Quy chế sử dụng chữ ký số cần bắt nguồn từ thực tiễn

Chữ ký số (CKS) ngày càng trở nên phổ dụng trong đời sống xã hội do tính tiện ích và khả năng bảo mật của nó. Tuy nhiên, do những khó khăn về tài chính cộng với nhận thức chưa thực sự đầy đủ, khiến việc triển khai ứng dụng CKS trong các Bộ, ban ngành, cơ quan Nhà nước, đặc biệt ở các địa phương còn nhiều hạn chế. Chính vì vậy, việc cho ra đời quy chế sử dụng CKS nội bộ cần bắt nguồn từ chính thực tiễn ứng dụng của đơn vị.

Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

Nơi sốt sắng, chỗ thờ ơ!

Thực tế việc ứng dụng CKS trong các cơ quan Nhà nước đã được triển khai ở tất cả các Bộ, ngành và địa phương. Bộ Thông tin và Truyền thông (TT-TT) cũng thúc giục các đơn vị cần sớm ban hành quy định sử dụng CKS trong quy trình hành chính, các quy định hiện hành về ứng dụng CKS trong cơ quan Nhà nước; bộ công cụ ký số và bảo mật tài liệu điện tử GCA-01 của Ban Cơ yếu Chính phủ. Tuy nhiên, nhiều bộ dù đã triển khai ứng dụng CKS ở những cấp độ khác nhau, nhưng việc cho ra một quy chế sử dụng CKS nội bộ thì vẫn rất chậm. Mới đây nhất, ngày 15/3/2013, Bộ Giao thông Vận tải - một trong những đơn vị tiên phong ban hành quy chế quản lý, sử dụng CKS, chứng thư số và dịch vụ chứng thực CKS (Quyết định số 645/QĐ-BGTVT) nội bộ.

Theo Tiến sỹ Nguyễn Thành Phúc, Cục trưởng Cục Ứng dụng CNTT (Bộ TT-TT), việc ban hành quy chế quản lý, sử dụng CKS, chứng thư số và dịch vụ chứng thực CKS nội bộ nhằm 3 việc: Xác định rõ tổ chức cung cấp dịch vụ thống nhất toàn ngành; định rõ trách nhiệm cá nhân với người sử dụng CKS cho mỗi vị trí công tác và quy chế phối hợp đào tạo, ứng phó với sự cố an toàn bảo mật. Cụ thể, khi mỗi Bộ, ngành thống nhất dùng chung CKS của một tổ chức, doanh nghiệp cung cấp, sẽ tạo sự thống nhất trong quản lý, tránh mỗi nơi dùng một phách. Việc định danh cá nhân sử dụng và trách nhiệm của họ khiến công tác cấp, thu hồi chứng thư số, nâng cấp kỹ thuật… dễ dàng thuận lợi. Đồng thời việc định danh cá nhân sẽ chỉ rõ trách nhiệm của các thuê bao được cấp chứng thư số, CKS trong hoạt động nghiệp vụ của mình.

Đánh giá tình hình sử dụng CKS trong cơ quan Đảng, Nhà nước, ông Nguyễn Đăng Đào, Phó Cục trưởng, Cục Quản lý kỹ thuật nghiệp vụ mật mã (Ban Cơ yếu Chính phủ) cho biết: Nhiều đơn vị chậm triển khai do vấn đề nhận thức. Thực tế hệ thống CKS đã được triển khai trong dịch vụ xác thực dữ liệu đã được triển khai tại Văn phòng Chính phủ; tại Viện Kiểm sát tối cao để phục vụ xác thực CKS trong hoạt động chuyên ngành. Bộ Công an đã sử dụng CKS tích hợp cho thư điện tử; Bộ Ngoại giao ứng dụng CKS cho điều hành tác nghiệp qua mạng. Đặc biệt, Bộ Tài chính đã sử dụng thành công hệ thống ứng dụng CKS chuyên dùng của Chính phủ vào các giao dịch nội bộ của ngành Tài chính và các phân hệ như: Thuế, Kho bạc, Hải quan, Chứng khoán...

Về cơ bản, ngành nào dùng nhiều và nhận thức của lãnh đạo tốt thì công tác triển khai ứng dụng CKS đạt hiệu quả cao. Đơn cử, Bộ Tài chính, ngành Thuế và Hải quan do nhiệm vụ sát sườn liên quan đến nghiệp vụ hàng ngày khiến việc dùng CKS là bắt buộc và họ triển khai khá tốt. Trong khi tại các Bộ, ngành khác có sự chậm trễ hơn, do nhiều lí do và thực tế là sự “thờ ơ” của chính lãnh đạo đơn vị. Nói không quá, nhận thức về vai trò của CKS tại một số đơn vị rất kém, trong khi đó hạ tầng kỹ thuật, các ứng dụng CNTT và hệ điều hành của các cơ quan Đảng và Nhà nước cũng chậm thích ứng và đôi khi còn không muốn dùng CKS vào trong các ứng dụng…

Thực tiễn ứng dụng thúc ép

Trong rất nhiều diễn đàn CNTT-TT, Thứ trưởng Bộ TT-TT Nguyễn Minh Hồng đã khẳng định, để việc triển khai ứng dụng CKS trong các cơ quan Đảng, Nhà nước thành công, thì hệ thống các văn bản, quy định của Nhà nước trong lĩnh vực này cũng cần phải được nghiên cứu và hoàn thiện, góp phần thực hiện mục tiêu giảm thiểu các văn bản bằng giấy tờ (Đề án 30 về cải cách hành chính).

Bộ TT-TT đang gấp rút hoàn thiện một bộ quy chuẩn đầy đủ để có thể đánh giá được nhà cung cấp dịch vụ CKS (CA) của Việt Nam, để CA này có đủ điều kiện tham gia môi trường quốc tế. Dự kiến, bộ quy chuẩn về dịch vụ CKS sẽ được lấy ý kiến các Ban, ngành ngay trong năm 2013 này và bổ sung danh mục tiêu chuẩn bắt buộc áp dụng về CKS và dịch vụ chứng thực CKS (Quyết định số 59/2008/QĐ-BTTTT ngày 31/12/2008) có từ trước đó.

Đồng quan điểm vấn đề này, ông Nguyễn Đăng Đào cho rằng, song hành với nâng cao nhận thức, cải cách thủ tục hành chính thì việc cấp thiết là phải “ép”. Đơn cử quy định, giấy tờ nội bộ phải được số hóa và không in ra, những giấy tờ chứng thực bắt buộc phải có con dấu - đương nhiên cán bộ sẽ phải dùng CKS để gửi, trình. Qua đó, thông qua thực tế ứng dụng CKS của từng Bộ, ngành, Bộ TT-TT sẽ có những tham vấn và sở cứ thực tế xây dựng ra bộ quy chuẩn về dịch vụ CKS cho các Bộ, ngành áp dụng.

Bất cứ việc gì đều phải có sức ép mới có động lực, việc ứng dụng CKS trong các cơ quan cũng phái xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và sức ép cải cách thủ tục hành chính thay vì cứ tuyên truyền miệng và đồng thuận với nhau.

Đứng trên giác độ quản lý, ông Nguyễn Thành Phúc thừa nhận việc các Bộ, ngành cho ra đời quy chế quản lý, sử dụng CKS tại các cơ quan Nhà nước là việc của tất cả các Ban, ngành, Bộ TT-TT với vai trò điều phối chứ không đưa ra bất cứ chuẩn chung nào cho việc này, bởi nhu cầu và ứng dụng thực tiễn về CKS của các Bộ, ngành là hoàn toàn khác nhau. Ví dụ, Bộ Tài chính mà đi đầu là ngành Thuế và Hải quan đang trong quá trình điện tử hóa đã đi đầu trong ứng dụng CKS cho tất cả các giao dịch với doanh nghiệp. Trong khi đó, Ngân hàng Nhà nước với Thông tư 12/2011/TT-NHNN hoặc mới nhất là Bộ Giao thông Vận tải với Quyết định số 645/QĐ-BGTVT quy định về việc quản lý, sử dụng CKS và dịch vụ chứng thực CKS nội bộ là việc rất cần thiết và đáng hoan nghênh.

Tuy nhiên, nhiều Bộ dù vẫn đang triển khai rất mạnh CKS như Bộ Tài chính, nhưng do những đặc thù khác nhau vẫn chưa ban hành được quy chế triển khai CKS nội bộ. Trong khi đó, Thông tư 05/2010/TT-BNV của Bộ Nội vụ hướng dẫn về cung cấp, quản lý và sử dụng dịch vụ chứng thực CKS chuyên dùng phục vụ các cơ quan thuộc hệ thống chính trị cũng đã là căn cứ quan trọng để các Bộ, ngành triển khai CKS tại cơ quan mình…

(Hà Nam)