Internet vào Việt Nam: Những dấu ấn mang tên NetNam

Ngày 1/12/1997 được coi là ngày đầu tiên Việt Nam chính thức hòa vào mạng Internet toàn cầu. Tuy nhiên, có lẽ nhiều người sẽ bất ngờ khi biết đơn vị đặt nền móng cho Internet tại Việt Nam khi ấy lại chỉ là một công ty rất nhỏ bé nằm trong Viện Khoa học Việt Nam.

NetNam vừa kỷ niệm tròn 20 tuổi.NetNam vừa kỷ niệm tròn 20 tuổi.

Người có công đầu tiên mang Internet về Việt Nam chính là TS Mai Liêm Trực. Năm 1991, TS. Mai Liêm Trực lúc đó là Tổng cục trưởng Tổng cục Bưu điện được mời tham dự hội nghị mang tầm quốc tế tại Mỹ và được giới thiệu về Internet. Với tầm nhìn của mình, ông xác định, đất nước sẽ không thể hội nhập và phát triển nếu không có Internet, thậm chí còn bị cô lập và trở nên tụt hậu.

Năm 1992, với sự giúp đỡ của chuyên gia Australia, ông Robe Hurle, việc chuyển thư điện tử (email) bắt đầu được thực hiện nửa thủ công bằng quay số điện thoại kết nối Viện Tin học (Hà Nội), Viện CNTT ngày nay và Trung tâm tính toán (CCU) của Đại học quốc gia Australia nơi có điểm truy cập vào Internet. Nhóm cán bộ của Viện tại Phòng Kỹ thuật tính toán do KS. Trần Bá Thái, KS. Nguyễn Anh Tuấn phụ trách đã tập trung nghiên cứu tạo tài khoản (account) và thử nghiệm với tên miền củaAustralia vì Việt Nam chưa đăng ký tên miền. Viện khi đó xây dựng hệ thống máy chủ email theo tiêu chuẩn Internet để có thể kết nối những người sử dụng và qua đó có thể xem Viện Tin học là nơi thử nghiệm Internet đầu tiên ở Việt Nam.

Ở thời điểm này, ít ai có thể ngờ rằng một đơn vị nhỏ bé mang tên NetNam, nằm trong Viện Khoa học Việt Nam lại chính là người lĩnh sứ mạng đưa Internet về Việt Nam. Ông Trần Bá Thái – Sáng lập viên, Chủ tịch HĐQT NetNam, người góp phần đặt viên gạch đầu tiên đưa Internet về Việt Nam cho biết: "Năm 1992, chúng tôi may mắn được dự cuộc họp về Internet quốc tế lần 2 ở Kobe (Nhật Bản). Thời kỳ đó, Internet mới chỉ dừng lại trong giới khoa học và một số trường ĐH của Mỹ và châu Âu. Khi đó, chúng tôi đã kết nối với một nhóm nghiên cứu của Trường ĐHQG Úc để thử nghiệm Internet trong đó có ngài Rob Hurle, giảng viên của trường. Những trao đổi đầu tiên là về thư điện tử với tên miền .au”.

Địa chỉ email đầu tiên của nhóm nghiên cứu nói trên tại Phòng Kỹ thuật tính toán lập ởAustralia là hanoi@cooms.anu.edu.au. Địa chỉ này dùng như thùng thư đầu mối cho toàn bộ email liên lạc giữa Việt Nam và quốc tế. Các thử nghiệm kết nối với máy chủ Unix của trường Đại học quốc gia Australia là cơ sở để năm 1993, tại cuộc hội thảo của Công ty Viễn thông Tesla của Australia tổ chức tại Hà Nội đã đưa ra kết luận có thể tự động hóa việc kết nối máy tính giữa Viện Tin học và CCU nhờ giao thức UUCP (Unix to Unix Copy). Chính thức các dịch vụ thử nghiệm email được cung cấp tại Việt Nam với địa chỉ email mang tên miền Việt Nam .vn là username@hanoi.ac.vn và khi chuyển sang Australia, những địa chỉ đó được gắn dưới tên coombs.anu.edu.au đã thông thương quốc tế vì nước ta khi đó chưa đăng ký tên miền quốc gia .vn trên Internet.

Tháng 4/1994, Giáo sư Đặng Hữu, lúc đó là Bộ trưởng Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường,  đã giao cho nhóm kỹ thuật của Viện Công nghệ thông tin/NetNam thiết lập email để phục vụ  chuyến viếng thăm của Thủ tướng Thụy Điển. Sau khi có địa chỉ tên miền, NetNam tạo lập máy chủ email đầu tiên có tên miền Việt Nam và kết nối với Internet thế giới, vẫn qua cửa ngõ nước Úc. “Thời kỳ đó, chúng tôi chưa có kinh nghiệm lắm về cấu hình, quản lý tên miền, nên địa chỉ email của Thủ tướng là vvkiet@badinh.ac.vn thay vì vvkiet@badinh.gov.vn.”. Email đầu tiên giữa hai nguyên thủ quốc gia Việt Nam và Thụy Điển đã được thực hiện như vậy.

Tháng 3/1997, NetNam khi đó chỉ là một Mạng dịch vụ của Viện CNTT và theo quy định thì không được cấp phép trở thành 1 ISP. Để thuận tiện, Tổng Cục Bưu điện đã cấp giấy phép tạm thời ISP cho Viện CNTT vào tháng 10/1997 và NetNam trở thành doanh nghiệp nhà nước vào tháng 11/1998. Năm 1999 đến 2000 NetNam là ISP đầu tiên tung ra gói cước dial up và ngay lập tức đã được thị trường đón nhận tích cực. Những năm 2002-2003, NetNam đứng trong TOP đầu về thị phần thẻ internet trả trước với sản phẩm “Thẻ Internet sinh viên”.

Năm 2014 NetNam chính thức tròn 20 tuổi. Hai mươi năm là một hành trình dài đối với một công ty công nghệ Internet. Hành trình đó càng đặc biệt hơn khi NetNam nảy mầm từ môi trường hàn lâm, thử thách trong môi trường kinh doanh và cạnh tranh khắc nghiệt, rồi khẳng định mình bằng sự khác biệt rất riêng, để có vị trí vững chắc trong tâm trí khách hàng, cũng như trong cộng đồng Internet Việt Nam. Tự tin với sự đặc sắc của mình, NetNam hướng tới sự phát triển bền vững và độc đáo, không chỉ ở Việt Nam mà còn hướng tới thị trường khu vực và thế giới. 

(TT)