Khắc phục chênh lệch số liệu GDP giữa trung ương và địa phương

Hiện nay, số liệu thống kê còn thiếu nhất quán giữa các Bộ, ngành và địa phương, thậm chí chênh lệch số liệu khá lớn giữa cơ quan thống kê trung ương và địa phương, khiến người dân cũng như nhiều cơ quan không biết dựa vào số liệu nào đáng tin cậy.

Ông Đỗ Thức, Tổng cục Trưởng Tổng cục Thống kê phát biểu tại Hội nghị.Ông Đỗ Thức, Tổng cục Trưởng Tổng cục Thống kê phát biểu tại Hội nghị.

Đây là một trong những nội dung tại Hội nghị Triển khai kế hoạch công tác năm 2013 của Tổng cục Thống kê, Bộ Kế hoạch và Đầu tư diễn ra từ ngày 23 - 24/1.

Theo Tổng cục Trưởng Tổng cục Thống kê, Đỗ Thức: Hiện chênh lệch số liệu giữa cơ quan thống kê địa phương báo cáo lên Tổng cục Thống kê để tính cũng chênh lệch khá lớn, khoảng 1,7 lần. GDP các tỉnh tính toán thường cao hơn của toàn quốc, nguyên nhân do cả phía chủ quan và khách quan.

Lý giải nguyên nhân, ông Hà Quang Tuyến, Vụ trưởng Vụ Hệ thống Tài khoản quốc gia, Tổng cục Thống kê cho biết: Có nhiều nguyên nhân dẫn đến số liệu tổng sản phẩm trong nước (GDP) có sự chênh lệch giữa trung ương và địa phương ngày càng lớn, trong đó, khách quan là do sức ép của các chỉ tiêu đặt ra cho các địa phương. Bệnh “thành tích” ở các địa phương là có, việc này làm mất đi ý nghĩa thực chất của số liệu thống kê...

Về phía chủ quan, bản thân ngành Thống kê đã hướng dẫn cách tính GDP thống nhất nhưng cách thức triển khai ở địa phương chưa thật sự tốt, trình độ cán bộ thống kê có hạn. Cụ thể, phương pháp biên soạn số liệu, sử dụng hệ số chi phí trung gian, hệ thống chỉ số giá… được cho là những nguyên nhân chính khiến số liệu GDP còn nhiều bất cập. Nhiều địa phương còn tính số liệu tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) theo phương pháp thu nhập,trong khi, nguồn thông tin từ điều tra doanh nghiệp, điều tra cơ sở/ hộ sản xuất kinh doanh cá thể và báo cáo của các đơn vị hành chính sự nghiệp chưa cho phép tính toán theo phương pháp sản xuất.

Thêm vào đó, việc sử dụng hệ số chi phí trung gian (IC) theo vùng đã được áp dụng chung cho việc biên soạn số liệu GRDP, tuy nhiên, có nhiều Cục Thống kê đã tùy tiện điều chỉnh IC mà chủ yếu là điều chỉnh giảm. Qua rà soát báo cáo chính thức tài khoản quốc gia năm 2011, các địa phương có tỷ lệ chung chi phí trung gian/ Giá trị sản xuất (IC/GO) thấp hơn nhiều so với tỷ lệ chung do Tổng cục Thống kê quy định cho vùng. Nếu như tỷ lệ quy định chung cho vùng Trung du và Miền núi phía Bắc là 67,81%, nhưng tỷ lệ chung của các tỉnh Hòa Bình (37,04%), Lai Châu (42,26%)…

Ngay cả việc áp dụng giá và hệ thống chỉ số giá để tính giá trị sản xuất (GO) và tính chuyển GO từ giá hiện hành về giá so sánh cũng chưa được các Cục Thống kê áp dụng nghiêm túc. Xu hướng chung là áp dụng chỉ số giá thấp hơn nhằm làm tăng quy mô và tốc độ GRDP theo giá so sánh, do đó, dẫn đến hiện tượng phổ biến là chỉ số giảm phát của các ngành quá thấp.

Điều đáng nói, thông tin biên soạn số liệu GDP cũng chưa đầy đủ, chưa tương thích ở các ngành vận tải, du lịch, sự nghiệp ngoài công lập, kinh doanh bất động sản, hiệp hội, dịch vụ phục vụ cá nhân và cộng đồng… Bên cạnh đó, việc thu thập thông tin của các Tập đoàn và Tổng Công ty hạch toán toàn ngành còn nhiều khó khăn do Tập đoàn và Tổng Công ty có nhiều đơn vị cơ sở đóng rải rác ở các địa phương trong phạm vi cả nước, đặc biệt với các địa phương không có Cục Hải quan thì việc thu thập số liệu thuế nhập khẩu gặp rất nhiều khó khăn. Công tác thu thập khó khăn, việc thống nhất sử dụng nguồn thông tin đầu vào biên soạn số liệu GRDP giữa thống kê tài khoản quốc gia và thống kê chuyên ngành, giữa Tổng cục Thống kê và các Cục Thống kê… dẫn đến chênh lệch hoặc mâu thuẫn số liệu giữa tốc độ tăng trưởng giá trị tăng thêm (VA) với tốc độ tăng GO, IIP, vốn đầu tư, tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng… Điển hình là tại Vĩnh Phúc (79,2%), Bắc Ninh (10,3%), Đà Nẵng (21,1%)… có tốc độ tăng VA ngành công nghiệp cao hơn chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) từ 8% trở lên.

Trong năm 2012, Tổng cục tiếp tục quan tâm đẩy mạnh thực hiện các biện pháp nhằm giảm thiểu sự chênh lệch số liệu thống kê và đạt được kết quả bước đầu đáng khích lệ, độ chênh lệch tốc độ tăng trưởng GDP chung cả nước và tốc độ tăng trưởng GRDP ở nhiều địa phương đã giảm đi đáng kể. Năm 2012, có những tỉnh đã báo cáo tốc độ tăng trưởng của địa phương thấp hoặc gần với tốc độ tăng GDP của cả nước như Vĩnh Phúc, hoặc có tốc độ tăng trưởng dưới hai con số như: Quảng Ninh, Hải Dương, Phú Thọ, Thái Nguyên, Nghệ An, Bà Rịa - Vũng Tàu...

Về kế hoạch khắc phục chênh lệch số liệu thống kê trong năm 2013, Tổng cục Trưởng Đỗ Thức cho biết: Tổng cục sẽ đẩy mạnh việc thực hiện Đề án “Khắc phục chênh lệch số liệu”. Trước mắt xây dựng nguồn số liệu để thống nhất sử dụng tính toán một số chỉ tiêu quan trọng như: giá trị sản xuất, giá trị tăng thêm, chi phí trung gian, đồng thời có phương án phân bổ giá trị sản xuất của các Tập đoàn, Tổng công ty hạch toán toàn ngành cho các tỉnh, thành phố trên cả nước. Xây dựng quy trình tính GDP và giá trị sản xuất cho địa phương và cả nước để thống nhất áp dụng.

Cục Thống kê tỉnh, thành phố cần nâng cao trách nhiệm nghề nghiệp, nâng cao chất lượng thông tin đầu vào, tuân thủ phương pháp luận thống kê do Tổng cục hướng dẫn và rà soát kỹ các cân đối trong tính toán các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô của địa phương để bảo đảm phản ánh đúng và sát tình hình kinh tế - xã hội của địa phương.

(T.Hương)