"Tăng trưởng GDP cả năm 2015 cũng sẽ tích cực hơn 2014"

Đó là nhận định của Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia (UBGSTCQG) đưa ra trong báo cáo tình hình kinh tế tháng 3/2015 và quý 1/2015. Theo UBGSTCQG tăng trưởng tiếp tục phục hồi mạnh mẽ trong quý 1/2015 với GDP tăng 6,03% so với cùng kỳ năm trước. Đây là quý 1 có mức tăng trưởng cao nhất trong 5 năm trở lại đây.

Ảnh minh họa - nguồn: internet.Ảnh minh họa - nguồn: internet.

Nếu loại trừ tính mùa vụ, tăng trưởng GDP quý 1/2015 còn cao hơn quý 4/2014 (6,62% so với 6,27%), duy trì xu hướng cải thiện từ quý 4/2012. Phân tích yếu tố chu kỳ của tăng trưởng cũng cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ.

Khu vực công nghiệp và xây dựng là động lực cho tăng trưởng quý 1 với mức tăng 8,35% (cùng kỳ năm trước tăng 4,69%), cao hơn nhiều so với mức tăng của khu vực nông, lâm, thủy sản (tăng 2,14%) và khu vực dịch vụ (tăng 5,82%). Sản xuất công nghiệp, nhất là công nghiệp chế biến chế tạo cải thiện. Tính chung quý 1/2015, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 9,1% so cùng kì năm trước (cùng kì năm trước tăng 5,2%), trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 9,6% (cùng kì năm trước tăng 7,3%). Sản xuất cải thiện khuyến khích doanh nghiệp đầu tư mở rộng sản xuất khi trong 3 tháng đầu năm nhập khẩu các mặt hàng phục vụ đầu tư, mở rộng sản xuất như máy móc thiết bị và sắt thép có mức tăng cao hơn đáng kể so với cùng kỳ 2014.

UBGSTCQG cho rằng tăng trưởng GDP cả năm 2015 cũng sẽ tích cực hơn 2014 do cải thiện về cả tổng cầu lẫn tổng cung. Tổng cầu cải thiện trước hết về cầu tiêu dùng. Tổng mức hàng hóa bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng quý 1/2015 sau khi loại trừ yếu tố giá tăng 9,2% so cùng kì năm trước, cao hơn mức tăng 5,1% của cùng kì 2014. Mức tiêu thụ điện trong quý 1/2015 cũng tăng nhanh hơn cùng kì năm ngoái, đạt mức 12,7% (cùng kì là 9,2%). Chỉ số niềm tin tiêu dùng (ANZ) cũng tăng, từ mức 135,4 điểm trong tháng 1 lên mức 142,3 điểm trong tháng 2. Điều này cho thấy người tiêu dùng lạc quan hơn về triển vọng tăng trưởng kinh tế.

Cầu đầu tư cũng cải thiện khi dư nợ tín dụng 3 tháng đầu năm tăng nhanh hơn cùng kì. Tính đến 20/3/2015 tăng trưởng tín dụng toàn nền kinh tế đạt 1,25% (cao hơn nhiều so với mức giảm 0,57% của cùng kỳ năm 2014). Tình hình tín dụng cải thiện một phần do mặt bằng lãi suất có xu hướng giảm. Tính đến 18/3 lãi suất huy động bình quân của các ngân hàng ở mức 5,8%, giảm 0,2 điểm % so với đầu năm. Trong khi đó, vốn FDI thực hiện trong quý 1/2015 cũng tăng cao hơn cùng kì (7% so với 5,6%). Tuy nhiên, tốc độ giải ngân vốn đầu tư từ NSNN còn chậm khi vốn đầu tư thực hiện từ nguồn vốn NSNN lũy kế quý 1 ước đạt 35,7 nghìn tỷ đồng, chỉ bằng 17,6% kế hoạch năm, thấp so với kế hoạch giải ngân bình quân 3 tháng là 24,9%.

Tổng cung cải thiện nhờ chi phí đầu vào giảm. Theo điều tra PMI của HSBC cho thấy giá cả đầu vào đã liên tục giảm kể từ tháng 11/2014. Chi phí đầu vào giảm một mặt do giá hàng hóa thế giới giảm, nhất là giá năng lượng, một mặt do môi trường kinh doanh được cải thiện. Hệ số cạnh tranh toàn cầu của Việt Nam đã tăng 2 bậc, từ 70 (năm 2013) lên 68 (2014-2015), trong đó có sự đóng góp của những tiến bộ về thể chế và ổn định kinh tế vĩ mô. Nhờ đó, năng suất của nền kinh tế đã có sự chuyển biến và mức tăng trưởng dài hạn bắt đầu cải thiện từ quý 1/2014.

Lũy kế đến hết tháng 03/2015, mặc dù thu từ dầu thô giảm 35,9% so cùng kì (cùng kì tăng 0,3%) thu nội địa tăng 19,6% so cùng kì (cùng kì tăng 16,5%). Nhờ đó, tổng thu NSNN lũy kế quý 1/2015 đạt 226 nghìn tỷ đồng, vẫn tăng 10,3% so với cùng kỳ 2014 (cùng kỳ tăng 15,9%).

UBGSTCQG ước tính năm 2015 giá dầu bình quân 60 USD/thùng sẽ trực tiếp làm thu NSNN từ dầu thô giảm 37 nghìn tỷ đồng so với dự toán. "Tuy nhiên, giá dầu giảm sẽ ảnh hưởng tích cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh thông qua giảm chi phí sản xuất, nhờ đó thu NSNN từ khu vực sản xuất, kinh doanh có thể tăng khoảng 22 nghìn tỷ đồng so với dự toán", UBGSTCQG nhận định. Ngoài ra, điều chỉnh phí và thuế nhập khẩu xăng dầu cũng như một số loại thuế khóa liên quan đến sử dụng xăng dầu có thể bù đắp giảm thu về dầu thô.

Với những yếu tố tích cực nêu trên, chưa tính đến khả năng giá dầu thế giới giảm xuống dưới 40 USD/thùng, UBGSTCQG dự báo tăng trưởng GDP năm 2015 có khả năng đạt mức 6,5%, cao hơn so với mục tiêu 6,2%.

Tuy nhiên, theo UBGSTCQG doanh nghiệp vẫn còn khó khăn, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Số doanh nghiệp khó khăn phải tạm ngừng hoạt động trong quý 1/2015 tăng 14,2% so với cùng kì, trong đó 94,2% là các doanh nghiệp có quy mô nhỏ.  Giá điện điều chỉnh tăng làm tăng chi phí đầu vào của các ngành sản xuất, nhất là các ngành ngành sản xuất vật liệu xây dựng (sắt thép, xi măng). Trong điều kiện thị trường bất động sản phục hồi chậm, khó có khả năng điều chỉnh giá đầu ra tăng, việc điều chỉnh giá điện sẽ gây khó khăn cho các doanh nghiệp này.

Bên cạnh đó, xuất khẩu chịu ảnh hưởng bởi giá hàng hóa thế giới giảm. Kim ngạch xuất khẩu 3 tháng đầu năm 2015 chỉ tăng 6,9%, thấp hơn mức 14,1% cùng kỳ năm ngoái. Nguyên nhân chính là giá hàng hóa xuất khẩu giảm. Kim ngạch xuất khẩu của nhóm các mặt hàng thống kê cả về giá trị và lượng đã giảm tới 24,4% so với cùng kỳ năm 2014; sự suy giảm trên chủ yếu do yếu tố giá khi lượng xuất khẩu chỉ giảm 2,4%. Do đó, từ nay đến cuối năm với dự báo giá hàng hóa thế giới tiếp tục giảm xuất khẩu sẽ gặp không ít khó khăn. Tăng trưởng xuất khẩu 2013 và 2014 có sự đóng góp không nhỏ của xuất khẩu điện thoại Samsung nhưng yếu tố này không còn trong năm 2015. Do vậy để đạt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 10% đòi hỏi phải có sự cố gắng hơn.

Lạm phát tiếp tục duy trì ở mức thấp. CPI tháng 3/2015 mặc dù tăng 0,15% so với tháng trước nhưng chỉ tăng 0,93% so với cùng kỳ năm trước (mức tăng tương ứng của cùng kỳ năm 2014 là 4,39%). Lạm phát cơ bản mặc dù tăng nhẹ lên mức 2,48% trong tháng 3/2015 (so với mức 2,31% của tháng trước) nhưng vẫn duy trì ở mức dưới 3% từ tháng 11/2014.

UBGSTCQG dự báo lạm phát cơ bản năm 2015 khoảng 3,5%. Với dự báo trên, trong điều kiện giá lương thực và năng lượng thế giới được dự báo giảm trong năm 2015, khả năng đạt mục tiêu 5% về lạm phát tổng thể sẽ phụ thuộc chủ yếu vào mức độ điều chỉnh giá điện. Ước tính mức tăng giá điện bình quân 7,5% (ngày 16/3) có ảnh hưởng làm lạm phát cả năm 2015 tăng thêm khoảng 0,5 điểm %. Với mức lạm phát cơ bản dự báo trên, giá hàng hóa cơ bản vẫn còn dư địa điều chỉnh. Phân tích tính mùa vụ của CPI, tháng 5 là thời điểm thích hợp cho việc điều chỉnh này.

Lạm phát thấp tạo điều kiện giảm mặt bằng lãi suất. Tuy nhiên, từ nay đến cuối năm, lãi suất có thể sẽ chịu áp lực từ gia tăng phát hành TPCP, nhất là khi trong năm 2015 việc phát hành TPCP sẽ chỉ thực hiện đối với kì hạn từ 5 năm trở lên. Theo kế hoạch năm 2015 sẽ phát hành 232 nghìn tỷ đồng TPCP, tăng 7,7% so với năm 2014. Trên thực tế, lợi suất TPCP đã có dấu hiệu tăng lên trong tháng 3/2015. Ngoài ra, trong điều kiện USD lên giá so với các đồng tiền và xuất khẩu tăng chậm, lãi suất có thể phải duy trì để ổn định tâm lí thị trường.

(PV)