Đón đầu cơ hội cho thương mại điện tử

Chính phủ vừa phê duyệt Chương trình phát triển thương mại điện tử (TMĐT) quốc gia giai đoạn 2014 -2020, cho thấy vai trò quan trọng của TMĐT góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh quốc gia, cũng như thúc đẩy quá trình hiện đại hóa đất nước. Để làm rõ hơn cơ hộ và thách thức cho TMĐT Việt Nam trong giai đoạn tới, phóng viên Tạp chí Tài chính điện tử đã có cuộc trao đổi với ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin, Bộ Công Thương.

Đón đầu cơ hội cho thương mại điện tử
PV: Xin ông cho biết việc Chương trình phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2014-2020 vừa được Chính phủ phê duyệt sẽ mang lại những cơ hội gì cho TMĐT Việt Nam?
 
Ông Trần Hữu Linh: TMĐT Việt Nam trong khoảng hai năm trở lại đây đã có một số bước tiến nổi bật, đặc biệt là sự chuyển biến lớn về khung khổ pháp lý với việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật như: Nghị định số 52/2013/NĐ-CP về TMĐT; Thông tư số 12/2013/TT-BCT hướng dẫn Nghị định số 52 về thủ tục thông báo, đăng ký và công bố thông tin liên quan đến website TMĐT; Nghị định số 185/2013/NĐ-CP quy định về xử phạt hành chính trong hoạt động thương mại và mới đây nhất là Quyết định số 689/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2014-2020.
 
Có thể nói, Chương trình phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2014-2020 là một quyết định quan trọng thể hiện sự quan tâm của Chính phủ đối với lĩnh vực TMĐT. Chính phủ sẽ đầu tư nguồn lực, phát triển hạ tầng để hỗ trợ cho doanh nghiệp ứng dụng TMĐT phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
 
Chương trình phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2014-2020 đề ra những mục tiêu cụ thể, cần thiết để phát triển TMĐT như: Hoàn thiện hành lang pháp lý về TMĐT; Hoàn thiện các hạ tầng TMĐT như xây dựng hệ thống thanh toán điện tử, hạ tầng về logistic, phát triển các giải pháp ứng dụng TMĐT trên các nền tảng, phát triển nội dung số trên ứng dụng TMĐT, phát triển tiêu chuẩn thông điệp dữ liệu cho các mô hình TMĐT và đặc biệt là việc phát triển, đào tạo nguồn nhân lực chính quy cho TMĐT.
 
PV: Ông đánh giá như thế nào về hoạt động TMĐT tại Việt Nam trong thời gian qua?
 
Ông Trần Hữu Linh: Giai đoạn 2001-2010 được coi là thập kỷ hình thành TMĐT tại Việt Nam và có thể thấy đến cuối giai đoạn này, hạ tầng cơ bản cho ứng dụng TMĐT đã được xác lập.
 
Doanh nghiệp trong các lĩnh vực dịch vụ đã biết tận dụng ưu điểm của TMĐT để phát triển các kênh bán hàng trực tuyến, điển hình là các hãng hàng không, công ty du lịch, khách sạn… Nhiều doanh nghiệp thiết lập website TMĐT để bán hàng hoặc để cho các doanh nghiệp, tổ chức khác tham gia bán hàng hóa hoặc dịch vụ trên website của mình.
 
Khoảng hơn 3 năm trở lại đây, TMĐT đã tiến vào một thời kỳ mới với việc bùng nổ hoạt động của các doanh nghiệp trên các mạng xã hội và nền tảng thiết bị di động. Những công nghệ này đang làm thay đổi cách thức kinh doanh, giao dịch thương mại, tác động đến từng cá nhân, cho đến các thị trường, các ngành, cho từng doanh nghiệp và xã hội. TMĐT đang tạo ra công ăn việc làm cho những nhân công trẻ trong tất cả các lĩnh vực, từ marketing đến quản lý, nghiên cứu, thông tin.
 
Theo Báo cáo TMĐT Việt Nam năm 2013 của Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin, Bộ Công Thương, chỉ tính riêng thị trường bán lẻ, doanh số bán hàng qua mạng internet tại Việt Nam (loại hình doanh nghiệp – người tiêu dùng B2C) đạt xấp xỉ 2,2 tỷ USD.
 
Dự báo, doanh số B2C sẽ đạt khoảng trên dưới 4 tỷ USD vào năm 2015. Các sản phẩm được ưa chuộng mua sắm trực tuyến chủ yếu là quần áo, giày dép và mỹ phẩm, đồ công nghệ, đồ gia dụng, dịch vụ ... Có thể nói, ở thời điểm hiện nay, TMĐT đã mang đến những thay đổi lớn và trở thành một trong những hoạt động không thể thiếu của các doanh nghiệp, và người tiêu dùng.
 
PV: Bên cạnh những cơ hội, theo ông Chương trình phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2014-2020 sẽ đặt ra những thách thức gì cho các cơ quan quản lý Nhà nước, cũng như doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực này?
 
Ông Trần Hữu Linh: Với tốc độ phát triển không ngừng của internet đang đặt ra nhiều thách thức mới trong quản lý nhà nước về TMĐT, nhất là việc kiểm soát hàng giả, hàng nhái, hàng cấm được giao dịch trên môi trường TMĐT hay các vấn đề liên quan đến lòng tin giữa người tiêu dùng với doanh nghiệp.
 
Do vậy, trong thời gian tới, cần hoàn thiện các hạ tầng quan trọng như hệ thống thanh toán TMĐT, dịch vụ logistic, tăng cường lòng tin của người mua hàng qua mạng…
 
Bên cạnh đó, các thương nhân, tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực TMĐT cần tuân thủ các quy định của pháp luật, đảm bảo lợi ích người tiêu dùng để tạo lập một môi trường cạnh tranh lành mạnh cho hoạt động TMĐT.
 
PV: Để đạt được mục tiêu mà Chương trình đặt ra, Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (Bộ Công Thương) với vai trò chủ trì sẽ có những hành động cụ thể gì?
 
Ông Trần Hữu Linh: Với những mục tiêu mà Chương trình phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2014-2020 đặt ra, với vai trò là đơn vị chủ trì, Bộ Công Thương đang phối hợp với các tổ chức, doanh nghiệp để triển khai nhiều hoạt động như: Xây dựng, phát triển kết cấu hạ tầng TMĐT (hệ thống thanh toán TMĐT quốc gia, giải pháp thanh toán TMĐT tích hợp, xây dựng hệ thống đảm bảo lòng tin cho hoạt động mua sắm trực tuyến); Tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thực về TMĐT; Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực TMĐT; Phát triển các sản phẩm, giải pháp TMĐT, hỗ trợ doanh nghiệp triển khai TMĐT.
 
Để TMĐT thực sự phát triển đòi hỏi phải có một lộ trình phát triển cụ thể, trong đó các mục tiêu phải được thực hiện một cách đồng bộ từ hạ tầng pháp lý, hạ tầng an ninh mạng, hạ tầng vận chuyển, thanh toán trực tuyến đến việc đào tạo nguồn nhân lực và nhiều hạ tầng khác như  xây dựng hệ thống đảm bảo lòng tin cho hoạt động mua sắm trực tuyến và cơ chế giải quyết tranh chấp trực tuyến... Thiếu một trong các mục tiêu này, TMĐT sẽ gặp trở ngại nhất định trong lộ trình phát triển. Do vậy, việc phát triển đồng bộ là điều cần thiết.
 
PV:  TMĐT Việt Nam có tiềm năng và xu hướng phát triển như thế nào trong thời gian tới?
 
Ông Trần Hữu Linh: Với tốc độ phát triển như hiện nay, có thể thấy một số xu hướng phát triển của TMĐT Việt Nam trong thời gian tới như: TMĐT bán lẻ (mô hình B2C) tiếp tục tăng trưởng mạnh ở mức hai con số do các hạ tầng như thanh toán trực tuyến, chuyển  phát đang ngày càng được hoàn thiện. Những cơ hội mà TMĐT B2C mang lại cũng mở rộng ra trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong ngành giải trí, dịch vụ, thời trang, hàng hóa cao cấp, các thiết bị và đồ dùng trong nhà.
 
TMĐT thông qua mạng xã hội sẽ tiếp tục thâm nhập sâu vào đời sống của mỗi cá nhân. Theo số liệu từ eMarketer, năm 2013 ước tính có 1,61 tỷ người trên thế giới  đăng nhập vào mạng xã hội ít nhất một lần mỗi tháng, từ bất cứ phương tiện điện tử nào. Đến năm 2017, eMarketer dự báo sẽ có tới 2,33 tỷ người sử dụng mạng xã hội.
 
Tại Việt Nam, mạng xã hội đang phát triển và lan truyền nhanh chóng theo xu hướng chung của thế giới. Số lượng người sử dụng mạng xã hội ngày càng gia tăng. Do vậy, bán hàng qua kênh mạng xã hội ngày càng trở nên phổ biến hơn. Mạng xã hội với những ưu điểm của nó tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân thực hiện mua bán hàng hóa một cách dễ dàng với chi phí thấp.
 
Giao dịch TMĐT các sản phẩm số hóa dựa trên nền tảng thiết bị di động sẽ phát triển mạnh, đóng góp lớn vào tổng giá trị giao dịch TMĐT nói chung. Các doanh nghiệp ở các loại hình tiếp tục sử dụng hạ tầng, nền tảng được xây dựng bởi những tập đoàn như: Apple, Facebook, Amazon, Google để tiến hành kinh doanh. Điện toán đám mây cho phép lưu trữ những nội dung và phần mềm của khách hàng trên các máy chủ để khách hàng tiếp cận từ bất kỳ thiết bị nào, từ máy tính cho tới thiết bị di động.
 
Phương thức marketing qua các công cụ tìm kiếm tiếp tục thách thức các phương thức marketing truyền thống. Các phương tiện truyền thông truyền thống như tivi, báo giấy, sách và tạp chí tiếp tục bị giảm lượng người theo dõi và chuyển sang các mô hình trực tuyến, có tính tương tác.
 
Xin cảm ơn ông!
 
(Thanh Huyền)