Tăng trưởng tiếp tục đà phục hồi song gia tốc chậm lại

Đó là dự báo của Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia, theo đánh giá của ủy ban này thì mức tăng trưởng GDP trong những tháng đầu năm 2016 tiếp đà phục hồi do sự cải thiện của tổng cầu, song mức độ cải thiện thấp hơn năm 2015 (gia tốc tăng trưởng chậm lại).

Ảnh minh họa - nguồn: internet.Ảnh minh họa - nguồn: internet.

Cụ thể, cầu tiêu dùng cải thiện ở mức thấp hơn so với cùng kỳ năm 2015 và tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 2 năm 2016 sau khi loại trừ yếu tố giá tăng 8,3% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức 10,7%  của cùng kỳ năm 2015.

Theo Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia, kim ngạch xuất khẩu trong những tháng đầu năm tăng 2,9% so với cùng kỳ năm trước (2 tháng đầu năm đạt 23,7 tỷ USD). Kim ngạch nhập khẩu hàng hóa giảm 6,6% so với cùng kỳ năm 2015 (2 tháng đầu năm đạt 22,8 tỷ USD). Tính chung 2 tháng đầu năm, cán cân thương mại của Việt Nam thặng dư 865 triệu USD (cùng kỳ năm 2015 thâm hụt 61 triệu USD).

Khu vực kinh tế FDI tiếp tục là đầu tàu trong hoạt động xuất nhập khẩu khi chiếm tới 66% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước và xuất siêu 2,9 tỷ USD, góp phần bù đắp cho khu vực kinh tế trong nước (nhập siêu gần 2,1 tỷ USD). Các nhóm hàng nhập khẩu phục vụ sản xuất trong nước giảm mạnh so với cùng kỳ năm trước: máy móc thiết bị giảm 13,6%; nguyên phụ liệu dệt, may, giày dép giảm 9,6%; xăng dầu giảm 33,8%.

Lạm phát và lạm phát cơ bản có xu hướng hội tụ: Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3 tăng 1,69% so với cùng kỳ năm trước và tăng 0,57% so với tháng 2. CPI tháng 3 so với tháng trước tăng ở mức cao nhất trong 5 năm trở lại đây không phải do chi phí đẩy mà chủ yếu do tăng giá của nhóm dịch vụ y tế và giáo dục (y tế tăng: 24,34%; giáo dục tăng: 0,66% so với tháng trước). Tuy nhiên, lạm phát cơ bản 3 tháng đầu năm vẫn duy trì ở mức thấp, tăng 1,76% thấp hơn mức 2,31% của cùng kỳ năm 2015.

Bên cạnh đó, thu ngân sách Nhà nước gặp khó khăn do giá dầu giảm: Tiến độ thu từ dầu thô và thu cân đối từ hoạt động XNK đạt thấp. Cụ thể, tính đến 15/3, thu từ dầu thô và thu cân đối từ hoạt động XNK chỉ đạt 13,3% và 13,2% so với dự toán (cùng kỳ năm 2015 tương ứng là 15,1% và 16,8%) chủ yếu do giá dầu giá dầu thô và các sản phẩm hóa dầu xuất nhập khẩu giảm mạnh. Tuy nhiên, do tiến độ thu nội địa vẫn duy trì ổn định (đạt 19,4% dự toán) nên tổng thu cân đối NSNN đạt 182,4 nghìn tỷ đồng, bằng 18% dự toán năm, tăng nhẹ (1%) so với cùng kỳ 2015.

Thu từ khu vực doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) đạt thấp so với dự toán (12,4%) và giảm mạnh (30%) so cùng kỳ 2015 do: giảm thu từ nhà máy lọc dầu Dung Quất khi giá dầu giảm; giảm thu từ cổ tức và lợi nhận còn lại. Khoản giảm thu này đã được bù đắp do tăng thu ở khu vực DN FDI và khu vực công thương nghiệp ngoài quốc doanh (tăng tương ứng 18% và 29,8% so với cùng kỳ năm trước) nên thu từ khu vực sản xuất kinh doanh vẫn đảm bảo tiến độ khi đạt 102,8 nghìn tỷ đồng, bằng 18,4% dự toán, tương đương cùng kỳ 2015 (102,7 nghìn tỷ đồng).

Thanh khoản của hệ thống ngân hàng đầu tháng 3 căng thẳng hơn so với tháng 2 nhưng đã dần hạ nhiệt kể từ trung tuần tháng 3. Cụ thể, lãi suất O/N bình quân từ ngày 04-11/3 tăng 2,36 điểm % và khối lượng giao dịch qua đêm bình quân ngày tăng 34% so với giai đoạn từ 23/2-3/3. Từ 12/3, lãi suất O/N bình quân giảm nhẹ 0,2 điểm %, xuống còn 4,13%, thấp hơn 1% so với đợt trước Tết Nguyên Đán.

Nhìn chung, lãi suất liên ngân hàng quý I/2016 cao hơn so với cùng kỳ 2015; lãi suất huy động ngắn hạn biến động nhẹ ở kỳ hạn 6-12 tháng. Mặt bằng lãi suất huy động chủ yếu tăng mạnh ở các kỳ hạn dài trên 12 tháng (phổ biến 7% - 8%/năm).

Chỉ ra nguyên nhân, Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia cho rằng chủ yếu do đợt tăng lãi suất kỳ dài hạn do: Tín dụng trung dài hạn năm 2015 tăng trên 30% đặt ra nhu cầu cần cơ cấu lại nguồn vốn trong hệ thống ngân hàng thương mại; các ngân hàng thương mại tăng tỷ trọng huy động vốn trung dài hạn nhiều hơn nhằm đón đầu trước quy định về tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn sẽ giảm từ 60% xuống 40% theo dự thảo sửa đổi Thông tư 36 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN).

Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia dự đoán trong năm 2016, lãi suất sẽ tăng thêm khoảng 1 điểm % so với năm 2015 do: Lạm phát năm 2016 cao hơn năm 2015; nhu cầu tăng vốn huy động của hệ thống TCTD (do vốn huy động những tháng đầu năm tăng trưởng chậm hơn tín dụng); tăng vốn huy động kỳ dài hạn nhằm đáp ứng quy định của Thông tư 36 sửa đổi. Tuy nhiên, lãi suất cho vay sẽ vẫn trong mức kiểm soát để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Đối với thị trường ngoại hối, tỷ giá VND/USD tại các ngân hàng thương mại (NHTM) vẫn được giữ ổn định trong biên độ trên của tỷ giá trung tâm do NHNN đưa ra, dao động quanh mức 22.200 - 22.500 VND/USD. Tỷ giá kỳ hạn NDF tháng 3/2016 không có sự thay đổi so với tháng trước và chỉ số CDS tiếp tục có xu hướng giảm cho thấy niềm tin vào đồng Việt Nam của các nhà đầu tư nước ngoài. Nguyên nhân do việc FED thực hiện thận trọng việc tăng lãi suất và đồng NDT trong quý I/2016 không biến động nhiều giúp làm giảm áp lực tỷ giá; tỷ giá trung tâm được NHNN áp dụng từ đầu năm 2016 có biến động hai chiều (tăng/giảm) bám sát diễn biến cung cầu ngoại tệ trong nước và quốc tế hạn chế việc tỷ giá bị điều chỉnh đột ngột, giúp loại bỏ tâm lý găm giữ, đầu cơ ngoại tệ.

Thị trường cổ phiếu tiếp tục diễn biến tích cực trong tháng 3 nhờ kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết cải thiện, các công ty lớn chuẩn bị nới room cho khối ngoại và giá dầu hồi phục. Chỉ số VN Index ngày 23/3 đóng cửa tại 574,7 điểm tăng 2,7% so với cuối tháng 2 và tăng 11,9% so với mức đáy trong quý 1 (514 điểm). Tuy nhiên VN Index vẫn chưa vượt qua ngưỡng kháng cự 580 điểm. Nhà đầu tư nước ngoài chuyển sang trạng thái mua ròng, đạt 622 tỷ đồng cổ phiếu niêm yết từ đầu tháng 3.

Trong tháng 3/2016, tỷ lệ trúng thầu TPCP phát hành qua Kho bạc Nhà nước chỉ đạt 76,2%, giảm mạnh so với mức 96,6% của tháng 2. Lũy kế đến 23/3, tổng khối lượng phát hành TPCP đạt 68,04 nghìn tỷ đồng, bằng 89% kế hoạch phát hành quý I và 31% kế hoạch năm. Lãi suất trúng thầu có xu hướng tăng nhẹ ở kỳ hạn ngắn và giữ nguyên ở kỳ hạn dài. Nguyên nhân do các ngân hàng cho vay các dự án bất động sản dài hạn nên giảm đầu tư vào TPCP, giảm tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn theo Thông tư 36.

(P.A)