Ứng dụng CNC và phát triển bền vững sữa tươi sạch tại Việt Nam

Đó là chủ đề chính của Hội thảo do Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn), Hiệp hội Doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao (CNC) trong nông nghiệp và Đại sứ quán Israel phối hợp tổ chức sáng nay (28/11), tại Hà Nội.

Quang cảnh buổi hội thảo.Quang cảnh buổi hội thảo.

Theo số liệu thống kê tại Hội thảo, tính đến cuối năm 2012, tổng đàn bò của Việt Nam đạt 166,99 ngàn con, và trên 120 ngàn con đang nuôi chủ yếu tại nông hộ gia đình, với quy mô 5 - 7 con, năng suất sữa thấp và tận dụng các sản phẩm phụ trong trồng trọt là chính, do đó chất lượng sữa nguyên liệu cũng chưa đảm bảo.

Với nhiều doanh nghiệp thu mua từ hộ nông dân, mặc dù tiêu chuẩn chất lượng sữa mua vào do các nhà máy đưa ra không cao nhưng vẫn có từ 20 - 50% số sữa không đạt một trong các tiêu chuẩn chất lượng (theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn năm 2012 - PV).  

Bên cạnh đó, nguồn nguyên liệu đầu vào còn thiếu, nên đa số nguyên liệu để sản xuất sữa trong nước là nhập khẩu từ nước ngoài, ngành sữa là ngành luôn nhập siêu cả về khối lượng lẫn kim ngạch. Việt Nam thuộc nhóm 20 nước nhập khẩu sữa nhiều nhất trên thế giới, mỗi năm phải nhập khẩu khoảng 1,2 triệu tấn sữa các loại, chủ yếu là sữa và kem cô đặc, pha chế (mã HS Code 0402). Năm 2008, tỷ lệ sữa bột nhập khẩu chiếm đến 92% và đến nay, tỷ lệ này là hơn 70%. Riêng về sữa nước, nguyên liệu trong nước chỉ đáp ứng 16%, 84% số còn lại là nhập khẩu.

Theo một thống kê về xu hướng dùng sữa trên thế giới cho thấy, mức tiêu thụ sữa ở Việt Nam thấp hơn rất nhiều so với các nước trong khu vực. Cụ thể, một người Thái Lan dùng trên 30 lít sữa/ năm, Singapore là hơn 45 lít, Ấn Độ là trên 46 lít, trong khi người Việt Nam chỉ là 13 lít/ năm.

Trong dòng sữa nước, trên 70% sử dụng là sữa hoàn nguyên (hay sữa pha lại) có nguyên liệu từ sữa bột nhập, và chất lượng thì không thể so sánh với sữa tươi sạch, nhưng nghịch lý là sữa hoàn nguyên, sữa pha lại đôi khi còn đắt hơn cả sữa tươi sạch.

"Thực tế sự phát triển của ngành sữa Việt Nam cũng đang đi ngược xu hướng thế giới, khi mà Việt Nam phát triển ngành sữa trước khi đầu tư vào phát triển nguồn nguyên liệu", báo cáo tại Hội thảo nhấn mạnh.

Một vấn đề nữa của ngành sữa Việt Nam là chưa xây dựng được hành lang pháp lý rõ ràng cũng như các quy chuẩn phân loại chất lượng sữa tươi.  

Thông tin trên sản phẩm sữa còn mập mờ, khiến người tiêu dùng rơi vào "ma trận thông tin" về ngành sữa, kiến thức phổ cập về các loại sản phẩm sữa còn hạn chế, không minh bạch, không công khai. Chất lượng sữa chưa đảm bảo cũng dẫn đến việc người tiêu dùng mất lòng tin vào sản phẩm sữa nội, chuyển sang dùng sữa ngoại, gây tổn thất cho ngành sữa Việt Nam.  

Ngoài ra, chưa có quy hoạch đồng bộ và chưa xây dựng được quy chuẩn cho ngành chăn nuôi bò sữa, cụ thể hóa tiêu chuẩn về chăn nuôi bò sữa trên dây chuyền CNC, vẫn còn khoảng cách lớn về trình độ công nghệ.

Câu hỏi đặt ra là sữa nguyên liệu, sữa tươi như thế nào là tốt nhất? Và khi đã có quy định rõ ràng về quy chuẩn sữa tươi rồi thì làm thế nào để phát triển bền vững?.

Theo các chuyên gia tham dự Hội thảo, con đường tạo ra sự thúc đẩy nhanh chóng phát triển bền vững ngành sữa và chăn nuôi bò sữa Việt Nam chính là ứng dụng CNC trong chăn nuôi và sản xuất sữa tươi chất lượng cao.

"Trong chăn nuôi bò sữa, ứng dụng CNC chính là một cú huých lớn, là đòn bẩy cho sự phát triển bứt phá của ngành cả về chất lượng và sản lượng. Phát triển bò sữa ở Việt Nam thực sự phải chuyển sang giai đoạn mới, phải có bước đột phá về phương thức và quy mô chăn nuôi", TS. Đặng Kim Sơn, Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) nói.

Bên cạnh đó, để người tiêu dùng được hưởng những sản phẩm sữa chất lượng cao hơn, các chuyên gia cũng cho rằng, rất cần sự nỗ lực lớn của cơ quan chức năng, cộng đồng đến doanh nghiệp sản xuất kinh doanh sữa để xây dựng ngành sữa Việt Nam phát triển đúng hướng và bền vững.

Tại Hội thảo, các chuyên gia cũng đánh giá cao mô hình chăn nuôi, phát triển sản phẩm sữa, ứng dụng công nghệ hiện đại của Tập đoàn TH True Milk (mô hình đầu tiên được Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chứng nhận là Doanh nghiệp ứng dụng CNC trong nông nghiệp). Theo các chuyên gia, "Tập đoàn TH True Milk đã làm nên sự đột phá trong việc phát triển sữa tươi sạch ở Việt Nam. Mô hình này cần được hỗ trợ để phát triển nhân rộng trong cả nước. Sự thành công của Tập đoàn TH True Milk ngoài những nỗ lực của doanh nghiệp còn kế thừa những nghiên cứu, ứng dụng của ngành chăn nuôi bò sữa ở Việt Nam"...

Theo một công bố của Tổ chức Dinh dưỡng và Sức khỏe Dupont (Australia) nghiên cứu tại Việt Nam năm 2012, trong khi các nước tiên tiến trên thế giới chỉ dùng sữa tươi nguyên chất (chỉ dùng 3% sữa bột công thức) thì Việt Nam lại đang đi ngược lại với thế giới khi chỉ 25 - 35% dân số hiểu về sữa và có điều kiện dùng sữa. Đặc biệt, trong số này, có hơn 70% là sữa bột pha lại, khoảng 30% là sữa tươi và chỉ có 20% là sữa tươi sạch đúng quy trình...

(PV)