Hơn 8 năm triển khai: TABMIS đã thành công

Hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc (TABMIS) triển khai cuối năm 2005 trải qua các giai đoạn phân tích, thiết kế, tích hợp, kiểm thử người sử dụng, năm 2009, hệ thống TABMIS được triển khai thí điểm và chính thức triển khai diện rộng từ tháng 10/2009. Sau 3 năm triển khai diện rộng, đến hết tháng 10/2012, hệ thống này đã hoàn thành triển khai trên phạm vi toàn quốc và đang khẩn trương hoàn thành đóng gói dự án.

Sau 3 năm triển khai diện rộng, đến hết tháng 10/2012, hệ thống Tabmis đã hoàn thành triển khai trên phạm vi toàn quốc Sau 3 năm triển khai diện rộng, đến hết tháng 10/2012, hệ thống Tabmis đã hoàn thành triển khai trên phạm vi toàn quốc
 
Triển khai TABMIS nhằm hiện đại hóa công tác quản lý ngân sách từ khâu lập kế hoạch, thực hiện ngân sách, báo cáo ngân sách và tăng cường trách nhiệm ngân sách của Bộ Tài chính; nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài chính công; hạn chế tiêu cực trong việc sử dụng ngân sách; đảm bảo an ninh tài chính trong quá trình phát triển và hội nhập của quốc gia.
 
Hệ thống TABMIS được xây dựng, triển khai và vận hành tại các đơn vị kho bạc và các cơ quan tài chính từ trung ương đến quận, huyện, một số bộ chủ quản và một số sở chuyên ngành của thành phố Hà Nội. TABMIS tạo thành một quy trình liên kết chặt chẽ trong việc nhập dữ liệu, xử lý thông tin và quản lý thông tin giữa các cơ quan theo phân công trong hệ thống, giúp các cơ quan đơn vị tham gia hệ thống thực hiện các chức năng, nhiệm vụ về quản lý, điều hành, kế toán, báo cáo và quyết toán ngân sách.
 
Toàn bộ dữ liệu về thu chi ngân sách trong hệ thống TABMIS sẽ được các cơ quan khác nhau đưa vào theo một đầu mối duy nhất nhưng lại được chia sẻ chung theo vai trò của mỗi đơn vị. Trong tương lai, TABMIS sẽ hướng tới kết nối đến các bộ, ngành chủ quan và hướng tới các đơn vị sử dụng ngân sách thành quy trình thực hiện ngân sách khép kín, hiện đại, đồng thời phát triển các giao diện với các chương trình ứng dụng khác nhằm tạo nên hệ thống thông tin quản lý tài chính tích hợp.
 
Kết quả triển khai diện rộng
 
Các chức năng của hệ thống TABMIS đang được vận hành gồm các phân hệ: Sổ cái, phân bổ ngân sách, quản lý thu, quản lý cam kết chi, quản lý chi, quản lý ngân quỹ, các báo cáo và các giao diện trao đổi dữ liệu với các hệ thống khác. Trên thực tế các phân hệ sổ cái, phân bổ ngân sách, quản lý thu, quản lý chi, khai thác các báo cáo tài chính và các giao diện với hệ thống thu thuế, hệ thống thanh toán điện tử, thanh toán bù trừ, thanh toán điện tử liên kho bạc… đã đưa vào vận hành đầy đủ, đáp ứng yêu cầu nghiệp vụ của cơ quan tài chính, kho bạc các cấp tại địa phương, cũng như các bộ, ngành từ trung ương và các vụ quản lý tài chính chuyên ngành thuộc Bộ Tài chính.
 
Phân hệ quản lý cam kết chi đã được Kho bạc Nhà nước các cấp tổ chức vận hành thí điểm trên hệ thống. Ban triển khai đang phối hợp với các đơn vị liên quan hoàn thiện công tác chuẩn bị và đưa vào vận hành phân hệ quản lý cam kết chi từ quý 3/2013. Phân hệ quản lý ngân quỹ đã được xây dựng trên hệ thống, song hiện tại, để đưa chức năng này vào vận hành cần đảm bảo đầy đủ các điều kiện cần thiết (xây dựng hệ thống dự báo luồng tiền, hoàn chỉnh cơ chế thanh toán với các hệ thống ngân hàng để hình thành tài khoản kho bạc tập trung - TSA).
 
Trên hệ thống hiện tại có một số báo cáo được thiết kế sẵn và 36 báo cáo tùy chỉnh đang được các đơn vị thường xuyên khai thác phục vụ cho các yêu cầu chuyên môn nghiệp vụ và quản lý điều hành, 07 báo cáo đang được kiểm thử và 01 báo cáo đang xây dựng.
 
Hiện tại, TABMIS đã giao diện ổn định với các chương trình ứng dụng khác như: Danh mục dùng chung ngành Tài chính để nhận mã của hệ thống; hệ thống thu thuế trực tiếp để nhận số liệu thu ngân sách và phân chia cho các cấp ngân sách; hệ thống thanh toán điện tử song phương và bù trừ để hỗ trợ các kho bạc thực hiện công tác thanh toán cho các đơn vị thụ hưởng có tài khoản ở các hệ thống ngân hàng; hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng; hệ thống thanh toán điện tử kho bạc.
 
Bên cạnh đó, giao diện giữa TABMIS với hệ thống quản lý nợ đã hoàn thiện và vận hành từ quý 2/2013. Giao diện TABMIS và kho dữ liệu quốc gia đã được chính thức vận hành từ năm 2011 với tần suất đẩy dữ liệu theo kỳ, hiện đang được nghiên cứu tăng tần suất giao diện hàng tuần từ quý 2/2013.
 
Các giao diện được từng bước hoàn thiện và đưa vào sử dụng đã phát huy tác dụng tích cực, giảm bớt khối lượng công việc cho cán bộ cũng như tạo được sự đồng bộ về thông tin giữa các hệ thống, qua đó hỗ trợ đắc lực cho quá trình triển khai TABMIS tại địa phương.
 
Chính thức triển khai trên diện rộng từ tháng 10/2009, đến hết năm 2012, hệ thống đã hoàn thành triển khai diện rộng trong phạm vi cả nước và hiện nay đang khẩn trương hoàn thành các hoạt động đóng gói dự án.
 
Cụ thể, hết năm 2012, hệ thống TABMIS đã triển khai và vận hành ổn định tại Bộ Tài chính; Kho bạc Nhà nước, cơ quan tài chính và kho bạc cấp tỉnh, huyện tại 63 tỉnh, thành phố trên phạm vi toàn quốc; 37 bộ, ngành và một số tổng cục sử dụng dự toán ngân sách trung ương trực tiếp tham gia vận hành TABMIS; 32 bộ, ngành tham gia nhập gián tiếp dữ liệu dự toán ngân sách trung ương vào TABMIS và 3 sở thuộc thành phố Hà Nội. Hiện TABMIS đã vận hành tại 1.526 điểm trên toàn quốc, với tổng số người sử dụng định danh trên hệ thống gần 15.000 người, số người sử dụng đồng thời trung bình khoảng hơn 5.000 người. Từ năm 2013, 37 bộ, ngành trực tiếp tham gia phân bổ dự toán của đơn vị trên hệ thống và đồng bộ xuống địa phương; 32 bộ, ngành còn lại tham gia phân bổ gián tiếp (Off-line) trên hệ thống thông qua các bộ chuyên quản thuộc các vụ tài chính chuyên ngành thuộc Bộ Tài chính.
 
Theo phương pháp triển khai diện rộng, các đơn vị triển khai và vận hành TABMIS, song vẫn duy trì vận hành KTKB như một chương trình dự phòng trong một thời gian, đảm bảo đáp ứng yêu cầu giao dịch hàng ngày, song vẫn đảm bảo an toàn dữ liệu, an toàn tiền và tài sản nhà nước. Trong quá trình triển khai, hệ thống TABMIS đã từng bước hoàn thiện và vận hành ổn định hơn, do vậy, Ban triển khai đã hướng dẫn các đơn vị kho bạc chủ động dừng chương trình KTKB và chỉ sử dụng TABMIS làm chương trình phục vụ giao dịch hàng ngày. Hệ thống KTKB chỉ còn sử dụng làm hệ thống phụ để hạch toán theo dõi các nghiệp vụ đặc thù mà TABMIS không hỗ trợ.
 
Triển khai TABMIS đòi hỏi phải cải cách cơ chế quản lý tài chính công, đặc biệt là cơ chế quản lý tài chính – ngân sách, nhằm tăng cường tính minh bạch, nâng cao hiệu quả quản lý và khả năng hội nhập về quản lý tài chính công. Đến nay, việc cải cách cơ chế, chính sách đã thu được nhiều kết quả như: Cải cách cơ chế quản lý ngân sách nhà nước; cải cách quản lý vay nợ; góp phần thực hiện quản lý ngân quỹ và thực hiện tài khoản thanh toán tập trung của Kho bạc Nhà nước.
 
Cùng với việc thiết lập và vận hành các giao diện của TABMIS với các hệ thống thanh toán, trong đó có thanh toán điện tử, thanh toán song phương và thanh toán liên ngân hàng, sẽ cơ bản tiến tới thực hiện tài khoản thanh toán tập trung của Kho bạc Nhà nước. Bên cạnh đó, với các thông tin trong hệ thống TABMIS có thể cung cấp các thông tin đầu vào cần thiết cho hoạt động phân tích dự báo luồng tiền, hướng đến việc cải cách trong quản lý ngân quỹ, với hai mục tiêu là an toàn và hiệu quả.
 
Triển khai TABMIS còn góp phần thúc đẩy, hỗ trợ quá trình triển khai cải cách các cơ chế, chính sách và quy trình quản lý tài chính công khác như: Hỗ trợ xây dựng mô hình Tổng kế toán nhà nước; thực hiện cam kết chi ngân sách nhà nước; tiến tới thực hiện kế toán dồn tích, trao đổi thông tin giữa các hệ thống nghiệp vụ khác, thúc đẩy thanh toán điện tử, giao dịch không dùng tiền mặt, trao đổi thông tin thu chi ngân sách nhà nước…
 
Bên cạnh đó, triển khai TABMIS đã góp phần hiện đại hóa công nghệ. Cụ thể, thiết lập được hệ thống TABMIS với thông tin tập trung, thống nhất về tài chính – ngân sách, với cơ sở dữ liệu được quản lý tập trung tại trung ương. Cơ quan tài chính, Kho bạc Nhà nước các cấp và một số đơn vị dự toán cấp 1 cùng tham gia trên hệ thống, được phân quyền theo đúng chức năng, nhiệm vụ của từng vai trò cá nhân, truy cập để tác nghiệp hàng ngày cũng như khai thác thông tin, dữ liệu, báo cáo. Hệ thống được đảm bảo an toàn dữ liệu, chống phá hoại và thảm họa phá hủy dữ liệu. Hiện nay, môi trường sản xuất và dự phòng, đảm bảo đáp ứng được yêu cầu giao dịch của người sử dụng trên phạm vi toàn quốc, với gần 7.800 người sử dụng đồng thời và xử lý hơn 400 yêu cầu đồng thời trên hệ thống.
 
Các môi trường của TABMIS được đặt tại Trung tâm dữ liệu của Kho bạc Nhà nước (môi trường sản xuất) và Trung tâm dữ liệu của Bộ Tài chính (môi trường dự phòng). Vì vậy, Bộ Tài chính, Kho bạc Nhà nước đã đầu tư nâng cấp các điều kiện hạ tầng tại Trung tâm dữ liệu, đảm bảo cho hệ thống hoạt động ổn định. Ngành Tài chính cũng đã nâng cấp dung lượng đường truyền tới các sở tài chính và xây dựng kết nối hạ tầng truyền thông tới phòng tài chính cấp huyện; hệ thống kho bạc cũng nâng cấp đường truyền kết nối hạ tầng truyền thông trong toàn hệ thống nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành TABMIS.
 
Ngoài ra, Bộ Tài chính đã và đang tiến hành nâng cấp các ứng dụng hiện tại như: KTKB, ĐTKB, TCS-TT… để tương thích và giao diện với hệ thống TABMIS. Bên cạnh đó, hệ thống TABMIS đã thường xuyên trao đổi dữ liệu với kho dữ liệu thu chi ngân sách, danh mục dữ liệu dùng chung, trao đổi dữ liệu với các hệ thống thanh toán của kho bạc, xây dựng giao diện với hệ thống quản lý nợ, kho dữ liệu TABMIS… Các giao diện đang hoạt động ổn định và hiệu quả.
 
Sau hai năm triển khai và vận hành TABMIS, các chức năng của hệ thống cũng được từng bước hoàn thiện và góp phần cải thiện hiệu năng hệ thống. Thông qua việc tùy chỉnh một số chức năng chuẩn của phần mềm Oracle để tổ chức, sắp xếp kế toán đồ theo từng tỉnh, bổ sung chức năng điều chỉnh không gây nên hư số (đảo âm), xử lý mở rộng bảng giá trị gán tổ hợp tài khoản theo mã kho bạc, kiểm soát số dư tồn quỹ ngân sách cấp xã, bổ sung thông tin màn hình phê duyệt để thuận tiện cho người dùng, tùy chỉnh chức năng kiểm soát luồng phê duyệt bút toán trước khi đệ trình phê duyệt, bổ sung chức năng kiểm soát bút toán cân nợ/có trước khi đệ trình phê duyệt…
 
Hiện nay, Ban quản lý dự án cải cách quản lý tài chính công đang thực hiện thủ tục gia hạn đến hết năm 2013 và đóng tín dụng vào tháng 2/2014. Theo đó, kế hoạch triển khai dự án đến hết năm 2013 gồm 5 nhóm hoạt động chính: Hướng dẫn, tập huấn/đào tạo lại để triển khai đầy đủ chức năng TABMIS (chức năng cam kết chi); hoạt động tùy chỉnh, bổ sung và hoàn thiện chức năng hệ thống (bao gồm cả báo cáo); hoạt động mua sắm bổ sung phần cứng, bảo hành bảo trì; hoạt động đào tạo và hoạt động tư vấn.
 
Những việc cần làm khi kết thúc dự án
 
Năm 2013, Ban triển khai tiếp tục hỗ trợ vận hành TABMIS tại các bộ, ngành ngân sách trung ương, bao gồm hỗ trợ 37 bộ, ngành nhập phân bổ dự toán ngân sách trung ương 2013 trên TABMIS và đồng bộ hóa về các bộ sổ địa phương; hỗ trợ và phối hợp với kho bạc địa phương trong tiếp tục phân bổ chi tiết ngân sách trung ương đến đơn vị dự toán chi tiêu trực tiếp; hỗ trợ các vụ tài chính chuyên ngành phân bổ dự toán của các bộ, ngành không tham gia trực tiếp vào TABMIS; hỗ trợ Vụ Ngân sách Nhà nước thực hiện lệnh chi tiền, đồng bộ hóa chi chuyển giao; tiếp tục hỗ trợ vận hành TABMIS tại các đơn vị thuộc Bộ Tài chính.
 
Phối hợp tổ chức thực hiện nghiệp vụ kiểm soát cam kết chi ngân sách nhà nước trên phạm vi toàn quốc theo quy định tại Thông tư 113/2008/TT-BTC và các văn bản hướng dẫn, thực hiện phân hệ quản lý cam kết chi trên TABMIS, dự kiến bắt đầu từ quý 3/2013.
 
Hoàn thành xây dựng kho dữ liệu TABMIS, gồm giao diện đẩy dữ liệu vào TABMIS, các mẫu báo cáo, công cụ khai thác báo cáo từ kho dữ liệu và tổ chức khai thác dữ liệu trên phạm vi diện rộng. Hoàn thành kế hoạch bổ sung năng lực phần cứng, gồm nâng cấp năng lực của môi trường sản xuất, môi trường dự phòng, các môi trường phi sản xuất; hoàn thiện kịch bản dự phòng phục hồi sau thảm họa và chủ động diễn tập.
 
Tiếp tục và hoàn thành hoạt động tiếp nhận quản trị vận hành hệ thống TABMIS; tổ chức triển khai đề án thuê quản trị vận hành hệ thống TABMIS. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách áp dụng cho TABMIS…
 
Triển khai từ cuối năm 2009, đến nay hơn 8 năm, TABMIS đã cơ bản hoàn thành các mục tiêu đề ra, đó là triển khai tới các đơn vị tài chính, kho bạc từ trung ương tới địa phương trên toàn quốc, một số đơn vị sử dụng ngân sách. Quan trọng hơn, dự án TABMIS đã đạt được các mục tiêu quan trọng trong cải cách quản lý tài chính công, từ cải cách về cơ chế chính sách, hiện đại hóa công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đây là kết quả đáng tự hào của toàn ngành Tài chính và của hệ thống kho bạc nhà nước.
 
(Nhã Tường)