Ứng dụng phần mềm nguồn mở vẫn dựa... ngân sách

Sáng nay (26/4), Bộ TT-TT, Sở TT-TT Đà Nẵng; Câu lạc bộ tự do nguồn mở (VFOSSA) và Hiệp hội Doanh nghiệp Phần mềm Đà Nẵng (DSA) đã tổ chức hội thảo trực tuyến Ứng dụng và phát triển phần mềm nguồn mở 2013 tại Việt Nam. Theo các đại biểu, dù phần mềm mã nguồn mở tự do (PMNM) được ứng dụng khá sớm, tuy nhiên việc ứng dụng FOSS tại các cơ quan nhà nước vẫn phụ thuộc ngân sách và các chương trình triển khai theo dự án.

Thứ trưởng Bộ TT-TT Lê Nam Thắng tại hội thảo...Thứ trưởng Bộ TT-TT Lê Nam Thắng tại hội thảo...

Thứ trưởng Bộ TT-TT Lê Nam Thắng cho biết, việc ứng dụng và phát triển PMNM đang diễn ra rất mạnh mẽ và đang là một xu thế ứng dụng phần mềm trên thế giới. Tại Việt Nam xu thế ứng dụng PMNM trong các cơ quan, tổ chức nhà nước bởi các nhu cầu chủ yếu như: tiết giảm chi phí cho quản lý cũng như sản xuất kinh doanh, đồng thời chủ động trong việc sở hữu bản quyền phần mềm, quan trọng hơn là việc tăng cường bảo đảm các vấn đề về an toàn an ninh thông tin trong bối cảnh hiện nay.

Ngoài ra, đẩy mạnh ứng dụng PMNM sẽ góp phần nâng cao tính chủ động và làm chủ công nghệ trong lĩnh vực CNTT và đẩy mạnh sự phát triển của ngành công nghiệp CNTT. Năm 2012, Bộ TT-TT đã phối hợp với một số địa phương trong cả nước triển khai thành công dự án “Hỗ trợ địa phương xây dựng, hoàn thiện một số sản phẩm phần mềm nguồn mở theo Quyết định 112/QĐ-TTg ngày 20/01/2012 của Thủ tướng Chính phủ”. Điều này một lần nữa khẳng định những nỗ lực của Đảng, Nhà nước và Bộ TT-TT về mặt chủ trương kết hợp các nguồn lực trong xã hội, nhằm thúc đẩy ứng dụng và phát triển PMNM.

Tuy nhiên, trên thực tế sau thời gian triển khai rầm rộ và được cộng đồng mạng hưởng ứng (giai đoạn 2006 - 2009), đến nay việc ứng dụng PMNM có phần trầm lắng. Rất nhiều PMNM được triển khai ứng dụng tại nhiều đon vị, cơ quan, doanh nghiệp sau khi được cài đặt lại phải gỡ xuống do nhiều lí do khác nhau. Những phần mềm quen thuộc tuy vẫn có chỗ đứng như Unikey (bộ gõ tiếng Việt); trình duyệt Firefox (trình duyệt web); các phần mềm xây dựng cổng/trang thông tin điện tử, sàn giao dịch điện tử... nhưng nhìn chung sự cộng hưởng của phong trào bị trầm lắng xuống.

Trong khi đó, đối với các cơ quan Nhà nước, việc ứng dụng PMNM đã đi vào thực chất sau khi có những Quyết định, chỉ thị của Bộ TT-TT như Thông tư 41/2009/TT-BTTTT ban hành danh mục 13 PMNM sử dụng trong cơ quan Nhà nước; Thông tư 19/2011/TT-BTTTT quy định sử dụng định dạng tài liệu mở ODF; Quyết định 50/2009/QĐ-TTg về Quy chế quản lý chương trình Công nghiệp phần mềm và nội dung số... Tuy nhiên, việc áp dụng PMNM chủ yếu được triển khai ở những tỉnh khó khăn và phần lớn vẫn phụ thuộc NSNN.

Cụ thể, hơn 7.300 lượt cán bộ được đào tạo về PMNM đều dùng NSNN và những tỉnh thụ hưởng rơi vào những tỉnh nghèo như Ninh Thuận, Trà Vinh, Long An, Sóc Trăng. Trong khi số lượng các tỉnh thành có ứng dụng PMNM phổ biến cũng không nhiều. Mặc dù PMNM được xác định là một trong những trụ cột quan trọng trong ứng dụng CNTT, xây dựng Chính phủ điện tử thời gian tới, tuy nhiên để đi từ nhận thức tới ứng dụng thực tiễn là cả một chặng đường.

Trong khi đó, trên thế giới, nhiều nước đã lựa chọn PMNM là hướng đi chính trong công nghiệp phần mềm và nội dung số. Ngoài tiết giảm chi phí bản quyền, sáng chế khi mua phần mềm nước ngoài; tránh phụ thuộc công nghệ; thúc đẩy công nghiệp phần mềm và nội dung số trong nước thì khâu quan trọng hơn chính là tự chủ về công nghệ, tránh lệ thuộc và nguy cơ mất an toàn thông tin, an ninh quốc gia khi phải sử dụng quá nhiều phần mềm quản lý nghiệp vụ của nước ngoài.

Những nước đi đầu trong phát triển PMNM như EU, Hoa Kỳ, Nga, Đài Loan hoặc những nước bị Phương Tây cấm vận Iran. Ngoài phần mềm bản quyền, việc phát triển và ứng dụng PMNM đã đem lại những lợi ích to lớn cho những nước này khi họ không bị lệ thuộc bên ngoài. Chỉ riêng 2012, các nước trên thế giới đã có sự đột phá về đầu tư cho PMNM với mức đầu tư lên tới 553 triệu USD, cao hơn con số 307 triệu USD của năm 2011.

Quay lại câu chuyện của Việt Nam, nước ta đã triển khai PMNM từ khá sớm, là một trong số ít các quốc giá có hệ thống chính sách về PMNM khá đồng bộ và đầy đủ. Tuy nhiên, để xây dựng thành công Chính phủ điện tử nói chung, phát triển mạnh công nghiệp phần mềm và nội dung số nói riêng thì việc ứng dụng PMNM phải bắt đầu từ chính sự vận động tự thân của các đơn vị và cá nhân tích cực tham gia.

Được biết, trong tháng 6/2013, Bộ TT-TT cũng sẽ trình Chính phủ Dự thảo Chỉ thị đẩy mạnh ứng dụng PMNM trong các cơ quan nhà nước theo hướng chủ động, thiết thực và hiệu quả hơn...

(Nam Phương)