Sự thay đổi lớn trong chính sách ký kết FTA của EU

Chính sách thương mại của Liên minh châu Âu (EU), đặc biệt chính sách liên quan đến các hiệp định thương mại tự do (FTA), đang trong quá trình chuyển đổi do những thay đổi gần đây trong quản trị kinh tế quốc tế, cũng như bế tắc trong đàm phán đa phương trong khuôn khổ WTO và cuộc khủng hoảng tài chính kinh tế bùng nổ năm 2008.

Ảnh: TH.Ảnh: TH.
Tại buổi nói chuyện về chính sách thương mại của Liên minh châu Âu đối với các Hiệp định thương mại tự do nhân chuyến thăm Việt Nam từ ngày 14 - 22/10, ông Pierre Defraigne, Tổng Vụ trưởng Danh dự của Ủy ban châu Âu đã có buổi trao đổi quan điểm về chính sách thương mại của EU. Trong đó, ông chia sẻ về khung pháp lý và chính sách của EU với tư cách là một sức mạnh thương mại, định hướng chính sách thương mại chính của EU và tầm quan trọng của các FTA trong chính sách thương mại và chiến lược của EU; mối liên quan của các lĩnh vực phi truyền thống như hợp nhất hệ thống quy định, cạnh tranh, sở hữu trí tuệ, mua sắm Chính phủ… trong các FTA thế hệ mới của EU.
 
Đặc biệt, ông Pierre Defraigne cũng nhấn mạnh tác động của những chính sách này đến các quốc gia đang phát triển như FTA thay thế cho Hệ thống Ưu đãi Thuế quan phổ cập - GSP và các hiệp định với khu vực ACP - châu Phi, Caribe và Thái Bình Dương, trong đó, tính có đi có lại trong quan hệ với các nước phát triển là một thành tố quan trọng trong các FTA mới của EU. Đáng chú ý, EU cũng đang đặt ASEAN và Đông Á trong chiến lược thương mại của mình.
 
Rà soát các FTA mà EU ký gần đây cho thấy chúng đều có mức độ mở cửa thị trường hàng hóa và dịch vụ mạnh mẽ bên cạnh những nội dung thương mại và phi thương mại như cạnh tranh, sở hữu trí tuệ, lao động, môi trường… Đây thực tế là một sự thay đổi lớn trong chính sách ký kết các FTA của EU so với những FTA nặng về những yếu tố phi thương mại nhằm một số mục tiêu như: tăng cường các giá trị EU, đảm bảo sự ổn định tương đối ở những khu vực gần EU… thời gian trước đây. Điều này cũng được khắng định rõ ràng trong “Chiến lược châu Âu Toàn cầu” - văn bản định hướng chính sách thương mại của EU từ năm 2006.
 
Theo ông Pierre Defraigne, các FTA mà EU ký trước đây với Chile, Mehico và Nam Phi đã đem lại hiệu quả thương mại rất tích cực cho các nước này. Riêng đối với Mehico, FTA còn mang lại cho nước này dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài khổng lồ từ EU. Các công ty của EU đều coi Mehico là cơ sở sản xuất quan trọng các mặt hàng xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ nhằm hưởng lợi từ Hiệp định Thương mại tự do Bắc Mỹ NAFTA (gồm Mehico, Hoa Kỳ và Canada). Thực tế, hiệp định thương mại tự do là những điều ước phức tạp vượt ra ngoài mục tiêu ưu đãi cắt giảm thuế quan đơn thuần. Trên thực tế, trong FTA hiện đại mà EU tham gia đàm phán, ngoài mục tiêu cắt giảm thuế nhập khẩu đối với hầu hết các sản phẩm, các điều khoản còn nhằm hướng đến việc tự do hóa thương mại dịch vụ và đầu tư, thúc đẩy việc thực hiện chính sách môi trường, chính sách mua sắm và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.
 
Trong những năm gần đây, Việt Nam đã liên tục tham gia các cuộc đàm phán với các đối tác thương mại và đầu tư trong một loạt các hiệp định thương mại tự do (FTA). Mặc dù hiện nay mới chỉ có các FTA với khối ASEAN hay các đối tác tại khu vực Đông Nam Á đang có hiệu lực thi hành, nhưng Việt Nam vẫn chủ động tìm kiếm các cơ hội đàm phán các FTA với cả các đối tác thương mại chiến lược ngoài khu vực Đông Nam Á, như Hoa Kỳ, Chile và cả EU. Trong đó, đàm phán FTA với EU là một trong những ưu tiên hàng đầu của Chính phủ.
 
Những phân tích do MUTRAP tiến hành đã chỉ ra rằng, Hiệp định thương mại tự do với EU sẽ đem lại cho Việt Nam nhiều lợi ích. Trong đó, lợi ích lớn nhất thu được bao gồm: tăng trưởng trong đầu tư của EU vào ngành công nghiệp dịch vụ của Việt Nam, tăng cường xuất khẩu của Việt Nam sang EU và cơ hội nâng cấp trình độ kỹ thuật của Việt Nam thông qua việc nhập khẩu hàng hóa chiến lược với mức giá thấp hơn.
 
(T.Hương)