Cần luật hóa chi ngân sách cho công nghệ thông tin

Đó là một trong những kiến nghị đáng chú ý được ông Lê Mạnh Hà, Phó chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh đưa ra tại Hội nghị triển khai Nghị quyết TW4 về phát triển hạ tầng công nghệ thông tin (CNTT), diễn ra sáng nay (15/1), tại Hà Nội.

Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải nhấn mạnh: Cần nâng cao nhận thức của cả cộng đồng cho ứng dụng CNTT và xây dựng Chính phủ điện tử. Việc tập trung tối đa các nguồn lực (nguốn vốn; nhân lực; cơ chế chính sách…) cho xây dựng hạ tầng và ứng dụng CNTT đã được Nghị quyết 13/NQ/TW chỉ rõ. Chỉ có phát triển mạnh CNTT-TT mới đưa Việt Nam thoát nghèo, vươn lên sánh vai với các nước trong khu vực được…

Với kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực CNTT-TT nhiều năm, ông Lê Mạnh Hà, Phó chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh phân tích:  Đề án đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về CNTT năm 2020 đã được các địa phương triển khai. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất của đề án chính là nguồn lực, trong nguồn lực thì vấn đề nguồn vốn đang hết sức nan giải và khó khăn. Với các địa phương, vốn ngân sách Nhà nước (NSNN) vẫn nắm vai trò chủ đạo, trong khi NSNN rót cho CNTT thì không phải tỉnh thành nào cũng sẵn sàng.

Cần luật hóa chi ngân sách cho công nghệ thông tin ảnh 1

Ông Lê Mạnh Hà, Phó chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh: Bộ TT-TT cần "cầm trịch" các dự án hạ tầng CNTT quốc gia.

Một nghịch lý khác cần được Chính phủ, Bộ TT-TT sớm khắc phục đó chính là luật hóa chi NSNN cho CNTT. Thực tế, mặc dù CNTT được chúng ta ví là “hạ tầng của mọi hạ tầng” nhưng trong các khoản mục chi NSNN tại các địa phương hàng năm không hề có điều nào nói đến chi cho CNTT.

Chính vì vậy, ông Lê Mạnh Hà đề xuất 7 kiến nghị trong đó có 3 kiến nghị về nguồn vốn chi cho CNTT tại địa phương như sau: Một là, vốn từ ngân sách trung ương, cần phải có điều khoản ghi rõ trong Luật CNTT, có khoản mục chi cho phát triển hạ tầng Chính phủ điện tử (CPĐT) trong dự toán chi thường xuyên của Chính phủ và các địa phương. Điều này tạo cơ sở pháp lý, đúng luật cho các sở TT-TT có nguồn cho đầu tư, tránh tình trạng lãnh đạo UBND các tỉnh thành thích thì “rót”, không thích thì cắt.

Hai là, vốn từ Bộ TT-TT. Bộ TT-TT cân nhắc dùng chính Quỹ viễn thông công ích mà Bộ này đang quản lý để đầu tư cho hạ tầng CNTT. Về lí luận, viễn thong công ích gồm điện thoại (hữu tuyến và vô tuyến), internet và các dịch vụ nghe nhìn khác. Với điện thoại, hiện di động đang dần tay thế máy bàn, về cơ bản chúng ta thực hiện khá tốt. Nhưng với internet, người dân không chỉ tiếp cận thông tin mà sẽ phải tiến tới khai thác, sử dụng hiệu quả CNTT cho phát triển kinh tế, xã hội. Đầu tư cho internet cũng chính là đầu tư cho hạ tầng CNTT, đưa ứng dụng công tới người dân, góp phần xây dựng CPĐT.

Nếu sử dụng được Quỹ này, Bộ TT-TT sẽ giải quyết được 3 vấn đề: nâng cao vai trò cơ quan chủ quản của Bộ trong việc đầu tư các dự án tại địa phương; đầu tư cho những tỉnh khó khăn không bố trí được vốn NSNN, do Quỹ này không phụ thuộc vào năm tài khóa; quản lý được danh mục các dự án CNTT tại địa phương, tránh việc ứng dụng chồng chéo và lãng phí như hiện nay.

Ba là, vốn địa phương cho phát triển hạ tầng CNTT. Thực tế, do chưa có luật nào quy định phải trích NSNN cho CNTT, trong khi đó chi cho phát triển khoa học công nghệ (KHCN) tại địa phương đã được luật hóa 2% chi thường xuyên. Do vậy, Bộ TT-TT, sở TT-TT cần làm việc với Bộ KHCN và các sở KHCN bạn để có thể kết hợp đầu tư cho KHCN kết hợp với CNTT. Tuy điều này rất khó, bởi các Sở KHCN sẽ kêu vốn rót cho chúng tôi còn “chưa đủ”, nói gì đến san sẻ cho CNTT. Tuy nhiên, nếu lãnh đạo UBND các địa phương “cầm trịch” và có định hướng, cơ chế cho vấn đề này thì sẽ làm được.

Ngoài ra, ông Lê Mạnh Hà còn kiến nghị, các bộ, ngành và địa phương cần có những nhạc trưởng cho ứng dụng CNTT. Ông Hà ví dụ, cả nước chỉ có 1 Cục đường Bộ Giao thông thuộc Bộ Giao thông Vận tải, nhưng Bộ nào cũng có Cục CNTT. Mỗi Cục CNTT tại bộ đó lại triển khai các dự án CNTT, xây dựng và mua phần mềm ứng dụng khác nhau khiến Bộ TT-TT không biết và không thể kiểm soát. Điều này gây sự lãng phí, không liên thông trong quản lý và phức tạp, tạo thêm các “mối quan hệ”. Do đó, Chính phủ cần tăng quyền cho Bộ TT-TT có vai trò đầu mối thẩm định và phê duyệt các dự án ứng dụng CNTT, xây dựng hạ tầng CNTT… tại các bộ, ngành, địa phương theo một đầu mối thống nhất tránh lãng phí và chồng chéo.

Ngoài các kiến nghị về nguồn lực, ông Hà cũng kiến nghị về chính sách đầu tư và phát triển công nghiệp vi mạch điện tử; mô hình chuỗi các công viên phần mềm… để đưa nền công nghiệp CNTT Việt Nam sớm thoát khỏi tình trạng công nghệ “bắt ốc” như hiện nay. Đồng thời ông Hà cũng đề nghị các cơ quan báo chí của các ngành cần tuyên truyền mạnh mẽ về ứng dụng CNTT của bộ, ngành mình, địa phương mình.

“Mặc dù đây là hội nghị về hạ tầng CNTT rất quan trọng, nhưng sáng mai sẽ chẳng có báo nào đăng trang nhất hoặc giật tít nổi bật về hội nghị có tầm cỡ quốc gia này…”, ông Hà nửa đùa nửa thật.

(Nam Phương)