Mới thực hiện thành công hơn 1.000 gói thầu điện tử

Tại Việt Nam, tổng giá trị các gói thầu thực hiện theo Luật đấu thầu hàng năm khoảng 20% GDP tức hơn 20 tỷ USD. Như vậy, nếu mở rộng đấu thầu qua mạng sẽ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước hàng tỷ USD. Tuy vậy, tính đến cuối năm 2013, các cơ quan thí điểm và các đơn vị khác trong cả nước mới thực hiện thành công hơn 1.000 gói thầu điện tử.

Ảnh: TH.Ảnh: TH.

Tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được trong Giai đoạn đầu thí điểm đấu thầu qua mạng 2009-2011, Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải đã giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với 3 cơ quan thí điểm là Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam, Tập đoàn Điện lực Việt Nam tiếp tục triển khai thí điểm đấu thầu qua mạng đến hết năm 2013, đồng thời phối hợp với các Bộ, địa phương, Tập đoàn kinh tế và Tổng công ty nhà nước tổ chức đào tạo, nâng cao nhận thức  cho các chủ đầu tư, bên mời thầu đăng ký và tự đăng tải thông tin đấu thầu qua mạng.

Tại Hội nghị tổng kết thí điểm đấu thầu qua mạng giai đoạn 2012-2013 và đề xuất lộ trình thực hiện đấu thầu qua mạng trong những năm tiếp theo diễn ra ngày 28/2/2014, Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu Lê Văn Tăng cho biết: Tính đến cuối năm 2013, các cơ quan thí điểm và các đơn vị khác trong cả nước đã thực hiện thành công hơn 1.000 gói thầu điện tử so với con số 55 gói trong giai đoạn 2009-2011.

Cụ thể, toàn bộ các hoạt động như đăng tải kế hoạch đấu thầu, đăng tải thông báo mời thầu, phát hành hồ sơ mời thầu, nộp hồ sơ dự thầu, thông báo kết quả đánh giá…đều được thực hiện trên Hệ thống. Theo thống kê trên Hệ thống https://muasamcong.mpi.gov.vn, hiện nay, với số lượng người dùng đăng ký sử dụng Hệ thống là hơn 7.400 bên mời thầu và hơn 2.600 nhà thầu, thông qua Hệ thống đã đăng tải được hơn 9.200 kế hoạch đấu thầu, hơn 57.000 thông báo mời thầu. Trong hai năm 2012-2013, số lượng nhà thầu đăng ký tham gia sử dụng hệ thống đấu thầu điện tử tăng 650%, số lượng bên mời thầu tăng 460%.

Cho biết thêm về Hệ thống, ông Nguyễn Sơn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Đấu thầu nói: Đấu thầu qua mạng đã trở thành xu thế tất yếu của rất nhiều quốc gia. Ngay Liên minh châu Âu (EU) đã áp dụng đầu thầu qua mạng từ lâu và đến năm 2015, 28 thành viên Liên minh sẽ phải áp dụng đấu thầu điện tử như là hình thức bắt buộc.

Thực tế, đấu thầu điện tử góp phần tiết kiệm rất lớn vì giảm thiểu chi phí đi lại, in ấn, cũng như hạn chế tiêu cực. Báo cáo từ các nước đã triển khai đấu thầu qua mạng như Hàn Quốc, Singapore cho thấy đấu thầu qua mạng có thể tiết kiệm được từ 3-20% giá gói thầu. Còn tại Việt Nam, nếu như đấu thầu theo hình thức truyền thống chỉ có thể tiết kiệm khoảng 1% giá trị gói thầu, việc mở rộng đấu thầu qua mạng sẽ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước hàng tỷ USD bởi tổng giá trị các gói thầu thực hiện theo Luật đấu thầu hàng năm khoảng 20% GDP tức hơn 20 tỷ USD. Quan trọng hơn, đấu thầu qua mạng sẽ làm tăng cường tính công khai, minh bạch thông tin trong hoạt động đấu thầu, thể hiện quyết tâm phòng chống tham những của Đảng và Nhà nước. Đây cũng là sự cam kết của Việt Nam với các nhà tài trợ trên thế giới.

Lợi ích là thế nhưng tính đến cuối năm 2013, các cơ quan thí điểm và các đơn vị khác trong cả nước mới chỉ thực hiện thành công hơn 1.000 gói thầu điện tử. Nguyên nhân của tình trạng này được đại diện Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội lý giải là do yêu cầu về cơ sở hạ tầng công nghệ quá cao, trong khi trình độ công nghệ thông tin còn hạn chế. Do đó, nếu như năm 2013, Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội dự kiến có 10 gói thầu tham gia đấu thầu qua mạng song cuối cùng chỉ có 3 gói được thực hiện bằng hình thức này.

Cũng có những bất cập về hạ tầng công nghệ, ngay một Tập đoàn mạnh về công nghệ như Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) cũng phải “lắc đầu” với công nghệ chưa được tiên tiến lắm của trang Hệ thống https://muasamcong.mpi.gov.vn. Thực tế, trong khi đấu thầu qua mạng yêu cầu một cơ sở hạ tầng công nghệ cao thì Hệ thống lại chỉ hỗ trợ trình duyệt web duy nhất là IE phiên bản từ 6.0-10.0, ngoài ra không hỗ trợ các trình duyệt khác. Dung lượng hồ sơ dự thầu tối đa cho phép gửi là dưới 20MB và dưới 10file nên gây khó khăn với gói thầu có lượng hồ sơ dự thầu lớn.

Ngoài hạn chế về công nghệ, hiện nay, các đơn vị triển khai còn mang tâm lý lo ngại khi giải trình với các cơ quan thanh tra, kiểm tra về quy trình đấu thầu qua mạng. Thêm nữa, giá trị pháp lý của các tài liệu điện tử cũng như chữ ký số trong đấu thầu qua mạng chưa được công nhận đầy đủ, chưa được quy định cụ thể ở văn bản quy phạm pháp luật và còn thiếu sự phối hợp giữa các bên liên quan trong thanh toán, kiểm tra, thanh tra, kiểm toán… Điều này đặt ra cho cơ quan chủ trì trách nhiệm xây dựng và hoàn thiện hành lang pháp lý, cũng như tăng cường tuyên truyền tới các đơn vị triển khai để có thể đưa đấu thầu điện tử thành một công cụ phòng chống tham nhũng của Việt Nam.

(T.Hương)