Thất thu thuế 8.000 tỷ đồng từ buôn lậu thuốc lá

Đây là con số dự báo được đưa ra tại Hội nghị Sơ kết công tác kiểm soát, ngăn chặn buôn bán, vận chuyển và tàng trữ thuốc lá điếu nhập lậu do Cục Quản lý thị trường phối hợp với Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam tổ chức hôm qua 28/8 tại Hà Nội.

Ảnh minh họa - nguồn Internet.Ảnh minh họa - nguồn Internet.

Khó ngăn chặn thuốc lá lậu

Tại Hội nghị, ông Trịnh Văn Ngọc, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường cho biết buôn lậu, vận chuyển, buôn bán thuốc lá nhập lậu vẫn diễn biến phức tạp, chủ yếu qua khu vực biên giới của các tỉnh Quảng Trị, Tây Ninh, Long An, Đồng Tháp, An Giang, Kiên Giang, sau đó vận chuyển về thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh thành phố để tiêu thụ.

Các đối tượng tham gia vận chuyển thuốc lá điếu ngoại nhập lậu phần lớn là cư dân biên giới, rất thông thạo địa bàn, sử dụng các phương tiện xe máy, xuồng máy, ghe máy công suất lớn chạy tốc cao vận chuyển nhỏ lẻ, nhiều lần từ biên giới qua các cánh gà, đường mòn khu vực cửa khẩu hoặc qua đường đồng ruộng, sông, kênh rạch vào nội địa mỗi lần thường là dưới 1.500 gói, nhằm tránh bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Tại khu vực biên giới và trên đường vận chuyển vào nội địa, đối tượng đầu nậu thuê người theo dõi chặt chẽ mọi hoạt động của lực lượng kiểm tra tại trụ sở cơ quan, tại nơi đóng chốt, bất cứ sự di chuyển nào của lực lượng kiểm tra đều được người theo dõi báo về cho đầu nậu để đối phó và sẵn sàng cản trở, chống đối lực lượng kiểm tra để giật lại hàng gây nguy hiểm đến sức khỏe, tính mạng của người tham gia giao thông. Đây cũng là những khó khăn trong việc ngăn chặn thuốc lá nhập lậu.

Các địa bàn trọng điểm về buôn bán, vận chuyển thuốc lá lậu nằm tại tuyến biên giới Việt Nam – Campuchia, gồm: khu vực biên giới huyện Đức Huệ và địa bàn trung chuyển huyện Đức Hòa tỉnh Long An; khu vực xã Vĩnh Ngươn (thị xã Châu Đốc), thị trấn Tịnh Biên (huyện Tịnh Biên), xã Khánh An, thị trấn Long Bình (huyện An Phú) tỉnh An Giang; khu vực 2 bên cửa khẩu Hà Tiên, huyện Kiên Lương và huyện Hòn Đất tỉnh Kiên Giang. Khi lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra trên tuyến đường bộ thì đối tượng buôn lậu, buôn bán, vận chuyển thuốc lá nhập lậu lại chuyển hướng hoạt động sang tuyến đường sông hoặc trên các kênh, rạch. 

Tình trạng buôn lậu thuốc lá tại tuyến biên giới Việt Nam – Lào đã giảm nhưng vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt là khu vực biên giới của tỉnh Quảng Trị. Thuốc lá nhập lậu chủ yếu qua đường sông Sê Pôn với chiều dài trên 10 km với 17 bến đò có hoạt động vận chuyển tập kết hàng nhập lậu, trong đó có 05 bến đò có hoạt động vận chuyển thuốc lá ngoại nhập lậu. Sau đó, các chủ hàng chia nhỏ và thuê cửu vạn gùi cõng qua các đường mòn trong rừng hai bên cánh gà khu vực Trạm Kiểm soát Cổng B khu Kinh Tế Thương Mại đặc biệt Lao Bảo rồi đưa vào nội địa tiêu thụ.

Tại tuyến biên giới Việt Nam – Trung Quốc, các đối tượng buôn lậu lợi dụng địa bàn vùng biển của tỉnh Quảng Ninh, Hải Phòng sử dụng xuồng cao tốc vận chuyển thuốc lá điếu ngoại đã tái xuất sang Trung Quốc rồi đưa ngược về khu vực Trà Cổ, xã Bình Ngọc, thành phố Móng Cái rồi chia nhỏ, sử dụng các loại phương tiện để vận chuyển sâu vào nội địa. Ngoài ra, các đối tượng còn lợi dụng chính sách hoàn thuế VAT đối với thuốc lá điếu của Việt Nam xuất khẩu, sau đó tìm cách nhập lậu lại Việt Nam để tiêu thụ.

Sau khi vượt qua được sự kiểm soát của cơ quan chức năng, thuốc lá nhập lậu được bán lén lút tại các nhà hàng, khách sạn, quán bar, vũ trường... hoặc các điểm kinh doanh nhỏ, lẻ, các cửa hàng tạp hóa, các quán nước trên vỉa hè hoặc được bán lẻ tại những địa điểm không cố định nằm rải rác tại các tuyến phố, các quận, huyện. Thuốc lá nhập lậu chủ yếu được cất giấu tại địa điểm khác hoặc được cất giấu, tàng trữ tại nhà ở và được vận chuyển dần đến điểm kinh doanh với số lượng nhỏ, bán hết lại đưa đến nên số lượng thuốc lá nhập lậu thu giữ tại các cửa hàng, các điểm kinh doanh không nhiều.

Chống thất thu ngân sách

Ông Vũ Văn Cường, Chủ tịch Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam cho biết, trong những tháng đầu năm 2014, sản lượng sản xuất thuốc lá trong nước giảm nhưng nhu cầu tiêu dùng thuốc lá không hề giảm. Thay vào đó là lượng thuốc lá nhập lậu tăng đột biến và có những diễn biến hết sức phức tạp. Thuốc lá nhập lậu vào Việt Nam năm 2013 vào khoảng 850 triệu bao (17 tỷ điếu) chiếm 20% thị phần toàn ngành.

Trong đó, tiêu thụ ở Đồng bằng Sông Cửu Long là 45%, Thành phố Hồ Chí Minh là 40%, miền Trung 10%, miền Bắc 5%. Theo điều tra của AC Nielsen, Việt Nam là 1 trong 2 thị trường có số lượng thuốc lá bất hợp pháp cao nhất trong 11 quốc gia được khảo sát. Đáng báo động, hiện Việt Nam đang đứng thứ 4 về thất thu thuế do thuốc lá gây ra, chỉ sau Australia, Malaysia, Hồng Kông.

Trong 6 tháng đầu năm 2014, thị phần thuốc lá lậu tại Việt Nam đã tăng lên 30-40%, chiếm 25,3% thị phần. Diễn biến của thuốc lá nhậu lậu trở lên rất phức tạp. Nếu như trước đây thuốc lá lậu xuất hiện chủ yếu ở các tỉnh miền Tây, hiện nay đã xuất hiện thêm và lan tràn ở nhiều tỉnh miền Trung, miền Bắc trên phạm vi toàn quốc. Trước đây thuốc lá lậu chủ yếu là JET và HERO với giá 14000đ, mới đây xuất hiện nhiều loại thuốc lá lậu mới với giá rất rẻ như: League, Luxury, Cambo, Ram, Rainson (giá từ 2.700 đồng – 4.000 đồng/bao), Mine, Gem (4000đ), Golden Deer (9000đ), Pin, Jun, Oris (9500đ) Elephant, v.v… Hiện tại, thị trường cả nước đã xuất hiện trên 100 loại thuốc lá điếu ngoại nhập lậu.

Theo nghiên cứu và đánh giá của Oxford Economics 2012, thuốc lá nhập lậu gây thất thu ngân sách nhà nước 6.500 tỷ đồng, bằng 42% tổng đóng góp ngân sách nhà nước của toàn ngành thuốc lá. Dự kiến với tốc độ tăng trưởng như hiện nay thì 2014 ngân sách nhà nước có thể thất thu hơn 8.000 tỷ đồng.

Để công tác chống buôn lậu thuốc lá được đẩy mạnh và có hiệu quả hơn, ông Vũ Văn Cường, Chủ tịch Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các cơ quan chức năng và các địa phương triển khai khẩn trương, toàn diện, kiên quyết chống buôn lậu thuốc lá ở cả đầu vào và đầu ra như Chính phủ đã làm trong những năm 1990. Ngăn chặn buôn lậu thuốc lá tại các cửa khẩu, các tuyến biên giới, đồng thời kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm các cửa hàng, tụ điểm, đối tượng lưu trữ, vận chuyển buôn bán thuốc lá điếu nhập lậu trên thị trường.

Ông Vũ Văn Cường cũng kiến nghị Quốc hội, Chính phủ, Bộ Tài chính Tạm thời chưa tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với thuốc lá. Trước mắt, đẩy mạnh công tác chống buôn lậu thuốc lá vào thị trường Việt Nam để tăng thu cho ngân sách nhà nước. Sau khi đã ngăn chặn được đáng kể lượng thuốc lá nhập lậu, sẽ xem xét tăng thuế suất thuế Tiêu thụ đặc biệt theo lộ trình hợp lý, phù hợp với tình hình thực tế. Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam kiến nghị lộ trình tăng thuế Tiêu thụ đặc biệt thuốc lá tăng lên 70% từ năm 2018 và xem xét lần tăng thuế tiếp theo sau 5 năm, mức tăng mỗi lần 5%.

Bên cạnh đó, Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam cũng kiến nghị xem xét, dừng thí điểm tái xuất thuốc lá nhập lậu bị tịch thu theo chỉ đạo của Chính phủ tại Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7/2014 và Công văn số 5847/VPCP-KTTH ngày 01/8/2014 của VPCP. Kiến nghị Thủ tướng và các Bộ ngành xem xét tăng biên chế và công cụ hỗ trợ cho lực lượng Quản lý thị trường, hỗ trợ kinh phí, trang thiết bị phương tiện, biên chế cho các lực lượng trực tiếp kiểm tra, kiểm soát chống buôn lậu thuốc lá. Kiến nghị Thủ tướng Chính phủ và Bộ Tài chính cho phép Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam tiếp tục thực hiện cơ chế hỗ trợ kinh phí cho các lực lượng chức năng trong công tác phòng chống buôn lậu thuốc lá điếu và sản xuất, buôn bán thuốc lá giả.

Trước diễn biến phức tạp này, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải cho rằng, việc chống buôn bán, vận chuyển, tàng trữ thuốc lá điếu ngoại nhập lậu từ trước đến nay vẫn luôn là vấn đề nan giải của các lực lượng chức năng vì những thủ đoạn tinh vi và mức độ chống đối vô cùng quyết liệt của đối tượng vi phạm, nhất là trong những thời điểm giáp ngày lễ, Tết. Vì vậy, để công tác này đạt kết quả cao hơn cần tập trung thực hiện các nhiệm vụ cấp bách.

Cục Quản lý thị trường phối hợp chặt chẽ với Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị về việc tăng cường kiểm tra, kiểm soát nhằm ngăn chặn buôn lậu, vận chuyển, tàng trữ, buôn bán thuốc lá nhập lậu theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại văn bản số 4565/VPCP-VI ngày 19 tháng 6 năm 2014.

Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải đề nghị các lực lượng chức năng xác định các phương án, kế hoạch thật cụ thể và tiến hành triển khai trong năm 2014 và các năm tiếp theo đạt được nhiều kết quả thiết thực, góp phần thực hiện các chủ trương của Chính phủ, chống thất thu thuế cho ngân sách Nhà nước và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

(Thanh Huyền)