Chủ đầu tư mong muốn gì từ đối tác CNTT?

(eFinance Online) -  Có thể khẳng định những điểm được và chưa được trong triển khai các dự án CNTT của Bộ Tài chính đều được chủ đầu tư và các đối tác thẳng thắn chia sẻ tại hội nghị đối tác tin học và thống kê tài chính do Cục Tin học và Thống kê tài chính (Bộ Tài chính) tổ chức thường niên. Hội nghị đối tác tin học và thống kê tài chính là nơi gặp gỡ giữa chủ đầu tư và đối tác để hai bên tìm tiếng nói chung. Đến hẹn lại lên, năm nay, hội nghị đối tác tin học và thống kê tài chính 2019 đã được Cục Tin học và Thống kê tài chính tổ chức tại Ninh Bình vào chiều ngày 29/3/2019. 
Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai phát biểu khai mạc hội nghị. Ảnh: PV.Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai phát biểu khai mạc hội nghị. Ảnh: PV.

Nhiều thành tựu trong năm 2018

Năm 2018, các hoạt động ứng dụng CNTT, thống kê của Bộ Tài chính đã có những bước phát triển nhanh và vững chắc: Công tác hướng dẫn cơ chế chính sách đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất, chặt chẽ trong xây dựng các quy định, quy chế; hệ thống hạ tầng truyền thông ngành Tài chính được duy trì hoạt động ổn định, liên tục; nhiều ứng dụng dịch vụ công đang được các đơn vị quản lý nhà nước, người dân và doanh nghiệp khai thác và sử dụng hiệu quả, đặc biệt là đối với ứng dụng cấp mã số các đơn vị có quan hệ với ngân sách và các ứng dụng dịch vụ công trực tuyến của thuế và hải quan.

Bên cạnh đó, công tác an toàn, an ninh thông tin của Bộ Tài chính đã được các cấp lãnh đạo quan tâm đúng mức, tổ chức triển khai một cách bài bản và tương đối toàn diện, các hoạt động đảm bảo an toàn thông tin đã được tích hợp trong tất cả các công đoạn liên quan đến thông tin và hệ thống thông tin; thường xuyên thực hiện các hoạt động nhằm duy trì, đảm bảo an toàn thông tin trong toàn ngành. Năm 2018, Bộ Tài chính không xảy ra sự cố về an toàn an ninh thông tin.

Công tác thống kê và cơ sở dữ liệu được tập trung triển khai và có nhiều đổi mới, bên cạnh việc tiếp tục triển khai các công việc thường xuyên, duy trì và đảm bảo cung cấp kịp thời các thông tin về kinh tế, xã hội phục vụ công tác quản lý điều hành của Bộ Tài chính, tiếp tục triển khai thực hiện theo đúng lộ trình, kế hoạch Đề án Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính...

Đặc biệt, trong năm 2018, Bộ Tài chính đã triển khai 02 nội dung tư vấn rất quan trọng “Xây dựng Kiến trúc Chính phủ điện tử ngành Tài chính” và “Xây dựng Kiến trúc Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính”. Mục tiêu của 02 nội dung tư vấn nhằm đảm bảo công tác ứng dụng CNTT trong ngành được xây dựng và phát triển một cách khoa học, có định hướng và được quy hoạch trong một chỉnh thể thống nhất; phù hợp với xu thế phát triển công nghệ, đáp ứng yêu cầu quản lý của nghiệp vụ tài chính, đảm bảo thực hiện thành công Chiến lược Tài chính đến năm 2020 và các Nghị quyết của Chính phủ.

Theo Báo cáo chỉ số sẵn sàng cho phát triển và ứng dụng CNTT-TT Việt Nam (Việt Nam ICT Index 2018) được công bố trong tháng 8/2018, Bộ Tài chính tiếp tục đứng ở vị trí số 1 với chỉ số ICT index 0,9263 (đây là năm thứ 6 liên tiếp Bộ Tài chính đứng ở vị trí số 1 từ năm 2013 đến nay).

Ngày 08/11/2018, tại Tokyo, Nhật Bản, Tổ chức Công nghiệp Điện toán Châu Á - Châu Đại Dương (ASOCIO) đã tổ chức công bố và trao Giải thưởng ASOCIO 2018 cho 31 cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp xuất sắc từ các quốc gia và nền kinh tế thành viên. Bộ Tài chính là cơ quan đầu tiên trong bộ máy Chính phủ Việt Nam được ASOCIO chọn trao giải thưởng quốc tế “ASOCIO Outstanding User Organization 2018” (Tổ chức ứng dụng CNTT xuất sắc khu vực Châu Á, Châu Đại Dương)”.

Vai trò của các đối tác

Để có những thành tựu nên trên không thể không nhắc tới vai trò của các đối tác CNTT và thống kê đã luôn đồng hành cùng Bộ Tài chính trong năm 2018.   

Theo đánh giá của Cục Tin học và Thống kê tài chính, các đối tác đã chủ động nghiên cứu, thường xuyên cập nhật thông tin liên quan đến ngành Tài chính (tổ chức, chức năng nhiệm vụ) và các chính sách nghiệp vụ của ngành tài chính để có sự hiểu biết cũng như có thể tiếp cận nhanh chóng, nắm bắt kịp thời bài toán nghiệp vụ và đề xuất tư vấn phù hợp cho cơ quan quản lý khi tin học hóa các bài toán nghiệp vụ. Chủ động trao đổi, thảo luận với các đơn vị trong ngành để xác định cụ thể phương án triển khai, đảm bảo hiệu quả, chất lượng và tiến độ hợp đồng. Phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ hoàn thành nhiều nội dung đáp ứng yêu cầu của Bộ, có thể kể đến các nội dung mang tính định hướng, có tầm ảnh hưởng lớn tới công tác triển khai ứng dụng CNTT trong toàn ngành tài chính như Kiến trúc Chính phủ điện tử của Bộ Tài chính, Kiến trúc cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính.

Đồng thời, các đối tác còn phối hợp chặt chẽ với các hãng công nghệ thường xuyên cập nhật ứng dụng công nghệ tiên tiến để tư vấn, đề xuất giải pháp mới, phù hợp cho các đơn vị trong ngành Tài chính. Đặc biệt trong năm 2018, các đối tác đã chủ động phối hợp với Bộ Tài chính thực hiện nhiều hội thảo về ứng dụng CNTT toàn ngành Tài chính, nhằm tiếp cận một cách nhanh nhất với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4.

Các doanh nghiệp đã cùng có tiếng nói với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính kiến nghị với cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Thông tin và Truyền thông) trong việc hoàn thiện chính sách, hướng dẫn triển khai công nghệ thông tin tại các đơn vị nói chung và tại Bộ Tài chính nói riêng như: xác định chi phí nhân công triển khai CNTT, hướng dẫn thuê dịch vụ theo Quyết định số 80/2014/QĐ-TTg, sửa đổi Nghị định 102/2009/NĐ-CP,...
Nhiều đối tác CNTT đã có sự hợp tác tốt, chặt chẽ với ngành Tài chính trong việc triển khai các ứng dụng CNTT đặc biệt là hỗ trợ đào tạo, tập huấn cho các cán bộ trong ngành, hỗ trợ xử lý vấn đề kỹ thuật, đảm bảo triển khai ứng dụng CNTT đồng bộ.

Các đối tác đã có sự ưu tiên đầu tư đội ngũ nhân sự, hạ tầng để cung cấp những dịch vụ ngày càng cao cho ngành Tài chính. Bên cạnh đó, các đối tác cũng tập trung vào nghiên cứu các công nghệ mới của cuộc CMCN 4.0 như Internet kết nối vạn vật - Internet of Things, chuỗi khối - Blockchain, thiết bị di động - Mobility, điện toán đám mây- Cloud, dữ liệu lớn - Bigdata với mô hình phân tích dữ liệu - Data analystics và trí tuệ nhân tạo - Artificial intelligence để đồng hành cùng ngành Tài chính xây dựng thành công Tài chính điện tử hướng tới Tài chính số.

Có thể nói các đơn vị đối tác đã có những đóng góp quan trọng trong quá trình triển khai ứng dụng CNTT của Bộ Tài chính thực hiện Chính phủ điện tử, ngày càng phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp, giúp ngành Tài chính nhanh chóng tiếp cận Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, xây dựng Tài chính điện tử hướng tới Tài chính số.

Hạn chế cần khắc phục

Chỉ ra những hạn chế trong quá trình phối hợp triển khai giữa Bộ Tài chính và các đối tác, Cục Tin học và Thống kê tài chính cho rằng, bên cạnh những kết quả đã đạt được vẫn còn một số tồn tại hạn chế cần tiếp tục giải quyết, cụ thể: Việc thực hiện đấu thầu qua mạng, các đối tác cần nghiên cứu kỹ các hướng dẫn của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về hình thức đấu thầu qua mạng để tránh những sai sót trong quá trình dự thầu. Các đối tác cần đầu tư nhiều thời gian trong quá trình chuẩn bị hồ sơ dự thầu để tránh gặp phải các lỗi không đáng có ví dụ: thiếu đánh số trang theo thứ tự liên tục; nhà thầu có nộp bảo đảm dự thầu, tuy nhiên thiếu các tài liệu chứng minh hạn mức của người được ủy quyền ký bảo đảm dự thầu; thiếu các cam kết quy định trong hồ sơ mời thầu như: cam kết không đang trong quá trình giải thể; không bị kết luận đang lâm vào tình trạng phá sản hoặc nợ không có khả năng chi trả theo quy định của pháp luật,…

Một số gói thầu trong quá trình triển khai thực hiện có sự thay đổi về mặt nhân sự, đặc biệt là các nhân sự chủ chốt dẫn đến phải điều chỉnh hợp đồng nhiều lần gây chậm tiến độ triển khai thực hiện. Việc báo cáo tiến độ dự án chậm, chất lượng chưa đáp ứng yêu cầu của chủ đầu tư cũng là một vấn đề mà các đối tác cần quan tâm lưu ý.

Một số gói thầu do yêu cầu kỹ thuật phức tạp, liên quan đến yêu cầu của các đơn vị nghiệp vụ vì vậy dẫn đến thời gian kéo dài hơn so với kế hoạch ban đầu. Bên cạnh đó một số nhà thầu do năng lực của cán bộ tham gia triển khai còn hạn chế, chưa nắm rõ về các quy trình nghiệp vụ của ngành tài chính nên công tác triển khai thực hiện hợp đồng kéo dài hơn quy định, nhiều lần phải xin gia hạn thời gian thực hiện hợp đồng đặc biệt là các đối tác tư vấn và các đối tác về xây dựng và nâng cấp phần mềm ứng dụng.

Bên cạnh đó, các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn về tổ chức xây dựng, triển khai các nhiệm vụ, dự án CNTT vẫn còn nhiều bất cập dẫn tới khâu xây dựng, triển khai các nhiệm vụ, dự án về CNTT tại đơn vị còn nhiều khó khăn. Cụ thể: Việc xác định chi phí nhân công trong triển khai, các hướng dẫn cho việc xây dựng kế hoạch thuê CNTT chưa cụ thể, các tiêu chuẩn định mức sử dụng máy móc, thiết bị thông thường/chuyên dùng được ban hành tại Quyết định số 50/2017/QĐ-TTg ngày 31/12/2017 và Quyết định số 460/QĐ-BTC ngày 3/4/2018, các đơn vị phải rà soát lại nhu cầu trang bị máy móc thiết bị và thực hiện trình Bộ điều chỉnh, bổ sung danh mục dự toán để phù hợp với tiêu chuẩn định mức mới. 

Đối tác cần nâng cao năng lực

Theo Cục Tin học và Thống kê tài chính đối tác cần đầu tư nhiều thời gian để nghiên cứu, tìm hiểu các thay đổi, các quy định mới trong đấu thầu để có sự chuẩn bị tốt nhất, tránh việc phải tổ chức đấu thầu lại nhiều lần gây mất thời gian, chậm tiến độ thực hiện các gói thầu. Đào tạo cán bộ về nghiệp vụ đấu thầu, đặc biệt là đấu thầu qua mạng, chuẩn hóa công tác chuẩn bị hồ sơ dự thầu như: hồ sơ năng lực kinh nghiệm của nhà thầu (báo cáo tài chính, giấy phép...), hồ sơ nhân sự tham gia triển khai gói thầu; chuẩn bị đúng, đầy đủ các tài liệu chứng minh năng lực, kinh nhiệm của nhà thầu và nhân sự tham gia triển khai gói thầu theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu, tránh phải làm rõ nhiều lần, gây khó khăn trong quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu và kéo dài thời gian tổ chức lựa chọn nhà thầu...

Nhân sự của đơn vị đối tác tham gia triển khai dự án không chỉ là những chuyên gia giỏi về công nghệ mà cần có kiến thức, hiểu biết sâu về nghiệp vụ ngành Tài chính để khi thực hiện các dự án ứng dụng CNTT có thể tiếp cận nhanh chóng, nắm bắt kịp thời bài toán nghiệp vụ và có thể có các đề xuất phù hợp nhất cho cơ quan quản lý khi tin học hóa các bài toán nghiệp vụ.

Các đối tác cần có sự chuẩn bị về nhân sự, thiết bị sẵn sàng phối với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính để thực hiện tốt hơn việc bảo trì bảo dưỡng và hỗ trợ kỹ thuật như đã cam kết, cung cấp thiết bị cần phối hợp chặt chẽ hơn để đảm bảo tiến độ công việc cùng chủ đầu tư, chủ động tham gia triển khai trong công tác hỗ trợ, đảm bảo hạ tầng truyền thông. Trong quá trình vận hành, khi hệ thống gặp sự cố đề nghị chủ động cử cán bộ có năng lực kỹ thuật để hỗ trợ xử lý kịp thời, đẩy nhanh công tác khắc phục, sửa lỗi khi hệ thống phát sinh sự cố. Các đơn vị đối tác cần có sự chuẩn bị sẵn sàng (dự phòng) về nhân sự, thiết bị để có thể phối hợp ngay với các đơn vị thuộc Bộ Tài chính thực hiện tốt hơn việc bảo hành, bảo trì, dịch vụ sau bán hàng như đã cam kết.

Bên cạnh đó, các đối tác nghiên cứu cập nhật cộng nghệ mới hiện đại nhất, đặc biệt là công nghệ của cách mạng công nghiệp lần thứ 4, chủ động tư vấn đề xuất các giải pháp ứng dụng phù hợp nhất với nghiệp vụ quản lý ngành tài chính. Nghiên cứu đầu tư xây dựng trước các hệ thống ứng dụng phục vụ nghiệp vụ tài chính, đề xuất thử nghiệm và cung cấp dịch vụ cho Bộ Tài chính thuê sử dụng ngay. Trước khi bàn giao sản phẩm phần mềm cho chủ đầu tư, các đối tác cần cần kiểm tra kỹ, rà soát, hoàn thiện, giải quyết các lỗi phát sinh.

Các đối tác CNTT tập trung các nguồn lực chất lượng cao về tư vấn, đề xuất các giải pháp, công nghệ để triển khai kiến trúc quản lý dữ liệu (Data management Architecture), quản trị thông tin (Information Governance), giải pháp triển khai  Business Intelligence (BI) và phân tích dữ liệu lớn, phân tích nâng cao (Advanced analytics) phục vụ cho công tác đánh giá, hoạch định chính sách, công tác quản lý của ngành tài chính.

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 như hiện nay, với sự bùng nổ của kết nối vạn vật (IoT) và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ, các hiểm họa và rủi ro an ninh mạng ngày càng phát triển tinh vi hơn và diễn biến khó lường. Chính vì thế, các đối tác cần nghiên cứu, học hỏi các kinh nghiệm của các nước trên thế giới, cũng như cần đề xuất các giải pháp CNTT mới nhất về bảo mật từ đó đề xuất cho ngành Tài chính có phương án ứng phó kịp thời trước sự phát triển nhanh chóng của các nguy cơ bảo mật.

Trong giai đoạn 2019-2020 và định hướng 2025, ngành Tài chính sẽ tập trung triển khai các dự án lớn, có quy mô toàn ngành như: Hệ thống hóa đơn điện tử, hệ thống hải quan một cửa; nâng cấp thay thế các hệ thống công nghệ thông tin cốt lõi của ngành: Hệ thống thông tin quản lý Ngân sách và Kho bạc tích hợp (TABMIS), Quản lý thuế tập trung (TMS). Hình thức tổ chức triển khai dự kiến thuê dịch vụ, do đó các đối tác cần nghiên cứu các quy định về triển khai ứng dụng CNTT trong cơ quan nhà nước, từ đó đề xuất cho ngành Tài chính phương án phù hợp, ví dụ như hợp đồng đối tác công tư PPP, hợp đồng xây dựng, thuê dịch vụ, chuyển giao (Hợp đồng BLT) hoặc hợp đồng xây dựng, vận hành, chuyển giao (Hợp đồng BOT),...

Cục Tin học và Thống kê tài chính cho biết, ngày 19/12/2018, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ký Quyết định số 2369/QĐ-BTC phê duyệt kế hoạch, danh mục dự toán triển khai ứng dụng CNTT năm 2019, qua tổng hợp, khối lượng nhiệm vụ ứng dụng CNTT năm 2019 của toàn ngành và của từng đơn vị là rất lớn. Năm 2019 toàn ngành thực hiện triển khai 50 dự án, 23 đề cương-dự toán chi tiết và 299 nội dung không lập dự án không lập đề cương. Đối với các nội dung triển khai mới năm 2019 dự kiến triển khai theo 177 gói thầu, trong đó các đơn vị có dự toán triển khai ứng dụng CNTT lớn gồm: Tổng cục Thuế; Cục Tin học và Thống kê tài chính, Tổng cục Hải quan, Kho bạc Nhà nước, Tổng cục Dự trữ Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

 

PV