Việt Nam cần “cai bầu sữa” ODA

Vốn viện trợ ODA không phải là cho không và không phải trả lại. Việt Nam cần quen dần với việc sử dụng vốn vay thay vì “bú” mãi “bầu sữa mẹ” ODA.

Việt Nam cần quen dần với việc sử dụng vốn vay.Việt Nam cần quen dần với việc sử dụng vốn vay.

Đây là khẳng định của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh tại buổi Họp báo về Diễn đàn Đối tác phát triển Việt Nam năm 2013.

Thời gian qua, Hội nghị Nhóm tư vấn các nhà tài trợ cho Việt Nam (CG) đã được tổ chức như một diễn đàn thường niên đối thoại về chính sách phát triển của Chính phủ, hợp tác phát triển và quan hệ đối tác với các nhà tài trợ; định hướng ưu tiên huy động và sử dụng nguồn vốn ODA. Hội nghị CG cũng là diễn đàn để các nhà tài trợ thông báo các khoản cam kết ODA cho Việt Nam.

Trong 20 năm qua, từ năm 1993 - 2012, tổng vốn ODA các nhà tài trợ cam kết cho Việt Nam là 78,195 tỷ USD, trong đó, ký kết đạt 56,05 tỷ USD, chiếm 71,69% tổng vốn ODA cam kết, bao gồm 51,607 tỷ USD vốn vay ưu đãi, chiếm 88,4 % và 6,76 tỷ USD viện trợ không hoàn lại, chiếm 11,6%. Tổng vốn ODA giải ngân trong cùng thời kỳ này đạt 37,59 tỷ USD, chiếm 66,92% vốn ODA đã được ký kết.

Trong bối cảnh mới, Việt Nam đã bước vào ngưỡng của một quốc gia có thu nhập trung bình thấp; quan hệ hợp tác phát triển với các đối tác phát triển của Việt Nam đã và sẽ có thay đổi, điều chỉnh phù hợp với bối cảnh thay đổi của viện trợ toàn cầu cũng như ở Việt Nam, Chính phủ và các nhà tài trợ đã nhất trí đổi mới Hội nghị CG theo hướng là một Diễn đàn đối thoại mở rộng với sự tham gia của tất cả các đối tác phát triển ở Việt Nam với tên gọi “Diễn đàn đối tác phát triển Việt Nam” (VDPF).

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Bùi Quang Vinh, Việt Nam đã "trưởng thành" nên vấn đề tư vấn phát triển trong giai đoạn mới cực kỳ quan trọng: “Cho cá cũng quan trọng nhưng cho cần để tự câu cá còn quan trọng hơn”. Đáng chú ý, mặc dù Việt Nam đã đạt ngưỡng nước thu nhập trung bình thấp song Chính phủ và các đối tác phát triển vẫn coi trọng mức hỗ trợ ODA cho Việt Nam, do đó, con số ODA có thể sẽ không thấp hơn so với trước đây. Điển hình là dù kinh tế khó khăn nhưng Nhật Bản và EU vẫn cam kết sẽ tăng mức tài trợ trong niên khóa mới.

“Đây là điều hiếm có nhưng quan trọng nhất là Việt Nam chuẩn bị tâm thế quen việc sử dụng vốn vay chứ không phải “bú” mãi “bầu sữa mẹ” ODA. Thực tế, Việt Nam đã mất thời gian dài cho việc sử dụng vốn viện trợ không hoàn lại và vốn vay ưu đãi, điều này đã hình thành tâm lý “tiền cho không”, hậu quả tất yếu là sử dụng vốn kém hiệu quả. Do đó, ngoài nguồn tín dụng hỗ trợ ưu đãi IDA cho xóa đói giảm nghèo, thời gian tới Chính phủ sẽ lồng ghép vốn vay từ Ngân hàng từ Ngân hàng Tái thiết và Phát triển (IBRD) với IDA để có cách sử dụng phù hợp cho từng loại dự án. Theo đó, các dự án có khả năng thu hồi vốn thì phải sử dụng vốn vay. Chính phủ và các nhà tài trợ đã có cam kết định hướng đổi mới trong chính sách, thể chế để việt Nam phát triển bền vững hơn, kiếm được nhiều tiền hơn bằng chính các khoản vay của nhà tài trợ” - Bộ trưởng Bùi Quang Vinh nhấn mạnh.

Còn theo đánh giá của bà Victoria Kwakwa, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam, Diễn đàn đối tác phát triển Việt Nam tập trung đối thoại thực chất hơn và sâu sắc hơn về ưu tiên phát triển cũng như các thách thức ở tầm trung hạn trong việc hoạch định và thực hiện chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam trong tiến trình phát triển đất nước và quan hệ hợp tác phát triển. Các đối tác phát triển sẽ cam kết mạnh mẽ để giúp Việt Nam quay trở lại con đường thành công đã thực hiện được suốt 20 năm qua.

Diễn đàn Đối tác Phát triển Việt Nam được mở rộng là một diễn đàn đa phương, bao gồm tất cả các đối tác phát triển tham gia vào quá trính hoạch định và thực thi chính sách và hợp tác phát triển ở Việt Nam với cơ cấu thành phần tham dự VDPF mở rộng, bao gồm đại diện các cơ quan Chính phủ Trung ương và địa phương, các nhà tài trợ song phương và đa phương, các tổ chức xã hội nhân dân, các tổ chức phi chính phủ trong nước và ngoài nước, khu vực tư nhân, các cơ quan nghiên cứu.

Để chuẩn bị cho Diễn đàn và triển khai các kết quả của Diễn đàn, trước và sau Diễn đàn có một loạt các hoạt động, đối thoại ở cả cấp độ chính sách và kỹ thuật theo các chủ đề được chọn lựa theo Định hướng chung của Diễn đàn với sự tham gia của Lãnh đạo các Bộ, ngành, địa phương và các đối tác phát triển có liên quan. Theo đó, các diễn đàn gắn với Hội nghị CG trước đây như Diễn đàn Doanh nghiệp, Đối thoại phòng chống tham nhũng và Diễn đàn Hiệu quả viện trợ vẫn tiếp tục hoạt động và tổ chức đối thoại trước thềm Diễn đàn VDPF.

Diễn đàn Đối tác Phát triển Việt Nam năm 2013 (VDPF 2013) sẽ được tổ chức ngày 5/12/2013 với sự tham dự của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng. Cùng tham dự Diễn đàn có khoảng 300 đại biểu, đại diện lãnh đạo một số Bộ, ngành, địa phương, đại diện các đối tác phát triển, các tổ chức xã hội nhân dân, các tổ chức phi chính phủ trong và ngoài nước.

Phù hợp với định hướng và mục tiêu tổng quát trong hai năm còn lại của Kế hoạch 5 năm 2011 - 2015, bối cảnh mới của quan hệ hợp tác phát triển của Việt Nam và các đối tác phát triển, Chính phủ và đối tác phát triển đã thống nhất Định hướng chung của Diễn đàn VDPF 2013 là “Xây dựng quan hệ đối tác mới: Hướng tới tăng trưởng bền vững, cạnh tranh và toàn diện” và các chủ đề thảo luận tại Diễn đàn bao gồm: “Duy trì ổn định, tái cơ cấu kinh tế, phục hồi tăng trưởng” ; “Giảm nghèo và giảm nghèo ở nhóm dân tộc ít người”; “Khuyến khích sự tham gia của khu vực tư nhân cung cấp dịch vụ công tập trung vào lĩnh vực cấp nước và vệ sinh môi trường”; “Quản lý môi trường”; “Đào tạo nghề và tăng cường kỹ năng”...

(T.Hương)