Sửa Thông tư 126 sức ép từ thực tiễn

Thực hiện Nghị quyết số 19/NQ-CP ngày 18/3/2014 của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, đồng thời khắc phục xử lý các hạn chế, vướng mắc trong quá trình nộp thuế, ngày 28/8/2014, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 126/2014/TT-BTC (gọi tắt là Thông tư 126) quy định một số thủ tục về kê khai, thu nộp thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt và các khoản thu khác đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Triển khai Thông tư này đã giúp tiết kiệm được rất nhiều thời gian và nguồn lực cho doanh nghiệp (DN) và Nhà nước.

Ảnh minh họa - nguồn internet.Ảnh minh họa - nguồn internet.
Nhiều điểm đột phá
Có thể khẳng định điểm đột phá mà Thông tư 126 đem lại là điều chỉnh phương thức trao đổi thông tin giữa các đơn vị liên quan, đảm bảo thông tin thu nộp thuế được trao đổi online, khắc phục tình trạng treo nợ thuế của DN do hệ thống. Riêng trường hợp nộp trực tiếp tại Kho bạc Nhà nước (KBNN), khoản 2, Điều 9 Thông tư 126/2014 quy định: “Thông tin thu theo từng tờ khai được truyền qua cổng thanh toán điện tử hải quan cho cơ quan hải quan 15 phút/01 lần”; nhưng thực tế các dữ liệu thu ngân sách từ KBNN khi có phát sinh đã truyền ngay sang cổng thanh toán điện tử hải quan, thời gian tính từ khi cơ quan hải quan nhận được thông tin nộp tiền từ kho bạc và thông quan hàng hóa tương đương với thời gian xử lý thông tin nộp tiền của các ngân hàng thương mại.
 
Điểm “đột phá nhất” của Thông tư 126 chính là việc cơ quan hải quan hạch toán, trừ nợ ngay cho người nộp thuế (NNT) ngay sau khi NNT nộp tiền, nên NNT sẽ không còn bị treo nợ thuế “oan”, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm thời gian thông quan hàng hóa, giảm thời gian và chi phí cho hải quan và DN. Thời gian tính từ khi DN nộp thuế xuất nhập khẩu (XNK) trước đây đến khi thông quan hàng hóa khoảng 30 phút nay giảm còn khoảng 5-7 phút (tính từ thời điểm doanh nghiệp đề nghị ngân hàng chuyển tiền nộp thuế đến khi tờ khai được thông quan hàng hóa).
 
Tính riêng thời điểm từ khi Cổng thanh toán điện tử hải quan nhận được thông tin ngân hàng chuyển tiền thanh toán tiền thuế cho đến khi thông quan hàng hóa tối đa chỉ mất 5 giây (thời gian Cổng thanh toán điện tử hải quan và hệ thống kế toán thuế xử lý online, tuy nhiên thông tin từ hệ thống kế toán chuyển sang VNACCS). DN có thể nộp tiền tại nhiều điểm khác nhau, trong và ngoài giờ hành chính, nộp vào ngày nghỉ, được sử dụng các dịch vụ thanh toán hiện đại do ngân hàng cung cấp (qua internet, ATM, thư bảo lãnh…). Nâng cao hiệu quả cải cách thủ tục hành chính, tăng mức độ hài lòng của cộng đồng DN.
 
Bên cạnh đó, Thông tư 126 góp phần giảm công tác đối chiếu chứng từ thủ công, tăng tốc độ xử lý thông tin, hạch toán thanh khoản nợ thuế, cập nhật thông tin thường xuyên về thuế, lệ phí, bảo lãnh thuế của các DN từ các địa phương trên cả nước, thực hiện việc xét ân hạn thuế, giải tỏa cưỡng chế và thông quan hàng hóa nhanh chóng, chính xác. Hệ thống công nghệ thông tin (CNTT) đã sẵn sàng đáp ứng tất cả các nội dung của Thông tư 126 quy định, cụ thể đã ban hành các chuẩn thông điệp, quy chế trao đổi thông tin để các ngân hàng chủ động nghiên cứu, xây dựng hệ thống.
 
Tổng cục Hải quan cho biết, tỷ lệ thu qua các ngân hàng thương mại phối hợp thu và KBNN tăng từ 53% (2014) lên 59% (4 tháng đầu năm 2015) và 63,4% (tại thời điểm 31/5/2015); chỉ riêng từ ngày 6 đến 31/5/2015 (thời điểm cập nhật thông tin số thuế tạm tính của tờ khai luồng vàng, luồng đỏ) số thu online qua cổng thanh toán điện tử hải quan chiếm 67%/tổng số thu trong kỳ.
 
Nhìn chung, triển khai thu NSNN qua các ngân hàng đã phối hợp thu quy định tại Thông tư 126 là một bước tiến mạnh mẽ trong cải cách hành chính, mang tính đột phá của công tác thu NSNN trên nền tảng CNTT theo nguyên tắc thuận tiện, chính xác, kịp thời và hiện đại, phù hợp với thông lệ quốc tế. Qua đó, quản lý chặt chẽ, huy động kịp thời và hiệu quả các nguồn lực tài chính phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; góp phần hiện đại hóa công tác quản lý tài chính - ngân sách và xây dựng Chính phủ điện tử; nâng cao trách nhiệm của các cơ quan tài chính, ý thức của người dân trong thực hiện đề án thanh toán không sử dụng tiền mặt.
 
Những vẫn cần sửa đổi, bổ sung
 
Mặc dù đạt được những kết quả như trên, nhưng trong quá trình thực hiện Thông tư 126 cũng đã phát sinh một số vướng mắc cần sửa đổi, đặc biệt là trước yêu cầu triển khai Cơ chế một cửa quốc gia và yêu cầu về nộp thuế điện tử. Nhìn chung các vướng mắc khi triển khai Thông tư 126 đã được Tổng cục Hải quan giải thích, hướng dẫn các ngân hàng thực hiện, một số nội dung về bảng mã tài khoản đã được cung cấp cho các ngân hàng, cập nhật thông tin số thuế tạm vào Cổng thanh toán điện tử hải quan để hỗ trợ các ngân hàng nếu thiếu thông tin nộp thuế.
 
Tuy nhiên để cải cách hơn nữa, đảm bảo người nộp thuế nộp tiền hoàn toàn bằng phương thức điện tử, giảm tiếp thời gian nộp thuế, Tổng cục Hải quan dự kiến sửa đổi, bổ sung một số điều tại Thông tư 126 liên quan đến quy định thu phí, lệ phí của các bộ, ngành kết nối Cơ chế một cửa quốc gia; điều kiện tổ chức tín dụng tham gia phối hợp thu, bảo lãnh thuế bằng phương thức điện tử với cơ quan hải quan; mẫu giấy nộp tiền, bảng kê nộp tiền... Bổ sung một số điều để quy định rõ các nội dung liên quan đến trách nhiệm các đơn vị; trình tự xử lý chứng từ thu nộp tại các tổ chức tín dụng chưa phối hợp thu; quy định về sử dụng giấy nộp tiền của các tổ chức tín dụng chưa phối hợp thu để thông quan hàng hóa; nguyên tắc xử lý sai sót, trách nhiệm tra soát, điều chỉnh thông tin giữa các đơn vị...
 
Cụ thể như sau: Mẫu giấy nộp tiền, bảng kê nộp tiền: Sửa thống nhất mẫu giấy nộp tiền để nộp được cả cho các khoản thu của cơ quan thuế và các khoản thu của cơ quan hải quan. Giải pháp: Thiết kế bảng kê nộp thuế và giấy nộp tiền vào NSNN thành 1 mẫu giấy nộp tiền vào NSNN, trong đó chi tiết kê khai khi nộp tiền tại ngân hàng phối hợp thu, ngân hàng ủy nhiệm thu hoặc kê khai tại ngân hàng chưa phối hợp thu với cơ quan hải quan.
 
Bổ sung vào hướng dẫn người nộp thuế khi kê khai nộp thuế cho trường hợp tờ khai hải quan còn ở trạng thái khai tạm (nghiệp vụ IDA/EDA trên hệ thống VNACCS) thì phải có thông tin tờ khai cho ngân hàng/kho bạc.
 
Sửa đổi tên Điều 3, Điều 4 và Điều 5 như sau: “Điều 3. Điều kiện tổ chức tín dụng tham gia phối hợp thu, bảo lãnh thuế bằng phương thức điện tử với cơ quan hải quan:”
 
“Điều 4. Hồ sơ đăng ký, thủ tục tham gia phối hợp thu ngân sách nhà nước, phí, lệ phí hải quan, bảo lãnh thuế bằng phương thức điện tử của tổ chức tín dụng”.
 
“Điều 5. Điều kiện trao đổi thông tin, trách nhiệm của các đơn vị trong nộp thuế, phí, lệ phí, bảo lãnh thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu bằng phương thức điện tử”
 
Tại Điều 7, 8, 9 Thông tư số 126, Tổng cục Hải quan đề nghị bỏ quy định “trường hợp cổng thanh toán điện tử hải quan chưa đáp ứng thì lấy các thông tin khác từ trung tâm dư liệu của Bộ Tài chính”. Vì theo Tổng cục Hải quan thông tin cập nhật vào trung tâm dữ liệu của Bộ Tài chính 1 lần/ngày sẽ không đảm bảo đầy đủ các thông tin. Mặt khác, nếu Cổng thanh toán hải quan không thể truy cập được thì cũng không có thông tin truyền sang Trung tâm CNTT của Bộ Tài chính.
 
Và Tổng cục Hải quan đề nghị bổ sung: “Đồng thời truyền ngay… theo từng tờ khai hoặc nhiều tờ khai tương ứng với một giấy nộp tiền vào ngân sách nhà nước)... cơ quan hải quan;” để phù hợp với thông điệp truyền sang cổng thanh toán điện tử hải quan nhiều tờ khai tương ứng với kê khai trên mẫu giấy nộp tiền vào ngân sách nhà nước.
 
Bên cạnh đó, bổ sung: “... Sau khi nhận được thông tin ....thu, hạch toán thanh khoản nợ, tính tiền chậm nộp (nếu có), thông quan hàng hóa cho người nộp thuế theo quy định;” để phù hợp với Thông tư 212/2014/TT-BTC và quy trình xử lý hạch toán kế toán tự động trong hệ thống kế toán tập trung: sau khi hạch toán trừ nợ, hệ thống sẽ tự động tính tiền chậm nộp (nếu có).
 
Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Chính phủ, lãnh đạo Bộ Tài chính, cơ quan hải quan sẽ thực hiện thu các loại phí, lệ phí của các bộ, ngành kết nối Cơ chế một cửa quốc gia từ các ngân hàng thương mại phối hợp thu; đồng thời để thực hiện Điều 45 Thông tư 38/2015/TT-BTC ngày 25/3/2015 của Bộ Tài chính quy định về thủ tục hải quan; kiểm tra, giám sát hải quan; thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu; pháp lý hóa việc Tổng cục Hải quan được thu phí, lệ phí của các bộ, ngành khi tham gia Cơ chế một cửa quốc gia và thu lệ phí hải quan điện tử qua ngân hàng thương mại; theo đó, Tổng cục Hải quan dự kiến bổ sung quy định về thu phí, lệ phí, theo hướng: Bổ sung tên thông tư, phạm vi thông tư, điều kiện các bộ, ngành thực hiện kết nối trao đổi thông tin,… Trách nhiệm của các bộ ngành, người nộp thuế khi thực hiện nộp phí, lệ phí,…
 
Ngoài ra, còn phải triển khai thực hiện các việc: Các bộ ngành phải ủy quyền cho Tổng cục Hải quan thực hiện thu phí, lệ phí thông qua các ngân hàng thương mại phối hợp thu. Các ngân hàng đã ký thỏa thuận phối hợp thu: phải ký bổ sung phụ lục thỏa thuận nội dung thu phí, lệ phí qua Cổng thanh toán điện tử hải quan.
 
Đối với các ngân hàng chưa ký thỏa thuận phối hợp thu: Trong nội dung thỏa thuận với các ngân hàng thương mại sẽ bổ sung thêm nội dung thu phí, lệ phí qua Cổng thanh toán điện tử hải quan. Cụ thể sửa đổi, bổ sung một số nội dung sau: Bổ sung vào Điều 1 của Thông tư số 126: thu phí, lệ phí của các cơ quan kết nối một cửa quốc gia; bổ sung vào Điều 2 của Thông tư số 126: Giải thích Cổng thanh toán điện tử của Hải quan; bổ sung vào Điều 5 của Thông tư số 126: trách nhiệm của các bộ, ngành khi thực hiện trao đổi phí, lệ phí qua Cổng thanh toán điện tử hải quan; bổ sung vào Điều 6, 7, 8, 9, 10 của Thông tư số 126: thu phí, lệ phí.
Ngoài ra, để thuận tiện cho người nộp thuế, bảo đảm việc kê khai, nộp tiền hoàn toàn bằng phương thức điện tử, giảm tiếp thời gian nộp thuế, giúp người nộp thuế thực hiện khai báo, nộp thuế tại nhà bằng phần mềm nộp thuế điện tử; đồng thời xét lợi ích của nộp thuế điện tử, người nộp thuế có thêm kênh/thời gian nộp thuế (từ 8/24 đến 24/7), có thể giám sát, quản lý giao dịch nộp thuế, theo dõi tình hình nộp NSNN qua Cổng thông tin điện tử, tiết kiệm tối đa chi phí đi lại, thời gian và công sức chờ đợi do không phải đến trực tiếp, không phụ thuộc giờ làm việc của quầy giao dịch ngân hàng, Tổng cục Hải quan dự kiến sửa Thông tư 126 theo hướng: Đối với các ngân hàng đã ký thỏa thuận phối hợp thu đã có sử dụng internet banking trong khâu nộp tiền, người nộp thuế có thể ở bất kỳ địa điểm nào có internet sử dụng internet banking của ngân hàng thương mại để yêu cầu ngân hàng chuyển tiền nộp thuế.
 
Các ngân hàng phối hợp thu với Tổng cục Hải quan phải triển khai toàn diện tại tất cả các chi nhánh, điểm giao dịch của ngân hàng về internet banking cho việc nộp thuế. Cụ thể sửa, bổ sung các điều: Bổ sung vào Điều 3 của Thông tư số 126: điều kiện tổ chức tín dụng thu thuế điện tử phải có phần mềm internet banking sử dụng cho nộp thuế. Bổ sung vào Điều 7 của Thông tư số 126: người nộp thuế kê khai nộp thuế bằng phần mềm internet banking của ngân hàng sử dụng cho nộp thuế.
 
(Kim Liên)