Tạo sự linh hoạt cho doanh nghiệp trong công tác kế toán

(eFinance Online) - Chiều 20/1, Bộ Tài chính đã tổ chức họp báo chuyên đề về một số nội dung chính và những điểm mới so với quy định hiện hành của Nghị định 174/2016/NĐ-CP ngày 30/12/2016 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Kế toán năm 2015. 
 
Tạo sự linh hoạt cho doanh nghiệp trong công tác kế toán

Ông Trịnh Đức Vinh, Phó Vụ trưởng Vụ Chế độ Kế toán, Bộ Tài chính cho biết, tiêu chuẩn kế toán trưởng, phụ trách kế toán để bổ nhiệm có một số điều chỉnh so với Luật cũ.

Theo đó, trước đây, kế toán trưởng phải đáp ứng 4 tiêu chuẩn, điều kiện gồm: Có phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, trung thực, liêm khiết, có ý thức chấp hành pháp luật; có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ về kế toán; thời gian công tác thực tế về kế toán ít nhất là hai năm đối với người có chuyên môn, nghiệp vụ về kế toán từ trình độ đại học trở lên và thời gian công tác thực tế về kế toán ít nhất là ba năm đối với người có chuyên môn, nghiệp vụ về kế toán bậc trung cấp; phải có chứng chỉ qua lớp bồi dưỡng kế toán trưởng.

 Kế toán trưởng của đơn vị kế toán có các đơn vị kế toán trực thuộc và kế toán trưởng của Tổng công ty Nhà nước phải có thời gian công tác thực tế làm kế toán ít nhất là 5 năm.

 Riêng lĩnh vực Nhà nước được phép bố trí phụ trách kế toán khi đơn vị chưa có người có đủ tiêu chuẩn, điều kiện để bổ nhiệm kế toán trưởng. Tiêu chuẩn và điều kiện phụ trách kế toán chỉ cần đáp ứng được 2 tiêu chuẩn đầu nêu trên.

 Trong khi đó, tại Luật Kế toán và Nghị định mới, kế toán trưởng và phụ trách kế toán đều đáp ứng đầy đủ cả 4 tiêu chuẩn và điều kiện nêu trên. 

Ông Vinh cũng cho biết, tiêu chuẩn về chuyên môn nghiệp vụ cũng có thay đổi. Nếu trước đây, kế toán trưởng của đơn vị kế toán là DNNN; công ty TNHH; công ty cổ phần; DN có vốn đầu tư nước ngoài; đơn vị kế toán có các đơn vị kế toán trực thuộc và kế toán trưởng của Tổng công ty Nhà nước phải có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ về kế toán từ trình độ Đại học trở lên các đơn vị còn lại yêu cầu trình độ trung cấp trở lên. 

Kế toán trưởng đơn vị kế toán thuộc hoạt động thu, chi ngân sách Nhà nước cấp Trung ương và đơn vị cấp tỉnh; các đơn vị sự nghiệp, các tổ chức có sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước và tổ chức không sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước ở cấp Trung ương và cấp tỉnh phải có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ về kế toán từ trình độ đại học trở lên các đơn vị còn lại yêu cầu trình độ trung cấp trở lên. 

Theo quy định tại Nghị định 174 yêu cầu trình độ chuyên môn nghiệp vụ về kế toán từ đại học trở lên, gồm Cơ quan có nhiệm vụ thu chi ngân sách nhà nước các cấp; Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan thuộc Quốc hội, cơ quan khác của nhà nước ở Trung ương và các đơn vị kế toán trực thuộc các cơ quan này; đơn vị sự nghiệp công lập thuộc các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; cơ quan chuyên môn trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và tương đương; các cơ quan quản lý nhà nước trực thuộc các cơ quan này; cơ quan trung ương tổ chức theo ngành dọc đặt tại tỉnh; tổ chức chính trị, tổ chức chính trị- xã hội, tổ chức chính trị- xã hội- nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội- nghề nghiệp ở cấp trung ương, cấp tỉnh có sử dụng ngân sách nhà nước;...

Trình độ trung cấp chuyên nghiệp trở lên áp dụng cho kế toán trưởng ở các cơ quan chuyên môn trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện có tổ chức bộ máy kế toán; cơ quan Trung ương tổ chức theo ngành dọc đặt tại cấp huyện, cơ quan của tỉnh đặt tại cấp huyện; tổ chức chính trị, tổ chức chính trị-xã hội, tổ chức chính trị-xã hội- nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội- nghề nghiệp ở cấp huyện có sử dụng ngân sách nhà nước; ban quản lý dự án đầu tư có tổ chức bộ máy kế toán riêng;...

Ngoài ra, Nghị định số 174 quy định lưu trữ tài liệu kế toán trên phương tiện điện tử (Pháp luật hiện hành chỉ quy định về lưu trữ chứng từ điện tử) trên phương tiện điện tử (bao gồm cả chứng từ, sổ, báo cáo tài chính), theo đó quy định như sau: Chứng từ kế toán và sổ kế toán của các đơn vị kế toán trước khi đưa vào lưu trữ phải được in ra giấy để lưu trữ theo quy định trừ trường hợp đơn vị lựa chọn lưu trữ trên phương tiện điện tử. Việc lưu trữ tài liệu kế toán trên phương tiện điện tử phải bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin dữ liệu và phải đảm bảo tra cứu được trong thời hạn lưu trữ; Khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền để phục vụ cho việc kiểm tra, thanh tra, giám sát và kiểm toán theo quy định, đơn vị kế toán phải có trách nhiệm in ra giấy các tài liệu kế toán lưu trữ trên phương tiện điện tử, ký xác nhận của người đại diện theo pháp luật hoặc kế toán trưởng (phụ trách kế toán) và đóng dấu (nếu có) để cung cấp theo thời hạn yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. 

Ông Trịnh Đức Vinh nhấn mạnh, Nghị định 174/2016 sẽ thông thoáng hơn rất nhiều so với các văn bản pháp luật trước đây. Đặc biệt, đơn vị kế toán trong hoạt động kinh doanh được chủ động xây dựng, thiết kế biểu mẫu chứng từ kế toán theo quy định của pháp luật, phù hợp với đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý của đơn vị mình. Một số trường hợp không cần yêu cầu kế toán trưởng như các đơn vị kế toán chỉ có một người làm công tác kế toán hoặc một người làm công tác kế toán kiêm nghiệm; các đơn vị kế toán ngân sách và tài chính xã, phường thị trấn. Việc thiết kế biểu mẫu do doanh nghiệp tự chủ động, tạo sự linh hoạt và thuận lợi hơn cho DN trong công tác kế toán.

Cũng tại buổi họp báo, ông Trịnh Đức Vinh đã trả lời nhiều câu hỏi của phóng viên. Giải thích lý do tại sao không có công ty dịch vụ kế toán với hình thức cổ phần hay trách nhiệm hữu hạn một thành viên, ông Trịnh Đức Vinh cho biết, Việt Nam đã tiếp cận thông lệ quốc tế khi không áp dụng hình thức cổ phần vì nghề kinh doanh dịch vụ kế toán cũng giống như kiểm toán, ràng buộc trách nhiệm cao nên nếu cổ phần thì có nhiều cổ đông dẫn đến tình trạng khó xem xét rủi ro pháp lý của người cung cấp dịch vụ. Bên cạnh đó, công ty cổ phần có thể xung đột về mặt lợi ích đối với các đối tượng cung cấp dịch vụ do trong trường hợp niêm yết trên thị trường chứng khoán thì có thể chính các nhà đầu tư trở thành cổ đông của công ty dịch vụ kế toán. Như vậy điều đó sẽ mất đi sự độc lập, khách quan.

Trả lời phóng viên về vấn đề báo cáo tài chính, ông Vinh cho biết, từ khi Luật Kế toán có hiệu lực, công ty chứng khoán được ghi nhận một số các tài sản theo giá trị hợp lý hay giá trị thị trường. Giá thị trường có thể lên xuống nên khó có thể đánh giá tác động làm xấu hay đẹp báo cáo tài chính của công ty chứng khoán vì còn tuỳ thuộc vào diễn biến của các công cụ tài chính trên thị trường. Ví dụ trên cương vị nhà đầu tư đều mong chứng khoán tăng và trong trường hợp tăng thì sẽ có lãi và dĩ nhiên báo cáo tài chính sẽ đẹp, ngược lại. Tuy nhiên khi đã ghi nhận những khoản mục tài sản phải trả theo giá trị thị trường thì chắc chắn sẽ có sự đảm bảo minh bạch và phản ánh đúng hơn tình hình sức khoẻ của DN. 

(T.H)