Bộ Tài chính đối thoại chính sách, cải cách TTHC thuế và hải quan với doanh nghiệp

Mặc dù nền kinh tế 9 tháng đầu năm tăng trưởng đạt 5,8% tăng 4% so với cùng kỳ năm ngoái, tuy nhiên qua số liệu tổng hợp cho thấy, số doanh nghiệp giải thể ngừng sản xuất do khó khăn lên tới 57.000 doanh nghiệp; số doanh nghiệp mới thành lập không nhiều; số doanh nghiệp khai lãi chỉ chiếm 29% trong tổng số doanh nghiệp đang hoạt động... Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính đã tổ chức Hội nghị đối thoại về chính sách, thủ tục hành chính (TTHC) thuế và hải quan năm 2014 nhằm chia sẻ những khó khăn để làm cơ sở bàn, đưa ra các giải pháp để tháo gỡ cho doanh nghiệp. 

Toàn cảnh Hội nghị. Toàn cảnh Hội nghị.

Nỗ lực của cơ quan Thuế, Hải quan

Trong một năm vừa qua, chính sách thuế, hải quan đã có những sửa đổi bổ sung đáng kể để phù hợp với thay đổi nền kinh tế đất nước, phù hợp với xu thế hội nhập thế giới góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Sự thay đổi này thể hiện rõ qua những quy định mới về thủ tục hải quan và quản lý thuế mới được ban hành, thay thế hoặc sửa đổi bổ sung văn bản cũ nhằm tiếp tục thực hiện việc cải cách TTHC, hiện đại hóa ngành Thuế và Hải quan.

Trong lĩnh vực thuế, Bộ Tài chính đã trình Quốc hội ban hành Luật thuế giá trị gia tăng, Luật sửa đổi bổ sung Thuế Thu nhập doanh nghiệp, Luật thuế thu nhập cá nhân sửa đổi. Và trên cơ sở đó, Bộ Tài chính tiếp tục ban hành các Nghị định, Thông tư hướng dẫn. Ngay sau khi mỗi Thông tư ban hành, Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế đều có những công văn hướng dẫn điểm mới Thông tư, tổ chức tập huấn cho các cơ quan Thuế địa phương cũng như chỉ đạo các cơ quan địa phương tuyên truyền phổ biến các Thông tư mới tới từng doanh nghiệp trên địa bàn. Cùng với đó, ban hành các công văn hướng dẫn nghiệp vụ về Thuế cho các cán bộ nhằm nhất quán, rõ ràng nội dung để giúp các cán bộ thực hiện tốt công việc.

Với mục tiêu xác định vào các giải pháp trong chương trình hành động nhằm giảm số lần, thời gian khai nộp thuế của doanh nghiệp, ngày 25/8/2014, Bộ Tài chính tiếp tục ban hành Thông tư số 119/2-14/TT-BTC sửa đổi, bổ sung mẫu biểu của 7 Thông tư nhằm cải cách, đơn giản hóa TTHC về thuế. Thực hiện giải pháp theo Thông tư này giảm 201,5 giờ cho việc kê khai, nộp thuế cho doanh nghiệp, người dân.

Đồng thời, để giúp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân, trên cơ sở Nghị quyết số 63/NQ-CP, Nghị định số 91/2014/NĐ-CP, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 151/2014/TT-BTC hướng dẫn thi hành Nghị định số 91/2014/NĐ-CP. Theo đó, bổ sung quy định không tính thuế TNDN đối với chênh lệch do đánh giá lại tài sản của doanh nghiệp nhà nước khi cổ phần hóa, bổ sung quy định cho phép doanh nghiệp được tính vào chi phí được trừ đối với khoản chi có tính phúc lợi trực tiếp cho người lao động... Thực hiện các quy định tại Nghị định 91 và Thông tư 151 nêu trên, sẽ tiết giảm 88,36 giờ cho người nộp thuế. Như vậy trong năm 2014 sẽ giảm được 290 giờ kê khai và nộp thuế.

Ông Cao Anh Tuấn - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế cho biết, ngoài việc sửa đổi về chính sách để tạo thuận lợi ở mức cao nhất cho người nộp thuế, Tổng cục Thuế tiếp tục đẩy mạnh, nhanh tiến độ kê khai thuế điện tử trên toàn quốc. Tính đến ngày 25/10, có 411.689 doanh nghiệp thực hiện kê khai thuế qua mạng, đạt 85,5% số doanh nghiệp đang hoạt động. Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và đáp ứng yêu cầu giảm thời gian nộp thuế, ngành Thuế phấn đấu hoàn thành khai thuế đạt 95% doanh nghiệp trên cả nước vào cuối năm 2014.

Từ năm 2011, Bộ Tài chính đã chỉ đạo ngành Thuế cần triển khai kết nối trao đổi thông tin giữa cơ quan Thuế với các Ngân hàng để mở rộng điểm thu NSNN. Qua gần 3 năm triển khai, đến nay ngành Thuế đã ký kết và trao đổi thông tin với 13 Ngân hàng và áp dụng tại 18 tỉnh. Dự kiến đến năm 2015, dịch vụ nộp thuế điện tử sẽ được mở rộng trên khắp các tỉnh của cả nước.

Trong lĩnh vực hải quan, việc ban hành Luật hải quan sửa đổi đã tạo một bước đổi mới toàn diện trong hoạt động hải quan thông qua tạo điều kiện áp dụng quản lý hải quan hiện đại phù hợp với thông lệ quốc tế, góp phần bảo vệ lợi ích chủ quyền an ninh quốc gia, thu hút đầu nư nước ngoài và nâng cao sức cạnh tranh trong nước và quốc tế của doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế... Bên cạnh đó, một loạt văn bản quy phạm pháp luật về hải quan ra đời nhằm đáp ứng mục tiêu thực hiện cải cách TTHC nhằm đơn giản hóa TTHC, giảm chi phí cho người dân, doanh nghiệp; tăng cường áp dụng quản lý rủi ro, giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế nâng cao chất lượng hiệu quả kiểm tra, giảm thời gian thông quan trong năm 2013; Hướng dẫn thủ tục hải quan điện tử đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thương mại.

Một trong những bước đột phát lớn của ngành Hải quan đã đạt được trong năm vừa qua là việc chính thức vận hành hệ thống thông quan điện tử VNACCS/VCIS vào ngày 1/4/2014. Việc thực hiện hệ thống này có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với cộng đồng doanh nghiệp, tạo rất nhiều thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan như: rút ngắn thời gian thông quan, chuẩn hóa thủ tục theo chuẩn mực quốc tế, hỗ trợ khai tự động nhiều chỉ tiêu, từ đó hạn chế nhiều sai sót trong quá trình nhập liệu...

Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Vũ Ngọc Anh khẳng định, hệ thống đã được triển khai thành công trên phạm vi toàn quốc. Cho đến thời điểm hiện tại, hệ thống đã triển khai tại 170 Chi cục, với số lượng tờ khai đạt 2,56 triệu tờ khai, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 103,3 tỷ USD với 42.700 doanh nghiệp tham gia. Khi thực hiện hệ thống cùng quy định mới tại Luật Hải quan sửa đổi, toàn thủ tục hải quan giấy sẽ chuyển sang điện tử, đồng nghĩa với việc cơ quan hải quan sẽ không in tờ khai giấy, thậm chí không xác nhận trên tờ khai giấy.

"Thời gian tới chúng tôi sẽ sử dụng mã vạch trên tờ khai. Dựa trên mã vạch đó sẽ xác định được toàn bộ thông tin tờ khai từ hệ thống cơ quan hải quan, từ đó chúng ta sẽ rút gọn được thủ tục giấy tờ cũng như bớt được thời gian trong việc giám sát hải quan" - ông Vũ Ngọc Anh cho biết thêm.

Bộ Tài chính đối thoại chính sách, cải cách TTHC thuế và hải quan với doanh nghiệp ảnh 1

Bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội tư vấn Thuế Việt Nam phát biểu tại Hội nghị.

Tháo gỡ nhiều vướng mắc 

Ghi nhận tại Hội nghị, các doanh nghiệp đánh giá cao những nỗ lực cải cách của hệ thống thuế và hải quan nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong bối cảnh khó khăn.

Sau khi trực tiếp đi khảo sát 16 doanh nghiệp tại các tỉnh, bà Nguyễn Thị Cúc - Chủ tịch Hội tư vấn Thuế Việt Nam cho biết, trước đây, gần như phần lớn các cán bộ thuế, hải quan để đảm bảo an toàn cho NSNN đã yêu cầu thêm những giấy tờ khác ngoài văn bản quy định. Ví dụ như thủ tục hoàn thuế, các cơ quan thuế địa phương yêu cầu doanh nghiệp kê các bảng kê hàng quý, hàng năm. Còn tại cơ quan hải quan, dù khai điện tử nhưng vẫn yêu cầu có thêm các tờ khai khác. Trước tình hình đó, Bộ Tài chính đã ra chỉ thị đối với các cơ quan địa phương không được phép yêu cầu doanh nghiệp nộp thêm bất cứ giấy tờ. Và tới thời điểm này,  bất cập này đã được sửa đổi trong Thông tư 119 mới ban hành.

Mặc dù đã lắng nghe nhiều ý kiến để sửa đổi bổ sung trong các văn bản pháp luật, song trong khi áp dụng vào thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp không ít vướng mắc, khó khăn. Tổng hợp vướng mắc tại Hội nghị, có thể phân chia các vướng mắc thành 4 nhóm chính, gồm: nhóm vướng mắc liên quan đến điện tử ngành Thuế và Hải quan, đặc biệt là hệ thống thông quan điện tử VNACCS/VCIS; nhóm liên quan đến các quy định về xử lý thuế; nhóm liên quan đến TTHC; nhóm vấn đề bất cập giữa thực tế áp dụng với quy định được ban hành. Nniều ý kiến vướng mắc của doanh nghiệp đã được đại diện Bộ Tài chính trả lời thỏa đáng.

Có thể thấy, chính sách thuế cũng như hải quan trong năm nay đã sửa đổi khá nhiều. Mặc dù, việc sửa đổi này với mong muốn để cải thiện hơn, tạo điều kiện thông thoáng thuận lợi hơn nhưng theo bà Nguyễn Thị Cúc, Bộ Tài chính cũng nên tính đến việc hệ thống hóa, toàn diện hóa các văn bản pháp luật, chứ không chỉ chạy theo việc sửa những bất cập mà không để ý đến những phát sinh khác trong tương lai. Bởi bản thân Hội tư vấn thuế Việt Nam liên tục phải cập nhật những sửa đổi về thuế đã thấy khó thì đối với doanh nghiệp khi thực hiện để hiểu hết các văn bản đó ngày càng khó hơn...

Trên cơ sở lắng nghe ý kiến thông tin từ các doanh nghiệp lần này, Thứ trưởng Đỗ Hoàng Anh Tuấn cho biết, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị tập hợp để xử lý kịp thời cho doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, nâng cao khả năng cạnh tranh.

Liên quan đến hệ thống thông quan điện tử, các doanh nghiệp có vướng mắc về hệ thống báo nợ thuế quá hạn. Hiện nay đa phần doanh nghiệp đang khai thủ tục XNK qua hệ thống VNACCS/VCICS, trong phần mềm cài sãn nếu trên hệ thống Tổng cục Hải quan thông báo: Doanh nghiệp bị báo nợ quá hạn 90 ngày thì phần mềm không khai được, yêu cầu xử lý; doanh nghiệp bị báo nợ quá hạn từ 1-89 ngày thì không chấp nhận cho khai báo mã C, phải khai báo mã D (mã C: doanh nghiệp được ân hạn thuế 275 ngày đối với nhập SXXK, mã D: doanh nghiệp phải nộp thuế ngay). Thực tế cho thấy vấn đề báo nợ thuế quá hạn có rất nhiều lý do như: nộp hồ sơ thuế quyết toán thuế NPL nhập SXXK chờ cơ quan Hải quan ban hành quyết định, ấn định thuế chênh lệch tăng, lỗi hệ thống hải quan...

Trả lời ý kiến của doanh nghiệp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn cho biết, Bộ Tài chính đã có văn bản hướng dẫn việc báo nợ do lỗi của cơ quan hải quan. Theo đó, doanh nghiệp sẽ được dùng ngay chứng từ của đơn vị chứng minh để thông quan. Thời gian qua, Bộ Tài chính cũng đã kỷ luật 2 trường hợp cơ quan hải quan liên quan vì doanh nghiệp đã nộp thuế nhưng không nhập kịp thời trên hệ thống, làm ảnh hưởng tới lợi ích của doanh nghiệp.

(T.H)