Chuẩn hóa hệ thống ứng dụng CNTT theo SOA

Nhằm hoàn thiện hệ thống thông tin trong toàn ngành Tài chính, tạo môi trường làm việc điện tử thông suốt trong nội bộ ngành, giữa các tổng cục với Bộ, cũng như các kết nối liên ngành, ngoài ngành; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng rộng rãi công nghệ thông tin (CNTT) trong hoạt động của ngành Tài chính...; việc chuẩn hóa, kiến trúc hóa lại toàn bộ hệ  thống ứng dụng theo hướng kiến trúc dịch vụ (Service Oriented Architechture - gọi tắt là SOA) mang lại nhiều ưu điểm, giúp tích hợp và khai thác tối đa các nhóm ứng dụng đã, đang và sẽ được Bộ Tài chính xây dựng trong tương lai.

Chuẩn hóa hệ thống ứng dụng CNTT theo SOA

Tăng hiệu quả cho hệ thống

Với mục đích quy hoạch lại toàn bộ hệ thống ứng dụng CNTT tại Bộ Tài chính, sở tài chính và các phòng tài chính... theo kiến trúc chuẩn SOA, nhằm tăng hiệu quả hoạt động của các hệ thống ứng dụng và làm nền tảng cho việc phát triển hệ thống thời gian tới...; việc đầu tư Dự án “Xây dựng hệ thống ứng dụng CNTT ngành Tài chính theo kiến trúc hướng dịch vụ” là hoàn toàn cần thiết và khả thi.

Theo đó, cần tiến hành chuẩn hóa các thành phần của hệ thống ứng dụng CNTT như:  chuẩn hóa dữ liệu, chuẩn hóa giao tiếp, chuẩn hóa tích hợp, chuẩn hóa an ninh, an toàn... theo tiêu chuẩn của ngành, của Việt Nam và quốc tế, trong việc giao tiếp giữa các hệ thống bên trong và với các hệ thống đối tác bên ngoài.

Cụ thể là chuẩn hóa và tái sử dụng hiệu quả toàn bộ các hệ thống hiện có, cũng như các quy trình nghiệp vụ, dịch vụ đang thực hiện trong các đơn vị trong ngành Tài chính; đồng thời, hỗ trợ sẵn sàng cho việc phát triển các hệ thống ứng dụng và dịch vụ mới, đi kèm với đó là tích hợp được tất cả các hệ thống ứng dụng hiện có của Bộ Tài chính như: các hệ thống từ các hãng công nghệ Oracle, Microsoft (SQL, FoxPro), IBM (MB, MQ)...  Tích hợp được với tất cả các hệ thống quản lý giám sát như HP OpenView, Tivoli, CA...

Theo đánh giá của Công ty Liên danh FISTD – Gia Lộc  - đơn vị tư vấn, về mặt kiến trúc tổng thể, các hệ thống mới được xây dựng hay các hệ thống đã có sẵn của Bộ Tài chính sẽ được khai thác tối đa về mặt tích hợp, trao đổi thông tin thông qua các nhóm ứng dụng dịch vụ. Bộ Tài chính sẽ xây dựng được một tập hợp các nhóm dịch vụ chuẩn như dịch vụ mã số... đáp ứng yêu cầu trao đổi thông tin đối với các ứng dụng khai thác dịch vụ trong nội bộ Bộ Tài chính, thuộc các đơn vị khác trong ngành và cả từ các đơn vị đối tác ngoài ngành.

Về mặt kiến trúc ứng dụng, nền tảng kiến trúc hướng dịch vụ với cốt lõi là trục tích hợp dịch vụ nghiệp vụ được xây dựng dựa trên các tiêu chí, chuẩn hóa về thông tin, dữ liệu, về phương thức truyền tải, lưu trữ, đảm bảo dễ dàng tích hợp với các hệ thống đang có, đưa các quy trình tích hợp thành các dịch vụ cơ bản cũng như tiêu chuẩn cho việc xây dựng các ứng dụng mới.

Về mặt công nghệ phát triển, việc xây dựng và triển khai kiến trúc hướng dịch vụ giúp Bộ Tài chính hoàn toàn độc lập, không bị phụ thuộc vào công nghệ phát triển của các ứng dụng nghiệp vụ hiện có, cũng như trong tương lai vì việc trao đổi, khai thác thông tin hoàn toàn thông qua các dịch vụ đã được chuẩn hóa, công nghệ phát triển ứng dụng có thể thay đổi, song những quy trình nghiệp vụ đưa ra từ các nhóm dịch vụ chuẩn luôn luôn được tái sử dụng.

Về mặt kết nối, khi các ứng dụng có yêu cầu kết nối, trao đổi thông tin, thay vì phải tiến hành nâng cấp, thay đổi mã nguồn của từng ứng dụng để tiến hành trao đổi một trục tích hợp dịch vụ xuyên suốt đứng giữa sẽ đóng vai trò nhận yêu cầu, chuyển hóa bản tin yêu cầu, điều hướng đến dịch vụ tương ứng và trả lại kết quả phù hợp.

Lựa chọn mô hình kỹ thuật nào?

Theo đề xuất của đơn vị tư vấn, Bộ Tài chính có thể lựa chọn hình thức nâng cấp, mở rộng hoặc thay thế các hệ thống trao đổi thông tin hiện có; chuẩn hóa và xây dựng ứng dụng trục tích hợp dữ liệu trên nền tảng kiến trúc hướng dịch vụ.

Hiện nay, có nhiều mô hình, kiến trúc hệ thống được thiết kế theo kiến trúc hướng dịch vụ nhằm đạt được các mục tiêu và lợi ích đặt ra. Về lâu dài, đơn vị tư vấn cũng đưa ra một mô hình kiến trúc hướng dịch vụ hiện đại và được sử dụng để xây dựng các hệ thống tại các tổ chức, doanh nghiệp lớn trong nước và trên thế giới.

Theo đó, tất cả các thành phần của một hệ thống lớp giữa liên lạc với nhau thông qua trục tích hợp dịch vụ ESB. Hạ tầng này cho phép tập trung hóa việc quản lý dịch vụ thông qua việc cung cấp các kết nối thời gian thực. Các thành phần lớp giữa khác như: bộ máy xử lý sự kiện phức tạp, hoặc các thành phần khác trong tương lai như thành phần quản lý quy trình nghiệp vụ BPM, bộ máy xử lý sự kiện phức hợp CEP... sẽ được triển khai dựa trên hệ thống phụ chuyển dữ liệu (Bus).

Hệ thống kiến trúc hướng dịch vụ ngành Tài chính gồm: cổng kết nối, tích hợp đối tác (External/Internal B2B Gateway); trục tích hợp tài chính (Enterprise Service Bus); hệ thống quản trị, quản lý và giám sát các dịch vụ (Administration, Monitoring, Governance).

Cụ thể, cổng External/Internal B2B Gateway là nơi triển khai các dịch vụ kỹ thuật và nghiệp vụ phục vụ cho việc tích hợp với các đơn vị bên ngoài ngành Tài chính như: doanh nghiệp, tổ chức, các bộ, ngành khác. Người dân khi sử dụng các dịch vụ công ngành Tài chính sẽ thông qua cổng thông tin điện tử (Internet Portal) và các yêu cầu truy xuất thông tin sẽ đi qua các lớp tường lửa.

Tầng trục tích hợp tài chính ESB được đặt trong vùng External (vùng nhớ ngoài) cùng với các hệ thống ứng dụng tác nghiệp Bộ Tài chính và ứng dụng cổng thông tin nội bộ. Các ứng dụng bên ngoài của các đối tác như: doanh nghiệp, đơn vị cung cấp thông tin, các bộ, ngành khác, tổ chức chính phủ...  sẽ kết nối và khai thác các dịch vụ công ngành Tài chính thông qua các thành phần External/ Internal B2B Gateway được đặt lần lượt tại các vùng công cộng và vùng nhớ ngoài của hệ thống mạng.

Còn người dùng cuối là người dân sẽ khai thác các dịch vụ công ngành Tài chính thông qua các thành phần tương tác trực tiếp với người sử dụng Front-End (cổng thông tin Internet...) kết nối và sử dụng các dịch vụ từ trục tích hợp. Đối với người dùng nội bộ sẽ khai thác các dịch vụ thông qua cổng thông tin nội bộ Intranet, thành phần này cũng kết nối và khai thác các dịch vụ trên trục tích hợp.

Hiện nay, trang thông tin nội bộ (Intranet Portal) www.btc cũng đang được triển khai nâng cấp lên cổng thông tin nội bộ, từ đó, tiến hành tích hợp cổng thông tin nội bộ với các hệ thống phần mềm điều hành nội bộ của Bộ như: hệ thống thư điện tử, hệ thống liên lạc nội bộ; hệ thống quản lý điều hành tác nghiệp và quản lý văn bản, cơ sở dữ liệu văn bản pháp lý; thực hiện tích hợp, trao đổi thông tin giữa cổng thông tin nội bộ với cổng thông tin công cộng Bộ Tài chính (Internet portal)...

Trục tích hợp ESB  sẽ là nơi triển khai các dịch vụ kỹ thuật và nghiệp vụ phục vụ cho việc tích hợp, trao đổi thông tin giữa các hệ thống ứng dụng nội bộ Bộ Tài chính, cũng như với các hệ thống ứng dụng của các đơn vị khác trong ngành Tài chính như: Tổng cục Thuế, Tổng cục Hải quan, Kho bạc Nhà nước, Tổng cục Dự trữ Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các trường và học viện... Các yêu cầu truy xuất thông tin với các đơn vị tài chính đi qua các lớp tường lửa theo hạ tầng mạng ngành Tài chính.

Đây cũng là nơi xử lý các yêu cầu được gửi tới từ cổng kết nối, tích hợp đối tác. Tầng ESB sẽ phục vụ việc tích hợp, kết nối với các hệ thống backend, legacy và đưa ra các chức năng được cung cấp bởi các hệ thống này thành các dịch vụ trên tầng SOA. Các dịch vụ này được chuẩn hóa, sử dụng các chuẩn công nghệ, đảm bảo tính tái sử dụng, mở rộng và hoàn toàn trong suốt với ứng dụng. Tầng SOA tách biệt các tầng trên và các kênh giao tiếp khách hàng với các hệ thống xử lý thông tin từ Front-End, giảm thiểu sự phụ thuộc trực tiếp vào các hệ thống cũ.

Hệ thống quản trị, quản lý và giám sát các dịch vụ sẽ là hệ thống ứng dụng cho phép quản trị, cấu hình, triển khai các dịch vụ; cho phép truy vết thông tin, dữ liệu, theo dõi hoạt động các thành phần của kiến trúc SOA.

Tuy nhiên trước mắt, đơn vị tư vấn đề xuất lộ trình triển khai SOA theo 2 giai đoạn: Giai đoạn 1 – xây dưng hệ thống kiến trúc SOA và trục tích hợp trong phạm vi nội bộ các ứng dụng Bộ Tài chính, đồng thời, xây dựng và triển khai các dịch vụ liên quan đến các ứng dụng nội bộ, phục vụ nhu cầu của Bộ Tài chính vào năm 2014. Giai đoạn 2 – từ năm 2014-2015 sẽ triển khai kiến trúc SOA toàn ngành Tài chính với việc mở rộng trục tích hợp ra phạm vi toàn ngành Tài chính, mà cụ thể là xây dựng và triển khai các dịch vụ chung ngành Tài chính để tăng sự kết nối giữa các đơn vị trong toàn ngành, xây dựng các thành phần kết nối ra bên ngoài B2B Gateway, đưa các dịch vụ công ngành Tài chính trở thành kênh khai thác trực tiếp cho các đối tác bên ngoài

Trong giai đoạn đầu của quá trình xây dựng kiến trúc hướng dịch vụ, đơn vị tư vấn đề xuất mô hình kiến trúc áp dụng trong phạm vi hẹp hơn, tập trung vào các ứng dụng và kết nối nội bộ Bộ Tài chính. Cụ thể, xây dựng 5 nhóm ứng dụng dịch vụ chính gồm: Nhóm dịch vụ thu ngân sách: Là tập hợp các dịch vụ truy vấn thông tin thu ngân sách, các dịch vụ cập nhật thông tin thu ngân sách vào hệ thống quản lý ngân sách nhà nước và hệ thống cơ sở dữ liệu (CSDL) thu, chi ngân sách.

Nhóm dịch vụ danh mục dùng chung: Bao gồm các dịch vụ truy vấn thông tin danh mục dùng chung, các dịch vụ cập nhật thông tin danh mục dùng chung vào các hệ thống quản lý ngân sách Nhà nước, hệ thống CSDL thu, chi ngân sách và hệ thống cấp mã số đơn vị có quan hệ với ngân sách.

Nhóm dịch vụ mã số: Tập hợp các dịch vụ truy vấn thông tin mã số, các dịch vụ đăng ký mã số cho các đơn vị có quan hệ với ngân sách và dịch vụ cập nhật thông tin vào hệ thống CSDL danh mục dùng chung.

Nhóm dịch vụ văn bản: Tập hợp các dịch vụ truy vấn thông tin văn bản pháp quy và các dịch vụ truy vấn thông tin từ hệ thống quản lý văn bản và điều hành.

Nhóm dịch vụ hệ thống: Tập hợp các dịch vụ dùng chung cho việc lưu trữ thông tin, dữ liệu nghiệp vụ tương tác với các dịch vụ và các dịch vụ ghi nhận lỗi, ngoại lệ cho công tác quản lý và kiểm soát dịch vụ.

Cổng thông tin điện tử Bộ Tài chính (Internet Portal) sẽ truy xuất các thông tin dịch vụ mã số, dịch vụ văn bản đi qua các lớp tường lửa rồi kết nối với trục tích hợp, còn trang thông tin điện tử Bộ Tài chính kết nối trực tiếp với trục tích hợp để phục vụ các dịch vụ văn bản cho người sử dụng nội bộ.

Có thể nói, Dự án “Xây dựng hệ thống ứng dụng CNTT ngành Tài chính theo kiến trúc hướng dịch vụ” được thiết kế với tính mở, linh hoạt, định hướng để dễ dàng tiếp tục mở rộng nâng cấp, tích hợp và làm nền tảng chuẩn xây dựng dịch vụ kết nối với các hệ thống khác sau này, đóng góp thiết thực cho việc ứng dụng sâu rộng CNTT trong ngành Tài chính.

Dự án cho thấy những lợi ích lâu dài trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống thông tin trong toàn ngành Tài chính, tạo môi trường làm việc điện tử thông suốt trong nội bộ ngành, giữa các tổng cục với Bộ cũng như các kết nối liên ngành, ngoài ngành. Đặc biệt, Dự án sẽ đẩy mạnh ứng dụng rộng rãi CNTT trong hoạt động của ngành Tài chính và các đơn vị liên quan, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí hoạt động, cung cấp thông tin, dịch vụ công trực tuyến mức độ cao, trên diện rộng cho cán bộ, công chức, viên chức, người dân và doanh nghiệp, đối tác; làm cho hoạt động của ngành Tài chính ngày càng hiệu quả hơn.

(Hương Thảo)