của một số công ty nhỏ rất yếu, nâng cao quản trị công ty là phương pháp hữu hiệu để nâng cao hiệu quả hoạt động cũng như tăng giá trị gia tăng của các công ty đó. Với các ngân hàng, quản trị công ty giúp các ngân hàng tăng hiệu quả và tăng trưởng bền vững, đồng thời giúp các cơ quan lập pháp và giám sát quản lý hiệu quả. Đối với các nhà đầu tư (NĐT), quản trị công ty cũng là một chỉ số để NĐT và thị trường xác định công ty nào được tín nhiệm cao.

Những năm gần đây, các tổ chức quốc tế đang quan tâm nhiều hơn đến quản trị công ty, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu là chất xúc tác cho tiến trình tái kiểm tra hữu hiệu đối với các biện pháp khuyến khích thị trường vốn hiện tại và cấu trúc tài chính. Điều này đòi hỏi cần đánh giá thực tiễn quản trị công ty để hướng dẫn cách xây dựng cơ cấu khuyến khích đầy đủ nhằm tăng cường quản trị công ty và thúc đẩy việc áp dụng trong thực tiễn tại doanh nghiệp.

Minh bạch thông tin để bảo vệ nhà đầu tư

Theo ông Sameer Goyal, hạn chế thường gặp của khung quản trị công ty là thiếu sự bảo vệ cổ đông, kém minh bạch trong công bố thông tin, sự lỏng lẻo trong quy định tính độc lập của Hội đồng quản trị... Trong thời đại mà tính cạnh tranh về vốn ngày càng tăng, việc thu hút vốn đầu tư đòi hỏi phải bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư cũng như đảm bảo hiệu quả đầu tư bền vững: khả năng quản trị doanh nghiệp, môi trường, các cơ hội và rủi ro về mặt xã hội. Việc bảo vệ nhà đầu tư không thể thực sự có ý nghĩa nếu thiếu khuôn khổ pháp luật và việc giám sát thực thi hiệu quả các quy định pháp luật đó. Điều này đã khiến một số quốc gia tìm đến giải pháp thị trường để giải quyết các thiếu sót trong quản trị công ty đó là Chỉ số quản trị công ty (CGI).

Theo đó, CGI là công cụ chính sách hữu hiệu trong việc nâng cao “mức trần quản trị”, cũng qua đây, các chỉ số có thể giải quyết vấn đề kinh niên là đo lường việc thực hiện quản trị công ty. Cùng với đó, dựa trên thực tiễn quản trị công ty tốt hơn giúp cải thiện hoạt động công ty, kết quả xếp hạng dựa trên chỉ số CGI có thể tạo đà mang lại thu nhập cho hoạt động kinh tế - tài chính của các công ty, đồng thời, quản trị công ty tốt có thể khiến các công ty tận dụng tốt hơn lợi thế của các quỹ tài trợ áp dụng yếu tố liên quan đến môi trường, xã hội và quản trị (ESG).

Hiệu quả thực hiện ESG có thể được coi là một phần thiết yếu đối với chất lượng quản lý. Các công ty thể hiện năng lực cao trong việc quản lý các rủi ro và cơ hội liên quan tới ESG thường được các nhà đầu tư nhìn nhận là có khả năng hoạt động tốt hơn trong dài hạn. Vì vậy, có thể thấy được giá trị của việc cam kết đầu tư bền vững. Việc công bố công khai thông tin về ESG được xem là một cách thức để khôi phục niềm tin của các nhà đầu tư sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Việc tăng tính minh bạch sẽ tạo tiềm năng thu hút các nguồn vốn đầu tư đối với các công ty thực hiện việc quản lý cơ hội và rủi ro kinh doanh liên quan tới ESG một cách phù hợp. Các Sở giao dịch chứng khoán trên toàn thế giới đang ngày càng chủ động hơn trong việc nâng cao nhận thức về các vấn đề và các tiêu chuẩn ESG cho các công ty niêm yết.

Thực chất, các nhà đầu tư đều nhận ra tầm quan trọng của quản trị công ty trong các quyết định đầu tư của mình cũng như sự khó khăn trong việc thu thập thông tin có liên quan, đặc biệt ở các thị trường mới nổi. Có thể nói, nếu được thiết lập chính xác, chỉ số CGI có thể lấp được khoảng trống thông tin đó. Thêm nữa, với bản chất định tính của các chỉ số CGI, các nhà đầu tư cần thận trọng để hiểu được chính xác phương pháp xây dựng chỉ số bởi tính bất cân xứng của thông tin và kỳ vọng có thể dẫn đến các rủi ro không thể lường trước được.

“Độ chín của thị trường quyết định độ sâu của chỉ số quản trị công ty cũng như tính bền vững. Mỗi nước và thị trường có cách áp dụng chỉ số quản trị công ty khác nhau nên khi xây dựng chỉ số quản trị công ty cần xác định mục tiêu, mức độ phát triển của thị trường... Việt Nam đang trải qua giai đoạn khó khăn đối với hệ thống ngân hàng, vì thế, quản trị công ty có thể là công cụ tốt để tái cấu trúc hệ thống ngân hàng. WB cam kết ủng hộ và hỗ trợ về nhân lực, tư vấn trong quá trình xây dựng và thực hiện dự án này.” – ông Sameer Goyal khuyến nghị.

Về vấn đề này, TS Cấn Văn Lực cũng đưa ra thêm ý kiến: Để phát triển, các doanh nghiệp cần tính toán và quản lý các rủi ro. Một cơ chế quản trị công ty đáng tin cậy, một Hội đồng quản trị tận tâm và một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả là các yếu tố quyết định để doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn trong việc đánh giá rủi ro và ứng phó với biến động thị trường. Trong đó, Hội đồng quản trị là nhân tố quan trọng trong việc xây dựng chiến lược giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp từ việc đánh giá rủi ro.

(T.Hương)