Tăng thu NSNN khoảng 3% so với dự toán Quốc hội giao năm 2019

(eFinance Online) - Đó là mục tiêu, nhiệm vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao cho ngành Tài chính năm 2020, cụ thể: Tăng thu ngân sách Nhà nước (NSNN) khoảng 3% so với dự toán Quốc hội giao; tỷ lệ động viên vào NSNN 22,2% GDP; bội chi NSNN 3,44% GDP; dư nợ công 54,3 GDP; nợ Chính phủ 48,5 GDP; nợ nước ngoài của Quốc gia 45,8% GDP; nợ thuế dưới 5% tổng thu NSNN.
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tham dự Hội nghị trực tuyến tổng kết công tác tài chính - NSNN năm 2019, triển khai nhiệm vụ tài chính - NSNN năm 2020. Ảnh: Quang Minh.Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tham dự Hội nghị trực tuyến tổng kết công tác tài chính - NSNN năm 2019, triển khai nhiệm vụ tài chính - NSNN năm 2020. Ảnh: Quang Minh.

Xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách tài chính

Năm 2019, Bộ Tài chính đã hoàn thành 100% kế hoạch xây dựng luật, pháp lệnh được giao, trong đó đã trình Quốc hội xem xét, thông qua 02 dự án Luật (Luật Quản lý thuế sửa đổi, Luật Chứng khoán sửa đổi); 01 Nghị quyết (Nghị quyết về khoanh tiền nợ thuế, xóa tiền phạt chậm nộp, tiền chậm nộp đối với người nộp thuế không còn khả năng nộp NSNN); đã trình Chính phủ ban hành 11 Nghị định, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành 03 Quyết định; ban hành theo thẩm quyền 88 Thông tư về lĩnh vực quản lý tài chính - ngân sách, tập trung vào các cơ chế, chính sách, các giải pháp tài chính nhằm tăng cường quản lý thu, chi NSNN chặt chẽ, hiệu quả, tăng cường quản lý sử dụng tài sản công. Đồng thời, đã trình Chính phủ báo cáo Đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tình hình hoạt động và kiến nghị giải pháp tăng cường quản lý các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng thường xuyên rà soát và định kỳ công bố danh mục văn bản quy phạm pháp luật hết hiệu lực toàn bộ hoặc một phần; kiến nghị Bộ Tư pháp trình cấp có thẩm quyền bãi bỏ, chấm dứt hiệu lực toàn bộ đối với 35 văn bản quy phạm pháp luật không còn áp dụng trên thực tế; phối hợp với các bộ, ngành sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, kiểm tra chuyên ngành có liên quan đến lĩnh vực tài chính. 

Bội chi NSNN năm 2019 khoảng 3,4% GDP 

Bộ Tài chính đã chỉ đạo cơ quan thuế, hải quan tiếp tục triển khai tốt các luật thuế và nhiệm vụ thu NSNN năm 2019; đồng thời, tranh thủ sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng để làm tốt công tác quản lý thu NSNN; đẩy mạnh chống thất thu, chuyển giá, buôn lậu, gian lận thương mại, trốn thuế; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thuế, nhất là thanh tra, kiểm tra theo chuyên đề về chuyển giá, thương mại điện tử, kinh doanh qua mạng; quyết liệt xử lý thu nợ thuế, qua đó đã giảm số thuế nợ đọng đến cuối năm 2019 xuống dưới 5% tổng thu NSNN.

Tăng thu NSNN khoảng 3% so với dự toán Quốc hội giao năm 2019 ảnh 1  
Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng: “Năm 2020 tăng thu NSNN khoảng 3% so với dự toán Quốc hội giao”. Ảnh: BCTT. 

Nhờ chủ động trong triển khai thực hiện, kết hợp với sự phát triển khả quan của nền kinh tế, thu cân đối NSNN đến ngày 31/12/2019 đạt 1.549,5 nghìn tỷ đồng, vượt 138,2 nghìn tỷ đồng (+9,79%) so dự toán, trong đó: thu nội địa vượt 100,2 nghìn tỷ đồng (+8,5%), thu từ dầu thô vượt 11,7 nghìn tỷ đồng (+26,1%) và thu cân đối ngân sách từ xuất nhập khẩu vượt 25,3 nghìn tỷ đồng (+13,4%) so với dự toán; tỷ lệ động viên vào NSNN đạt khoảng 25,7%GDP, huy động từ thuế và phí khoảng 21,1%GDP (mục tiêu giai đoạn 2016-2020 tương ứng là 23,5%GDP và 21% GDP). Thu ngân sách trung ương vượt 32 nghìn tỷ đồng (+4%) so dự toán, thu ngân sách địa phương vượt trên 106,2 nghìn tỷ đồng (+17,7%) so dự toán; 63/63 tỉnh, thành phố vượt dự toán thu NSNN trên địa bàn; 60/63 tỉnh, thành phố đạt và vượt dự toán thu NSĐP.

Cơ cấu thu NSNN tiếp tục có chuyển biến và ngày càng bền vững hơn, tỷ trọng thu nội địa tăng dần, từ mức khoảng 68% bình quân giai đoạn 2011-2015 lên trên 82% năm 2019, tỷ trọng thu dầu thô giảm dần, từ mức bình quân khoảng 13% giai đoạn 2011-2015 xuống còn khoảng 3,6% năm 2019 và thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đã giảm từ mức 18,2% bình quân giai đoạn 2011-2015 xuống còn 13,9% năm 2019.

Ngay từ đầu năm, Bộ Tài chính đã ban hành văn bản hướng dẫn các bộ, ngành và địa phương tổ chức triển khai thực hiện dự toán chi NSNN năm 2019, với những yêu cầu chặt chẽ về thời gian phân bổ, nội dung phân bổ và tổ chức thực hiện dự toán, đảm bảo phù hợp với thực tế, tiết kiệm và phát huy được hiệu quả kinh phí. Trong điều hành đã tăng cường công tác thanh tra tài chính - ngân sách, công tác kiểm soát chi NSNN, qua đó phát hiện, chấn chỉnh và xử lý kịp thời các sai phạm. Các bộ, cơ quan trung ương và địa phương chủ động bố trí các nhiệm vụ chi gắn với sắp xếp lại tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế, nâng cao hiệu quả sử dụng NSNN và tài sản công.

Tăng thu NSNN khoảng 3% so với dự toán Quốc hội giao năm 2019 ảnh 2  
Toàn cảnh hội nghị trực tuyến tổng kết công tác tài chính - NSNN năm 2019, triển khai nhiệm vụ tài chính - NSNN năm 2020. Ảnh: BCTT.

Nhờ thu ngân sách đạt khá, các nhiệm vụ chi được đảm bảo theo dự toán, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ kinh tế, chính trị của các đơn vị sử dụng ngân sách và có thêm nguồn lực xử lý kịp thời các nhiệm vụ quan trọng, cấp bách phát sinh về đầu tư hạ tầng kinh tế - xã hội, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, đảm bảo an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh. Bên cạnh đó, ngân sách trung ương đã sử dụng khoảng 7,6 nghìn tỷ đồng dự phòng để hỗ trợ các địa phương khắc phục hậu quả bão, mưa lũ và khôi phục sản xuất sau thiên tai; đã xuất cấp dự trữ quốc gia 18,5 nghìn tấn gạo để cứu trợ nhân dân khắc phục hậu quả thiên tai, giáp hạt; cấp 69,5 nghìn tấn gạo hỗ trợ học sinh vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn và 17,1 nghìn tấn gạo hỗ trợ hộ tham gia các dự án trồng rừng. Các địa phương đã chủ động sử dụng dự phòng ngân sách địa phương và nguồn lực tại chỗ để khôi phục sản xuất, cơ sở hạ tầng thiết yếu, phòng chống dịch bệnh và hỗ trợ đời sống nhân dân. Cơ cấu chi tiếp tục chuyển dịch tích cực, tỷ trọng chi đầu tư phát triển năm 2019 đạt khoảng 27% (mục tiêu là 25-26%), chi thường xuyên còn khoảng 61% tổng chi NSNN (mục tiêu là dưới 64%).

Đến ngày 31/12/2019 giải ngân vốn đầu tư phát phát triển nguồn NSNN khoảng 62,94% dự toán, ước đến hết thời gian chỉnh lý quyết toán giải ngân đạt 73-75% dự toán.

Bội chi NSNN năm 2019 ước khoảng 3,4% GDP thực hiện (dự toán 3,6% GDP). Việc phát hành trái phiếu chính phủ để bù đắp bội chi và trả nợ gốc được thực hiện chủ động, phù hợp với khả năng ngân quỹ nhà nước.

Năm 2019 dư nợ công dưới 55% GDP

Năm 2019, Bộ Tài chính đã chủ động điều hành việc phát hành trái phiếu Chính phủ theo nguyên tắc vừa sử dụng có hiệu quả ngân quỹ nhà nước, vừa đảm bảo nguồn thanh toán, chi trả kịp thời các khoản nợ gốc đến hạn và góp phần định hướng sự phát triển của thị trường. Chỉ phát hành TPCP với kỳ hạn từ 5 năm trở lên (bao gồm kỳ hạn dài 20-30 năm). Nhờ vậy, kỳ hạn phát hành các năm 2018-2019 đã dài gấp 3 lần năm 2011, từ mức 3,9 năm lên bình quân khoảng 13,44 năm, nâng kỳ hạn nợ bình quân danh mục trái phiếu Chính phủ thời điểm cuối năm 2019 lên 7,42 năm; lãi suất huy động bình quân cũng giảm mạnh, từ mức 12,01% bình quân năm 2011, xuống còn khoảng 4,51%/năm năm 2019.

Đồng thời, đã kiểm soát chặt chẽ, phấn đấu giảm bội chi NSNN thấp hơn mức Quốc hội quyết định; tăng cường quản lý, giám sát, kiểm soát bội chi và vay nợ của ngân sách địa phương; siết chặt quản lý vay và bảo lãnh Chính phủ, góp phần giảm nợ công. Đến cuối năm 2019, dư nợ công dưới 55% GDP, nợ Chính phủ dưới 48,5% GDP (trong đó: nợ trong nước chiếm 62,3%, nợ ngoài nước chiếm 37,7%).

Tái cấu trúc thị trường tài chính, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước

Trong năm 2019, Bộ Tài chính đã trình Quốc hội xem xét, thông qua Luật Chứng khoán (sửa đổi) tạo cơ sở pháp lý quan trọng, để phát triển thị trường tài chính, dịch vụ tài chính theo các nguyên tắc thị trường, phù hợp với các cam kết hội nhập quốc tế.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính tiếp tục chỉ đạo thực hiện các giải pháp tái cấu trúc thị trường chứng khoán, nâng cao năng lực cho hệ thống các tổ chức trung gian thị trường, hoàn thiện cơ sở hạ tầng, công nghệ ứng dụng trong thị trường chứng khoán; tăng cường quản lý, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm và các hành vi gian lận, đảm bảo sự phát triển ổn định, minh bạch của thị trường và đẩy nhanh lộ trình nâng hạng thị trường từ thị trường cận biên thành thị trường mới nổi trong các bảng xếp hạng MSCI và FTSE.

Đến ngày 31/12/2019, chỉ số VN Index đạt 960,99 điểm, tăng 7,7% so với năm 2018; quy mô thị trường đạt khoảng 79,2% GDP, tăng 10,7% so cuối năm 2018.

Hoạt động của thị trường bảo hiểm năm 2019 có bước phát triển tốt. Tổng doanh thu phí bảo hiểm ước tăng 20,54%, tổng giá trị tài sản tăng 15,1%, đầu tư trở lại nền kinh tế tăng 16,4% so với năm 2018.

Lũy kế từ năm 2017 đến nay, có 171 doanh nghiệp được cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án cổ phần hóa, tuy nhiên chỉ có 36/128 doanh nghiệp thuộc danh mục cổ phần hóa theo kế hoạch tại các Quyết định số 991/TTg-ĐMDN ngày 10 tháng 7 năm 2017 và số 26/2019/QĐ-TTg ngày 15 tháng 8 năm 2019 của Thủ tướng Chính phủ (đạt 28%); số còn phải cổ phần hóa theo kế hoạch là 92 doanh nghiệp (tương ứng 72%). Thực hiện thoái vốn nhà nước tại 92 doanh nghiệp theo danh mục tại Quyết định số 1232/QĐ-TTg ngày 17 tháng 8 năm 2017 của Thủ tướng Chính phủ, với giá trị thoái là 4.704 tỷ đồng (đạt 7,8% kế hoạch), thu về 8.964 tỷ đồng; riêng năm 2019 đã thoái tại 13 doanh nghiệp, với giá trị thoái là 896 tỷ đồng, thu về 1.839 tỷ đồng.

Ngoài ra, các doanh nghiệp không thuộc danh mục tại Quyết định số 1232/QĐ-TTg từ năm 2017 đến nay đã thoái 3.785 tỷ đồng (theo mệnh giá), thu về 110.392 tỷ đồng.

8 giải pháp hoàn thành nhiệm vụ tài chính - NSNN năm 2020

Bộ Tài chính sẽ phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai các nội dung chủ yếu sau:

Một là, điều hành chính sách tài khóa chặt chẽ, hiệu quả, phối hợp đồng bộ, linh hoạt với chính sách tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác, nhằm duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, tạo môi trường, động lực, nền tảng cho sự phát triển nhanh, bền vững: Tiếp tục nghiên cứu sửa đổi, bổ sung chính sách pháp luật về thuế nhằm cơ cấu lại nguồn thu, mở rộng cơ sở thuế, chống xói mòn nguồn thu, ưu đãi, khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân, ưu đãi đối với các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ...

Phấn đấu tăng thu NSNN năm 2020 trên 3% so với dự toán Quốc hội quyết định. Tăng cường công tác quản lý, chống thất thu, chống chuyển giá, gian lận thương mại, trốn thuế; đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra thuế; quyết liệt xử lý nợ đọng thuế; kiểm soát chặt chẽ hoàn thuế.

Tổ chức điều hành chi NSNN năm 2020 theo dự toán, chặt chẽ, tiết kiệm, hiệu quả; tăng cường thanh tra, kiểm tra và công khai, minh bạch việc sử dụng NSNN và tài sản công; siết chặt kỷ cương, kỷ luật ngân sách...

Tiếp tục thực hiện các quy định về chính sách tạo nguồn cải cách tiền lương, trong đó từ năm 2019 dành 40% tăng thu thực hiện của ngân sách trung ương và 70% tăng thu thực hiện so với dự toán của ngân sách địa phương để tạo nguồn cải cách tiền lương trong năm 2020 và tích lũy cho giai đoạn 2021-2025.

Các địa phương chủ động sử dụng dự phòng, dự trữ và các nguồn lực hợp pháp để xử lý các nhiệm vụ chi phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh và nhiệm vụ chi quan trọng, cấp bách, đột xuất phát sinh theo quy định.

Kiểm soát chặt chẽ bội chi NSNN trong phạm vi 3,44% GDP, phấn đấu tăng thu, tiết kiệm chi, để giảm bội chi NSNN. Tăng cường phối hợp trong việc phát hành trái phiếu Chính phủ, điều hành ngân quỹ nhà nước và cân đối ngoại tệ, đáp ứng kịp thời các nhiệm vụ chi NSNN theo dự toán.

Kiểm soát chặt chẽ, phấn đấu đến cuối năm 2020, dư nợ công không quá 54,3%GDP, nợ Chính phủ không quá 48,5% GDP, nợ nước ngoài của quốc gia không quá 45,5% GDP. Các bộ, ngành, địa phương tăng cường phối hợp thực hiện kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc vay, sử dụng vốn vay, trả nợ, nhất là đối với các hiệp định vay mới, vay nước ngoài, vay có bảo lãnh của Chính phủ. Tiếp tục thực hiện các giải pháp cơ cấu lại danh mục nợ công theo hướng an toàn, bền vững.

Các bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, tổ chức lại và đổi mới cơ chế hoạt động của quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách phù hợp với quy định của Luật Ngân sách nhà nước và pháp luật khác có liên quan, để tăng cường quản lý, bảo đảm công khai, minh bạch.

Hai là, đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật; xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh cải cách hành chính, hiện đại hóa, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, xây dựng chính phủ điện tử phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Ba là, tăng cường quản lý giá, thị trường, kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô: Tiếp tục quản lý, điều hành giá các mặt hàng quan trọng Nhà nước còn định giá, mặt hàng bình ổn giá; thực hiện lộ trình giá thị trường phù hợp đối với giá điện và giá các dịch vụ công thiết yếu; tăng cường quản lý, kiểm tra, thanh tra, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại...

Bốn là, tiếp tục phát triển đồng bộ các loại hình thị trường tài chính, đa dạng các định chế tài chính, tổ chức dịch vụ kế toán, kiểm toán, thẩm định giá, xếp hạng tín nhiệm.

Năm là, tăng cường quản lý tài chính doanh nghiệp, tái cấu trúc, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước theo Nghị quyết Trung ương 5 (khóa XII).

Sáu là, siết chặt kỷ luật, kỷ cương tài chính, ngân sách trong thực thi công vụ; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát và công khai, minh bạch trong thu, chi NSNN, quản lý, sử dụng tài sản công, đất đai, tài nguyên,..; thực hiện nghiêm các kết luận thanh tra, kiểm toán.

Bảy là, tích cực, chủ động hội nhập tài chính quốc tế: Triển khai hiệu quả Kế hoạch hành động thực hiện các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã có hiệu lực, các cam kết với WTO, ASEAN Tiếp tục điều chỉnh thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt theo các cam kết thuế quan trong các hiệp định đã ký kết. Tích cực tham gia các hoạt động hợp tác tài chính khu vực ASEAN, ASEM, APEC...

Tám là, điều hành ngân sách trong dịp Tết Nguyên đán Canh Tý 2020 và xử lý tiếp các nhiệm vụ của năm 2019: Tập trung chỉ đạo, điều hành đảm bảo hoạt động sản xuất, kinh doanh trước và sau Tết diễn ra bình thường; theo dõi chặt chẽ tình hình biến động giá cả, thị trường; triển khai quyết liệt nhiệm vụ thu ngân sách; điều hành ngân sách trên địa bàn đảm bảo nguồn chi trả lương, chính sách an sinh xã hội và các nhiệm vụ chính trị quan trọng.

Quang Minh