Triển khai Nghị quyết 19: Nhiều chỉ tiêu chưa đạt

Sau 6 tháng triển khai Nghị quyết 19/2015/NQ-CP (gọi tắt là Nghị quyết 19) của Chính phủ về cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, môi trường kinh doanh của Việt Nam bước đầu đã có chuyển biến. Tuy nhiên, các bộ, ngành từ trung ương tới địa phương cần phải nỗ lực hơn nữa thì mới thực hiện hiệu quả Nghị quyết 19. Đây là vấn đề được ra tại Hội thảo tổng kết 6 tháng triển khai Nghị quyết 19 do Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) - Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức vào cuối tháng 9 vừa qua.

Triển khai Nghị quyết 19: Nhiều chỉ tiêu chưa đạt

Thuế, hải quan ghi điểm

Nghị quyết 19 ra đời ngày 12/3/2015 nhằm giảm bớt các rào cản đối với môi trường kinh doanh tại Việt Nam ở cả cấp trung ương và cấp địa phương, ở những lĩnh vực mà các doanh nghiệp (DN) thường chịu ảnh hưởng nhiều nhất.

Tính tới nay sau 6 tháng triển khai Nghị quyết 19, một số giải pháp đã được triển khai thực hiện và bước đầu có kết quả. Chẳng hạn, trong cải cách thủ tục hành chính (TTHC) thuế, báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy Tổng cục Thuế đã tiến hành nhiều giải pháp về cải cách TTHC thuế, đẩy nhanh tiến độ triển khai dịch vụ thuế điện tử. Cải cách TTHC thuế đã được triển khai ở tất cả các lĩnh vực quản lý thuế như: đăng ký thuế, kê khai thuế, nộp thuế, miễn giảm thuế, hoàn thuế. Kết quả đạt được cụ thể như sau: thời gian nộp thuế giảm 370 giờ trong năm 2014, 50 giờ trong năm 2015.

Tổng thời gian giảm đến nay là 420 giờ (từ 537 giờ/năm xuống còn 117 giờ/năm, tương đương giảm được 78% số giờ thực tế). Con số này vượt chỉ tiêu đề ra của Nghị quyết 19. Tính tới ngày 23/9/2015, đã có 98% DN thực hiện khai thuế điện tử ổn định. Tổng cục Thuế đã phối hợp với 33 ngân hàng thương mại để triển khai dịch vụ nộp thuế điện tử. Cho đến nay đã có 84 DN đăng ký nộp thuế điện tử và 71,3% DN nộp thuế điện tử. Những nỗ lực cải cách TTHC trong kê khai và nộp thuế đã được DN đánh giá cao.

Cũng tương tự với cải cách thủ tục hải quan và quản lý chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan đã có nhiều nỗ lực đơn giản hóa thủ tục hải quan, áp dụng hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS góp phần giảm thời gian thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu, đem lại cho DN nhiều lợi ích như tiết kiệm thời gian, chi phí làm thủ tục thông quan. Đối với hàng hóa phân vào luồng xanh, DN chỉ mất vài giây đến 1 phút có thể lấy được kết quả.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đó vẫn còn nhiều chỉ tiêu đề ra trong Nghị quyết 19 chưa đạt được. Đối với cải cách hành chính về bảo hiểm xã hội, Nghị quyết 19 yêu cầu giảm thời gian nộp bảo hiểm xã hội từ 335 giờ/năm xuống còn 49,5 giờ/năm. Trong thời gian qua, Bảo hiểm Xã hội Việt Nam đã triển khai nhiều giải pháp như: Cắt giảm 50 tiêu thức trên các biểu mẫu, tờ khai; bãi bỏ 16 thành phần hồ sơ trong các thủ tục; giảm từ 115 thủ tục xuống còn 43 thủ tục; ký hợp đồng cung cấp dịch vụ về giao dịch điện tử trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội (dịch vụ I-VAN) với 4 nhà cung cấp nhằm triển khai giao dịch điện tử… Nhưng tính đến thời điểm này, thời gian nộp bảo hiểm xã hội tuy giảm nhiều, song vẫn chưa đạt được mục tiêu xuống 49,5 giờ như yêu cầu của Nghị quyết 19 nêu ra.

Đối với việc tiếp cận điện năng, mục tiêu của Nghị quyết 19 đề ra giảm thời gian tiếp cận điện năng còn 70 ngày, trong đó 36 ngày thuộc trách nhiệm của EVN và các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan. Mặc dù EVN đã có nhiều giải pháp để cải thiện chỉ số này nhưng vẫn chưa đạt được chỉ tiêu đề ra do bước doanh nghiệp thuê công ty thiết kế, xây lắp công trình vẫn là 63 ngày.

Ngoài ra, các chỉ tiêu về thời gian đăng ký sở hữu tài sản, cấp phép xây dựng, giải quyết tranh chấp hợp đồng kinh doanh thương mại, giải quyết phá sản doanh nghiệp cũng chưa đạt được kết quả như Nghị quyết 19 đề ra.

Các bộ ngành, địa phương cần vào cuộc mạnh mẽ hơn

Có thể thấy kết quả 6 tháng triển khai Nghị quyết 19 vẫn chưa đạt được như kì vọng. Vậy nguyên nhân nằm ở đâu? Tại Hội thảo Tổng kết 6 tháng triển khai Nghị quyết 19, Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) cho biết, theo quy định, định kỳ hàng quý, các bộ, cơ quan, địa phương phải gửi báo cáo đánh giá tình hình triển khai và kết quả thực hiện Nghị quyết về Bộ Kế hoạch và Đầu tư và Văn phòng Chính phủ để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Tuy nhiên, theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cho đến ngày 23/9/2015, bộ mới chỉ nhận được báo cáo 6 tháng thực hiện Nghị quyết 19 của 4 bộ, cơ quan ngang bộ là: Bộ Tài chính, Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, VCCI, EVN và 3 địa phương là: Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai và TP. Hà Nội. Trước thông tin này, ông Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) bày tỏ sự thất vọng với việc thực hiện thiếu nghiêm túc của các bộ, cơ quan, địa phương.

Ông Huỳnh cho biết: “Chỉ có 4 bộ và cơ quan báo cáo. Địa phương cũng chỉ có 3 báo cáo. Như vậy, chỉ riêng một việc này thôi đã thấy, kỷ luật báo cáo cải cách môi trường kinh doanh là một sự thụt lùi”. Ông Huỳnh đặt câu hỏi: “Vì sao lại như vậy? Lý do gì một Nghị quyết của Chính phủ lần đầu đưa Việt Nam ra chấp nhận cuộc chơi sòng phẳng, để quốc tế xếp hạng, đánh giá mà các thành viên Chính phủ cũng không làm báo cáo, một việc đơn giản nhất cũng không làm? Nếu không lý giải rõ điều này thì 3 tháng sau tình hình vẫn tương tự và khả năng còn xấu hơn”.

Ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM, cho biết thêm, để hỗ trợ cho tất cả các bộ, cơ quan và 63 địa phương hiểu rõ phương pháp, cách tính toán và ý nghĩa của các chỉ tiêu đề ra, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã tổ chức 7 hội thảo tập huấn (phân theo khu vực địa lý). Thế nhưng, hầu hết các bộ, cơ quan và UBND tỉnh, thành phố chưa coi trọng việc tham gia tập huấn, trong đó có TP. Hà Nội. Nhiều địa phương chỉ gửi vài cán bộ cấp phòng của sở tham gia, mà cũng không tham gia hết khóa. Những điều tưởng đơn giản như vậy mà các bộ, cơ quan, địa phương vẫn chưa thực hiện nghiêm túc. Chính bởi thế có thể thấy đây là một nguyên nhân góp phần khiến cho nhiều chỉ tiêu trong Nghị quyết 19 chưa đạt được như mong muốn. 

Phải thực hiện nghiêm túc Nghị quyết 19

Với kết quả còn rất khiêm tốn, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã đưa ra một số đề xuất, kiến nghị nhằm cải thiện kết quả thực hiện Nghị quyết 19. Theo đó, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề nghị các bộ, cơ quan quản lý nhà nước nghiên cứu áp dụng phương pháp quản lý rủi ro trong quản lý, kỹ thuật công nghệ; điện tử hóa thủ tục hành chính, kỹ thuật công nghệ; kết nối chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, tổ chức quản lý, kỹ thuật công nghệ để giảm thiểu giấy tờ, rút ngắn thời gian thực hiện các TTHC trong lĩnh vực xuất nhập khẩu.

Bộ Công Thương cần sớm ban hành Thông tư thay thế Thông tư số 32/2009/TT-BCT về kiểm tra hàm lượng formaldehyte đối với các sản phẩm dệt may để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp theo hướng áp dụng quản lý rủi ro, giảm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng đề nghị Bộ Lao động, Thương Binh và Xã hội, Bộ Y tế và Bảo hiểm Xã hội Việt Nam rà soát, đánh giá mức đóng bảo hiểm bắt buộc (32,5%) và thực tế đóng bảo hiểm bắt buộc của các doanh nghiệp để có giải pháp hợp lý trước khi quy định mới về việc đóng bảo hiểm bắt buộc trên tiền lương thực trả có hiệu lực; đề nghị ngành tòa án sớm ban hành hướng dẫn việc thực thi Luật Phá sản năm 2014…

Đặc biệt, các cơ quan cần nâng cao quyết tâm thực hiện và phối hợp lẫn nhau. Có như vậy mới có thể hiện thực hóa những mục tiêu của Nghị quyết 19 đã đề ra.

(T.Ngà)