Trào lưu chơi vlog trong giới trẻ

Khi mạng xã hội đang phát triển rực rỡ như hiện nay thì những ứng dụng/ trải nghiệm và tối ưu hóa những chia sẻ trên fanpages, được những "tín đồ công nghệ" hết sức hào hứng và việc chế ra những vlog đang trở thành trào lưu của giới trẻ.

Trào lưu chơi vlog trong giới trẻ...Trào lưu chơi vlog trong giới trẻ...

Vlog là gì?

Vlog (video blog) là blog cá nhân dưới dạng video được người dùng xây dựng để chia sẻ những quan điểm cá nhân bằng những clip ngắn thay vì dùng hình ảnh và chữ viết theo lối truyền thống. Về phạm vi, vlog dù được hiểu là blog (web-log) cá nhân nhưng bản thân nó cũng không thể phát tán. Muốn chia sẻ các vlog, người dùng phải thêm một động thái là upload lên những blog cá nhân hoặc fanpages mạng xã hội và giờ đây nó còn xuất hiện trên cả các kênh truyền thông để nhận lại sự phản hồi của cộng động mạng. Với tính chất là những video, ở đó người chơi biểu đạt được hình ảnh, quan điểm cá nhân, ngôn ngữ hình thể và chấp nhận lộ diện “cái tôi” thay vì dấu mặt, ẩn danh như trước.

Trên thế giới, vlog xuất hiện từ năm 2008 và rất được các bạn trẻ Bắc Mỹ, châu Âu ưa dùng vì tính tự do và khả năng thể hiện cái tôi bản thân một cách rõ ràng nhất. Không giống như blog hay mạng xã hội, vlog đơn thuần chỉ là công cụ để biểu đạt, nhưng nó không dừng lại ở chữ viết, hình ảnh cá nhân. Chỉ với một camera, các bạn trẻ có thể độc thoại/ chia sẻ/ đặt vấn đề… bất cứ chủ đề gì họ quan tâm. Với mỗi vlog, người chơi được thỏa sức đóng nhiều vai từ người viết kịch bản, đạo diễn đến diễn viên và lập luận sao cho thông điệp mình muốn gửi gắm tới mọi người có sức thu hút lớn nhất.

Do vlog không có khả năng tự chia sẻ, do đó các mạng xã hội như facebook, twiter, youtube… trở thành những kênh lan truyền vlog một cách hiệu quả và nhanh chóng nhất. Những người chơi vlog được gọi là vlogger và những tên tuổi đình đám như Nigahiga, Fred’s, Smosh, Equal Three, Nerimon, vLogBrothers, ShayCarl trên thế giới không còn xa lạ với các bạn trẻ.

Trong khi đó, tại Việt Nam, người chơi vlog cũng đã "manh nha" từ năm 2010, trong đó các bạn sinh viên tại TP.HCM còn dùng vlog làm bài tiểu luận giữa kỳ. Mỗi bài tiểu luận vlog dài chừng 3-5 phút đã thay được hàng chục trang A4, sinh viên gửi bài qua email và giảng viên không mất quá nhiều thời gian để lĩnh hội và chấm bài thay vì đọc bài/ chấm điểm theo lối cổ điển.

Trào lưu chơi vlog trong giới trẻ ảnh 1

Ngôn ngữ cơ thể đóng góp 55 - 85% thông tin truyền tải.

Tuy nhiên, hình thức này chỉ áp dụng trong phạm vi nhỏ, dùng cho những tiểu luận giữa kỳ không quá quan trọng, và đặc biệt thày cô nhận bài cũng là người đam mê công nghệ và cũng rất “pro”. Trong khi phong trào chơi vlog trên mạng cũng chỉ thực sự được cộng đồng hưởng ứng từ đầu năm 2013, sau hàng loạt các vlog của 2 tên tuổi đang hot hiện nay là Du học sinh Mỹ và JVevermind được chia sẻ trên youtube. Với những trải nghiệm mới mẻ, cách lập luận chặt chẽ, chủ đề nóng bỏng đang được nhiều người quan tâm. Đặc biệt, những vlogger phải biết chấp nhận “hứng” đá từ cộng đồng mạng với những sai sót ban đầu trong quá trình tạo dựng phong trào chơi vlog còn khá mới mẻ tại Việt Nam.

Những lợi thế của vlog so với những cách diễn đạt truyền thống được chia sẻ qua 5 từ khóa: thông tin, sức mạnh, độc giả, biểu đạt và chính danh. Về thông tin, chủ đề được những vlog đưa ra vô cùng phong phú, mỗi vlog đều hàm chứa lượng thông tin nhất định và được bố cục chặt chẽ, được dẫn dắt khoa học và trình bày dễ hiểu theo sự sáng tạo và “trình độ” của người chơi. Về sức mạnh, vlog dùng hình ảnh trực quan và âm thanh thay vì hình ảnh và chữ viết như chơi blog nên khả năng truyền tải thông tin dễ dàng, có sức lan tỏa nhanh hơn. Về độc giả, nếu người đọc ngại phải đọc những thông điệp dài lê thê thì nay chỉ cần mất 5-10 phút là có thể lĩnh hội được nội dung của vlog. Do vậy, trung bình lượng người xem và phản hồi với mỗi vlog cao hơn nhiều so với một entry (của blog) hay một status hoặc bài viết của trang mạng xã hội.

Về biểu đạt, những người chơi có ngoại hình cuốn hút, giọng nói truyền cảm, nội dung chia sẻ được nhiều người quan tâm chắc chắn sẽ thu hút được một lượng lớn người vào xem, phản hồi và ủng hộ. Để dễ hình dung, các bản tin thời tiết trên truyền hình đã bớt khô khan, nhà đài thay đổi cách đọc tin truyền thống mà dùng hình ảnh chiếu trực quan khu vực dự báo và đưa các phát thanh viên trẻ đẹp ra dẫn chương trình nên đã khiến người xem cảm thấy thích thú hơn. Vlog cũng vậy, mỗi người chơi vừa là đạo diễn, kịch bản nhưng cũng chính là diễn viên diễn xuất những vai diễn do chính mình tạo ra và gửi gắm những thông diệp trong đó. Chính vì vậy, thời gian qua rất nhiều bạn trẻ đã không ngần ngại xóa bỏ sự tự ti của mình, đứng trước ống kính và nói lên những suy nghĩ của bản thân. Đây có thể coi là bước đi đầu tiên cho sự khẳng định giá trị bản thân, là sự chuẩn bị khá tốt cho những bạn trẻ có đam mê theo đuổi các công việc có thiên hướng cộng đồng hoặc truyền hình trong tương lai.

Điều cuối cùng của chơi vlog là yếu tố chính danh. Nếu facebook ở Việt Nam đang làm mưa làm gió thì những mặt trái của nó cũng được nhiều người chỉ ra như một phần tất yếu của cuộc chơi trong thế giới mở hiện nay. Một trong những mặt trái đáng ghét nhất đối với những người tham gia mạng xã hội, đó chính là tình trạng mạo danh, ẩn danh để nói xấu, bôi nhọ người khác. Các ngôi sao truyền hình, các siêu mẫu, diễn viên và người nổi tiếng thời gian qua cũng là những nạn nhân. Do vậy, dùng vlog để định danh cá nhân trên mạng xã hội và truyền tải những thông điệp của mình là việc khá hiệu quả đối với các ngôi sao màn ảnh, khi họ muốn tạo sự ảnh hưởng của mình đối với cộng đồng fan.

Nhà văn Trang Hạ, người của công chúng - một trong những người khá quen thuộc trên các diễn đàn, một tín đồ công nghệ cũng vừa cho ra mắt một loạt các vlog cá nhân, trong đó vlog Tại sao Thị Nở có người yêu còn bạn thì không? đang gây sốt cho giới trẻ. Các bạn FA (Forever Alone) thì như bị “chạm” nọc và phản hồi hết sức say sưa. Tuy nhiên, vốn là người chấp nhận bị "ném đá" nên Trang Hạ cho rằng, vlog cũng như các kênh truyền thông, mạng xã hội khác, người chơi cần biết đối tượng mình tiếp cận là ai và nội dung, vấn đề cần truyền tải là gì. Vlog đơn thuần cũng chỉ là công cụ, do vậy bỏ qua những chỉ trích, phản ứng nói người chơi thích nổi, thích gây scandal hay những anh hùng bàn phím mà đơn thuần đây chỉ là cách đưa thông điệp đến với cộng đồng một cách nhanh, rẻ, hiệu quả nhất hiện nay…

Vậy Vlog có gì?

Với những lợi thế như truyền tải một lượng lớn thông tin trong thời gian thấp nhất. Độc giả cũng có thể đón nhận những thông điệp gần gũi, chân thật thay vì những bài văn hào nhoáng mà không hề biết tác giả của nó là ai. Hoặc, người chơi có thể bộc lộ khả năng diễn xuất của mình thông qua ngôn ngữ cơ thể (body languages - công cụ giao tiếp có khả năng truyền tải 55 - 85% thông tin trong các cuộc nói chuyện, bài diễn thuyết hay bài giảng… - PV). Chính vì vậy, chơi vlog phải chăng có “kén” người? Thực tế bạn cũng phải có khả năng ăn nói lưu loát, tự tin để có thể trình bày ý kiến của mình một cách mạch lạc. Tự tin và bản lĩnh, chứ không phải là dầy mặt hay “khoe” hàng để có thể "kháng gạch" từ cộng đồng mạng nếu những vấn đề bạn đưa ra còn nhiều ý kiến trái chiều và chịu được "nhiệt" trước nội dung truyền tải của bạn.

Trào lưu chơi vlog trong giới trẻ ảnh 2

Nhà văn Trang Hạ: Tại sao Thị Nở có người yêu còn bạn thì không?

Theo vlogger Nguyễn Lê Hưng với nickname quen thuộc Duhocsinhmy - tác giả vlog Bạn nghĩ là bạn giỏi tiếng Anh? đăng tải trên youtube tháng 11/2011 chia sẻ: Khi làm và đăng tải vlog này, mình đã nhận được rất nhiều ý kiến bàn luận xung quanh nội dung vlog, cũng như thú chơi mới mẻ này. Trong vlog này, Duhocsinhmy đưa ra hai mệnh đề điều kiện: "Tán đổ một em Mỹ" và "Thuyết phục một người nước ngoài đưa tiền cho bạn? đã gây một cuộc tranh cãi không ngừng trên các mạng xã hội. Người thì nói đó thực sự là những nội dung nhảm nhí, kẻ thì nói tác giả định làm anh hùng bàn phím chăng nhưng tất thảy đều có chung nhận xét: vlog này mở ra một trào lưu mới cho giới trẻ và ngay sau đó hàng loạt vlog phản hồi về chủ đề này, cũng như những vấn đề nóng khác được các bạn trẻ lần lượt đăng tải và giới thiệu trên mạng.

Chính vì vậy, vlog không còn đơn thuần là thú chơi của riêng các bạn trẻ nữa. Trên trang chia sẻ www.vlog.com.vn, hàng loạt các tác phẩm vlog gây tiếng vang và cũng không kém phần tranh cãi như: Tết hội nhập; Hôn nhân đồng tính; Fan cuồng Kpop; Nói dối; Thói bầy đàn; Chuyện ăn uống; Chuyện làm giàu… lần lượt được ra mắt. Đây có thể coi là một kênh thông tin không chính thức để các bạn trẻ nói lên chính kiến, phản biện suy nghĩ của mình trước các vấn đề của cộng đồng và xã hội. Theo Thạc sỹ tâm lý Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu, GV trường ĐH Sư phạm TP.HCM nhận định: Bản thân tôi cũng chơi blog, facebook và giờ là cả vlog. Tôi thấy, đây là những kênh thông tin rất bổ ích và hữu hiệu, là môi trường giao tiếp và phản biện rất có giá trị - nơi nói lên những chính kiến và sáng kiến của giới trẻ trước những vấn đề bức xúc của xã hội nói chung, những vấn đề của bản thân nói riêng rất đáng trân trọng.

Bàn về góc độ tâm lý học, Thạc sỹ Hiếu cho biết ở nước ngoài những sinh viên/ học sinh tham gia môn học “chính trị” thường phải có bài diễn thuyết (có thể trình bày ở lớp, có khi trình bày ngay trên đường phố) sau đó phải thu thập những ý kiến phản hồi của người xung quanh về bài thuyết trình của mình. Những tiêu chí như nội dung bài nói, khả năng trình bày, ngôn ngữ biểu cảm… đều được đo kiểm và làm sở cứ chấm điểm cho học sinh, sinh viên cho môn học đó. Đặc biệt tại Mỹ, nhiều trường phổ thông chấp nhận vlog là bài tập ở nhà cho các em và chấm điểm cho các môn học ngoại khóa. Ở Việt Nam, phong trào chơi vlog tự phát từ thú đam mê của giới trẻ nhưng biết đâu sau này sẽ lan rộng trong cộng đồng. Với học sinh, sinh viên thì làm bài luận; với người lao động thì thay những CV để nộp cho nhà tuyển dụng; với các bạn sinh viên ngoại giao, luật, báo chí… thì lấy đó làm bài tập diễn thuyết, rèn rũa khả năng nói trước đám đông của mình.

Cuối cùng, người viết cho rằng, đây cũng chỉ là trào lưu manh nha tại Việt Nam và sự lớn mạnh của cộng đồng vlogger chắc cần thời gian và một chút kinh tế. Thời gian, thú chơi nào cũng cần sự chăm chút và dành tâm huyết. Kinh tế, đầu tư hoặc mượn được những thiết bị số cần thiết như máy quay, ipad hoặc smartphone và micro đủ trong để hình ảnh vlog đủ nét, âm thanh không bị tạp âm trước khi nói đến nội dung trình bày của bạn ra sao. Và một hướng đi của cộng đồng vlogger trên thế giới là xây dựng các trang mạng chuyên chia sẻ vlog, đầu tư thành các fanpages đủ mạnh để có thể mời gọi quảng cáo và nếu nổi tiếng bạn có thể bán những vlog của mình như những tác phẩm báo chí; văn học nghệ thuật cho các kênh truyền thông là điều không quá xa vời. Một cách khác cũng rất đáng lưu tâm, đó là kết hợp xây dựng vlog với việc PR, quảng bá sản phẩm cho các doanh nghiệp. Làm vậy bạn vừa có khoản tài chính để đầu tư cho thú chơi, vừa quảng bá thương hiệu cho đối tác…

(Thanh Phúc - Trần Thị Đào)