Điện toán nhận thức: Cách nhìn khác biệt về kỷ nguyên mới của điện toán

Hôm nay, tại hội thảo IBM BusinessConnect, IBM Việt Nam đã chính thức giới thiệu với các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam về một kỷ nguyên thứ ba của công nghệ điện toán - đó là kỷ nguyên của điện toán biết nhận thức (Cognitive Computing).

Ông Eric Yeo, Tổng Giám đốc IBM Việt Nam: "Điện toán biết nhận thức là giai đoạn thứ ba và cũng là giai đoạn mang tính đột phá cao nhất trong lịch sử phát triển của công nghệ điện toán". Ảnh: Mạnh Vỹ.Ông Eric Yeo, Tổng Giám đốc IBM Việt Nam: "Điện toán biết nhận thức là giai đoạn thứ ba và cũng là giai đoạn mang tính đột phá cao nhất trong lịch sử phát triển của công nghệ điện toán". Ảnh: Mạnh Vỹ.

Điện toán biết nhận thức được coi là đặt dấu chấm hết cho “Thời đại của trí tuệ nhân tạo (AI)”, làm thay đổi hoàn toàn phương thức tương tác giữa con người và hệ thống, trong đó những hệ thống thông minh sẽ mô phỏng những năng lực của bộ não con người nhằm góp phần giải quyết những vấn đề phức tạp nhất của xã hội.

“Điện toán biết nhận thức” là khái niệm dùng để mô tả những hệ thống có khả năng học hỏi ở quy mô nhanh và sâu, luận giải có mục đích, và tương tác với con người thông qua ngôn ngữ tự nhiên. Lần trình diễn rộng rãi đầu tiên của công nghệ điện toán biết nhận thức là vào năm 2011, khi chiếc máy tính IBM Watson ra mắt toàn thế giới và đánh bại hai nhà vô địch nổi tiếng giới trò chơi truyền hình Mỹ Ken Jennings (74 lần vô địch liên tiếp) và Brad Rutter (lập kỷ lục về tiền thưởng lớn nhất) trong trò chơi Jeopardy!, một trong những trò chơi truyền hình hấp dẫn nhất trong lịch sử truyền hình Mỹ. Năng lực của máy tính Watson trong việc trả lời những câu hỏi ẩn ý, phức tạp theo kiểu chơi chữ thể hiện khả năng xử lý những tập hợp dữ liệu ngày càng phức tạp và đã phát triển năng lực tìm hiểu, lý giải và học hỏi vượt xa công nghệ “giải mã”.

“Để hiểu rõ tương lai của điện toán biết nhận thức, điều quan trọng là phải đặt nó vào trong bối cảnh lịch sử,” ông Eric Yeo, Tổng Giám đốc IBM Việt Nam nói. “Từ trước đến nay, công nghệ điện toán được chia làm hai kỷ nguyên rõ rệt — Kỷ nguyên của máy tính bìa đục lỗ (Tabulating, với đại diện là chiếc máy tính đơn giản) và Kỷ nguyên của máy tính lập trình được (Programming – từ máy chủ mainframe cho đến máy tính cá nhân, điện thoại thông minh và máy tính bảng đều sinh ra trong kỷ nguyên này). IBM luôn đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của cả hai kỷ nguyên đầu, và chúng tôi tin rằng điện toán biết nhận thức là giai đoạn thứ ba và cũng là giai đoạn mang tính đột phá cao nhất trong lịch sử phát triển của công nghệ điện toán.”

Các hệ thống điện toán biết nhận thức sẽ giúp chúng ta hiểu được 80% lượng dữ liệu "phi cấu trúc" trong số 2.5 ngàn tỷ tỷ tỷ (quintillion) bytes dữ liệu sản sinh ra mỗi ngày từ mạng xã hội, di động, Internet của vạn vật, và từ mọi hoạt động diễn ra trên hành tinh chúng ta. Điều đó cho phép con người theo kịp khối lượng, độ phức tạp và bản chất không dự đoán được của thông tin và các hệ thống trong thế giới hiện đại. Trong 5 năm qua kể từ cuộc thi Jeopardy!, IBM Watson đã được triển khai rộng rãi trên nền tảng đám mây, được hỗ trợ bởi các năng lực công nghệ mạnh mẽ của IBM trong nhiều lĩnh vực, như phân tích dữ liệu, tiêu chuẩn mở, bảo mật cũng như các kiến ​​thức sâu rộng về các ngành nghề.

Với sự phát triển nhanh chóng của Watson, chúng ta có thể hình dung khái quát về những lĩnh vực ứng dụng của điện toán biết nhận thức.

Lĩnh vực y tế

Bệnh viện quốc tế The Bumrungrad International Hospital (Thái Lan) hiện đang sử dụng máy tính Watson trong lĩnh vực nghiên cứu ung thư, được phát triển cùng với Memorial Sloan Kettering (MSK), để nâng cao chất lượng chăm sóc và chữa bệnh ung thư tại trung tâm y tế Bangkok của mình cũng như công tác khám bệnh tại các phòng khám ở 16 quốc gia.

Hệ thống này giúp các bác sĩ của Bumrungrad lập phác đồ điều trị hiệu quả nhất cho các bệnh nhân ung thư căn cứ vào hồ sơ bệnh án, biểu hiện lâm sàng của từng bệnh nhân, các kết quả nghiên cứu đã công bố cũng như là kiến thức chuyên môn y tế sâu rộng của MSK. Watson phân tích những khối lượng thông tin khổng lồ và đưa ra kết luận về những khám phá liên quan đến từng trường hợp bệnh nhân, trong đó có những lựa chọn điều trị theo những hướng dẫn của Mạng lưới Ung thư Toàn diện Quốc gia (National Comprehensive Cancer Network - NCCN). 

Lĩnh vực bán lẻ

Vào tháng 12/2015, thương hiệu The North Face của Mỹ  đã ra mắt một trải nghiệm mua sắm tương tác trên mạng mới, được hỗ trợ bởi máy tính IBM Watson, cho phép khách hàng sử dụng ngôn ngữ tự nhiên khi mua sắm trực tuyến thông qua một engine khuyến nghị trực quan dựa vào đối thoại được hỗ trợ bởi Fluid XPS và khách hàng sẽ nhận được những lời khuyên về những bộ quần áo phù hợp với nhu cầu của họ.

Lĩnh vực ngân hàng

Đầu năm 2014, IBM và Ngân hàng DBS Singapore đã công bố quan hệ đối tác nhằm ứng dụng máy tính Watson vào hoạt động kinh doanh dịch vụ quản lý tài sản để nâng cao chất lượng dịch vụ dành cho những khách hàng nhiều tiền của ngân hàng. Và vào tháng 1 năm nay, Ngân hàng Hong Leong Bhd Malaysia đã ứng dụng điện toán biết nhận thức để đổi mới các hoạt động dịch vụ khách hàng, tạo điều kiện cho khách hàng tiếp cận với nhân viên tín dụng hay mở thẻ phù hợp với nhu cầu 24/7.

Lĩnh vực thể thao

Vào tháng 10/2015, IBM đã hợp tác với ba công ty Triax Technologies, Spare và 113 Industries để phát triển các ứng dụng Điện toán biết nhận thức, được hỗ trợ bởi máy tính Watson nhằm giúp các vận động viên tập luyện được tốt hơn, qua đó tạo ra sự thay đổi mang tính đột phá trong lĩnh vực đào tạo kỹ năng chơi golf, nâng cao chất lượng trải nghiệm trong ngày thi đấu cho cổ động viên và cuối cùng là đổi mới tương lai của lĩnh vực thể thao. 

Ví dụ như, Spare5, hiện đang phát triển một ứng dụng điện toán biết nhận thức với tên gọi là Watson Golf Pro trong đó sử dụng các năng lực học máy, ngôn ngữ tự nhiên và hình ảnh mạnh mẽ của máy tính Watson để đóng vai trò như một caddy cá nhân mà những tay golf nghiệp dư có thể tham vấn trong khi đang ở trên sân tập hoặc trên sân đấu. 

Lĩnh vực y tế và sức khỏe

Nutrino, một ứng dụng di động với khả năng cung cấp cho các bà mẹ đang mang thai những lời khuyên tức thì dựa trên sở cứ khoa học, được cá nhân hóa và phù hợp với bối cảnh. Ứng dụng này được ra mắt tại Tel Aviv vào tháng trước. Nền tảng thông tin dinh dưỡng của Nutrino được kết hợp với các năng lực ngôn ngữ tự nhiên và hỏi đáp mạnh mẽ của máy tính Watson để đưa ra những lời khuyên được cá nhân hóa về bữa ăn và hỗ trợ dinh dưỡng liên tục 24/7.

Kỷ nguyên của Điện toán Biết nhận thức chính là bước phát triển tiếp theo của khoa học nhằm hiểu rõ bản chất và cải thiện điều kiện sống của con người. Do đó, đây là một chương mới trong lịch sử, và những tranh luận liên quan đến Trí tuệ Nhân tạo là ví dụ mới nhất về cuộc tranh luận lâu dài giữa những người tin tưởng vào sự tiến bộ và những người còn hoài nghi về sự tiến bộ đó.

Lĩnh vực khách sạn

Vào ngày 9/3/2016, IBM đã công bố hợp tác với tập đoàn khách sạn Hilton toàn cầu nhằm thử nghiệm “Connie” - rô-bốt quản lý khách sạn đầu tiên trong ngành, do Watson hỗ trợ. Connie sẽ dựa trên các kiến thức về ngành du lịch - khách sạn của Watson và WayBlazer nhằm cung cấp cho khách các thông tin về các địa điểm thăm quan, địa chỉ ăn uống, cũng như các tiện nghi và dịch vụ của khách sạn, từ đó mang lại các trải nghiệm du lịch, nghỉ dưỡng mang tính “cá nhân hóa”.

Hiện có 50 dịch vụ và hiện nay số lượng dịch vụ vẫn tiếp tục được phát triển, cho phép hỗ trợ nhiều lĩnh vực trong cuộc sống. Để sử dụng, các tổ chức, doanh nghiệp có thể thuê dịch vụ, đăng ký sử dụng theo nhu cầu trên website với IBM, không cần đầu tư máy chủ, giúp tiết kiệm chi phí…

IBM đã đầu tư nhiều tỉ USD cho việc xây dựng bộ phận điện toán đám mây IBM Cloud trên phạm vi toàn cầu, phát triển các giải pháp trên nền tảng công nghệ nhận thức Watson, và thực hiện nhiều thương vụ mua lại và hợp tác lớn nhằm để mang công nghệ di động đến với các doanh nghiệp.

(PV)