Quốc hội thông qua dự thảo Luật phí và lệ phí

Chiều 25/11, Quốc hội thông qua dự thảo Luật phí và lệ phí với 433/437 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết, chiếm 87,65% tổng số đại biểu Quốc hội.

Đại biểu Quốc hội ấn nút thông qua dự án Luật Phí và lệ phí Đại biểu Quốc hội ấn nút thông qua dự án Luật Phí và lệ phí

Trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật phí, lệ phí, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính- ngân sách của Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho biết, ngày 11/11/2015, Quốc hội đã thảo luận tại Hội trường cho ý kiến về dự thảo Luật phí và lệ phí, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chỉ đạo cơ quan thẩm tra, cơ quan soạn thảo và các cơ quan liên quan nghiên cứu tiếp thu ý kiến các vị đại biểu Quốc hội, chỉnh lý, hoàn thiện Dự thảo Luật phí và lệ phí.

Về phạm vi điều chỉnh của Dự thảo luật, trước đó, có ý kiến cho rằng, hiện nay người dân đã nộp thuế cho Nhà nước, do đó đề nghị không phải nộp các khoản phí, lệ phí.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho biết: Theo quy định của Luật NSNN, các luật về thuế, Luật quản lý thuế, phí và lệ phí đều là khoản thu thuộc NSNN. Tuy nhiên, tính chất và đặc điểm là khác nhau. Thuế là khoản thu bắt buộc mang tính không hoàn trả trực tiếp. Nhà nước sử dụng nguồn thu thuế để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật (đường xá, cầu, cống...), xây dựng cơ sở hạ tầng xã hội (trường học, bệnh viện, công trình phúc lợi văn hóa xã hội...) để phục vụ toàn xã hội và trang trải chi phí cho hoạt động của bộ máy nhà nước, đảm bảo an ninh, quốc phòng,...

Trong khi đó, phí và lệ phí cũng là khoản thu thuộc NSNN, nhưng mang tính hoàn trả trực tiếp; các tổ chức, cá nhân được cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp dịch vụ trực tiếp thì mới phải trả phí, lệ phí. Do đó, việc sử dụng nguồn thu từ thuế là khoản thu để phục vụ cho nhu cầu của toàn xã hội để bù đắp cho chi phí cung cấp dịch vụ cho một số tổ chức, cá nhân là không đảm bảo công bằng với các tổ chức, cá nhân không được sử dụng dịch vụ. Đồng thời, việc phải nộp phí và lệ phí là góp phần nâng cao ý thức, trách nhiệm người dân, tránh việc sử dụng lãng phí các nguồn lực Nhà nước. Bên cạnh đó, tỷ lệ thuế, phí, lệ phí trên GDP của Việt Nam hiện đang có xu hướng ngày càng giảm, việc không thu phí, lệ phí sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến cân đối ngân sách quốc gia. Kinh nghiệm của thế giới cho thấy, tất cả các nước đều thực hiện thu thuế, phí và lệ phí đối với các dịch vụ công do Nhà nước phục vụ. Vì vậy, UBTVQH đã đề nghị Quốc hội cho giữ như Dự thảo luật.

Về vấn đề danh mục và thẩm quyền quy định phí và lệ phí, có ý kiến đề nghị quy định về án phí, lệ phí tòa án phù hợp với các bộ luật về tố tụng dân sự, hình sự và đề nghị không quy định án phí và lệ phí tòa án trong Luật phí và lệ phí mà ban hành một luật riêng về án phí và lệ phí tòa án; có ý kiến đề nghị giao Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về án phí và lệ phí tòa án.

Tiếp thu và giải trình vấn đề này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho biết, mục tiêu việc ban hành Luật phí và lệ phí nhằm quản lý thống nhất về các khoản phí và lệ phí; trong đó án phí và lệ phí tòa án cũng là một loại phí, lệ phí thì cũng cần thiết phải được quản lý thống nhất trong Luật phí và lệ phí. Mặt khác, theo các quy định của dự thảo Luật, các quy định về: nguyên tắc xác định mức thu; miễn, giảm; thu, nộp và quản lý sử dụng phí, lệ phí phải thực hiện theo quy định của Luật phí và lệ phí khi được Quốc hội thông qua.

Tuy nhiên, để bảo đảm thống nhất giữa Luật phí và lệ phí và các luật hiện hành, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xin Quốc hội cho phép giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội thẩm quyền quy định mức thu; miễn, giảm; thu, nộp và quản lý sử dụng án phí, lệ phí tòa án. Đồng thời, để đảm bảo đầy đủ, bao quát hết các khoản lệ phí phát sinh trong thực tiễn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chỉ đạo rà soát điều chỉnh, bổ sung vào điểm 6 mục I tại Phụ lục B Danh mục lệ phí đối với lệ phí tòa án đảm bảo chi tiết, cụ thể.

Về miễn, giảm phí, lệ phí (Điều 10), có ý kiến đề nghị cần quy định cụ thể, đầy đủ các đối tượng được miễn, giảm ngay trong Luật; có ý kiến đề nghị bổ sung người thuộc đối tượng chính sách, hộ cận nghèo vào đối tượng được miễn, giảm phí và lệ phí và đề nghị bỏ quy định về trường hợp đặc biệt khác trong Dự thảo luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội xin giải trình như sau: Quy định về miễn, giảm phí, lệ phí tại Điều 10 của Dự thảo luật đã cơ bản bao quát các đối tượng thuộc diện chính sách cần hỗ trợ. Như đã báo cáo giải trình với đại biểu quốc hội, nếu áp dụng cho cả đối tượng cận nghèo theo quy định hiện nay là rất rộng. Vì vậy, đề nghị không bổ sung cụm từ “đối tượng chính sách” và “hộ cận nghèo” vào Dự thảo luật.

Đối với đề nghị bỏ quy định “trường hợp đặc biệt khác”: Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng, về cơ bản các đối tượng thuộc diện chính sách cần được ưu đãi đã thuộc diện miễn, giảm phí, lệ phí. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt như: Thiên tai, bão lũ, hỏa hoạn, dịch bệnh,... cần được xem xét miễn, giảm các khoản phí, lệ phí. Vì vậy, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xin Quốc hội cho giữ như dự thảo Luật quy định các trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định, để đảm bảo phù hợp với thực tế phát sinh.

Về công khai phí, lệ phí, có ý kiến đề nghị quy định rõ nội dung hình thức giao bộ, ngành liên quan và địa phương thực hiện việc công khai rộng rãi đến các phương tiện thông tin đại chúng vì phí và lệ phí là khoản thu liên quan đến quyền và nghĩa vụ của công dân.

Giải trình và tiếp thu về vấn đề này, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho biết, theo quy định hiện hành, văn bản quy định thu phí, lệ phí phải được công bố trên trang thông tin điện tử của cơ quan phát hành và trang thông tin điện tử của Chính phủ. Do đó, để công khai rộng rãi các khoản thu phí, lệ phí, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội xin Quốc hội cho phép bổ sung quy định công khai trên trang thông tin điện tử của tổ chức thu phí, lệ phí vào khoản 1 Điều 14 của Dự thảo luật.

Về các hành vi bị nghiêm cấm (Điều 16), còn một số ý kiến đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung quy định về việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các vi phạm về phí, lệ phí. Ủy ban thường vụ Quốc hội cho biết, tại Điều 16 của Dự thảo luật quy định: ...Trường hợp vi phạm các quy định pháp luật về phí, lệ phí sẽ xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý thuế, xử lý vi phạm hành chính và pháp luật liên quan. Như vậy, cụm từ pháp luật liên quan đã bao hàm việc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu có. Tuy nhiên, để bảo đảm rõ ràng, cụ thể, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chỉ đạo bổ sung quy định về truy cứu trách nhiệm hình sự vào nội dung này và thể hiện lại nội dung khoản 2 Điều 16 của Dự thảo luật.

Về thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ, có ý kiến đề nghị bổ sung thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về bãi bỏ các khoản phí, lệ phí tại Điều 17 của Dự thảo luật; có ý kiến đề nghị làm rõ thẩm quyền của Chính phủ quy định các khoản phí, lệ phí.

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, để rõ làm hơn về thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ trong dự thảo Luật, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chỉ đạo cơ quan thẩm tra và cơ quan soạn thảo bổ sung thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về bãi bỏ các khoản phí, lệ phí vào khoản 1 Điều 17 và bổ sung vào Điều 18 về thẩm quyền của Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ các khoản phí và lệ phí giữa hai kỳ họp Quốc hội để bảo đảm thống nhất, đồng bộ trong dự thảo Luật.

Luật phí và lệ phí có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2017.

(T.Ngà - Tổng hợp)