Đánh thuế TTĐB phù hợp với cam kết gia nhập WTO

Đây là khẳng định Vụ chính sách Thuế - Bộ Tài chính tại Hội thảo lấy ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế Tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) do Bộ Tài chính phối hợp Liên minh quốc tế phòng chống Lao và Bệnh phổi (The Union).

Toàn cảnh buổi hội thảo. Toàn cảnh buổi hội thảo.

Tham gia Hội thảo có đại diện của Bộ Công Thương, Bộ Y tế, Bộ Tư pháp, một số cục thuế địa phương, Hiệp hội rượu, bia, thuốc lá, Ngân hàng Thế giới, Tổ chức Y tế thế giới...

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Phạm Đình Thi - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thuế - Bộ Tài chính cho biết, trong thời gian gần đây, Bộ Tài chính nhiều  ý kiến khác nhau, kể cả từ các đơn vị Bộ, ngành trung ương. Ban soạn thảo Luật vẫn đang tiếp thu và giải trình, dự kiến sẽ được đưa ra tại Chính phủ tháng 5 tới đây.

"Thông qua cuộc Hội thảo này, Bộ Tài chính mong muốn nhận được thêm nhiều ý kiến để bổ sung hoàn thiện để trình Chính phủ tới đây, đặc biệt là mong muốn các ý kiến địa phương tham gia đóng góp ý kiến, nêu những vướng mắc bất cập trong quá trình hoàn thiện, và tới đây hoàn thiện các văn bản dưới luật  để Luật sớm đi vào cuộc sống." - Ông Thi nhấn mạnh.

Cần sớm sửa đổi Luật thuế tiêu thụ đặc biệt

Luật thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) hiện hành được Quốc hội nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XII, kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 14/11/2008, có hiệu lực thi hành từ 1/4/2009 thay thế Luật thuế TTĐB năm 1998 và các Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế TTĐB năm 2003 và 2005.

Qua quá trình triển khai thực hiện, Luật thuế TTĐB đã đi vào cuộc sống, tác động tích cực đến nhiều mặt kinh tế, xã hội của đất nước và đạt được mục tiêu đề ra khi ban hành Luật. Bên cạnh những kết quả đạt được, Luật thuế TTĐB hiện hành đã bộc lộ một số hạn chế.

Theo đó, về đối tượng người chịu thuế, trong quá trình thực hiện thấy rằng cần thiết phải bổ sung một số hàng hoá, dịch vụ vào đối tượng chịu thuế TTĐB như: dịch vụ nhắn tin trúng thưởng do bản chất dịch vụ này cũng là một loại hình vui chơi có thưởng nhưng chưa được quy định cụ thể trong Luật; mặt hàng nước ngọt có ga không cồn vì nhiều bằng chứng nghiên cứu cảnh báo nước ngọt có ga không cồn kích thích vị giác dễ dẫn đến lạm dụng, gây ra một số bệnh như bệnh béo phì, tiểu đường, bệnh về tim mạch). Bên cạnh đó, việc thu thuế hiện hành đối với mặt hàng xăng, condensate, naphta (nap-ta), chế phẩm tái hợp (reformade component) và các chế phẩm khác để pha chế xăng đã không còn phù hợp với thực tế, Việt Nam đã bắt đầu có công nghiệp lọc hóa dầu, condensate, naphta không chỉ dùng để sản xuất ra xăng mà còn sản xuất ra dung môi và một số sản phẩm khác không thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB. 

Về giá tính thuế, từ ngày 01/01/2012, Luật thuế bảo vệ môi trường số 57/2010/QH12 có hiệu lực thi hành quy định thu thuế bảo vệ môi trường đối với một số loại hàng hoá. Tuy nhiên, do Luật thuế TTĐB chưa quy định cụ thể về giá tính thuế TTĐB đối với hàng hoá đã chịu thuế bảo vệ môi trường nên cần bổ sung làm rõ, bảo đảm đồng bộ với Luật thuế bảo vệ môi trường.

Về thuế suất, Thuế suất thuế TTĐB đối với rượu, bia và thuốc lá hiện nay còn thấp chưa đảm bảo đúng mục tiêu là hạn chế tiêu dùng những mặt hàng có hại cho sức khỏe. Theo khuyến nghị của Tổ chức y tế thế giới (WHO) và Ngân hàng thế giới thì mức thuế suất thuế TTĐB đối với mặt hàng thuốc lá, rượu, bia của Việt Nam đang ở mức thấp, cần thiết phải điều chỉnh thuế suất đối với những mặt hàng này.

Hầu hết các đại biểu tham gia hội thảo đều đồng tình và cho rằng, việc sửa đổi, bổ sung Luật thuế TTĐB là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội trong giai đoạn tới.

Riêng đối với mặt hàng thuốc lá, Bà Dương Khánh Vân - Đại diện Liên minh Quốc tế Phòng chống Lao và Bệnh phổi tại Hội thảo khẳng định việc tăng thuế TTĐB  là công cụ hữu hiệu "lợi cả đôi đường". Một mặt vừa để giảm số lượng người hút thuốc, đặc biệt đối tượng thanh niên trẻ tuổi, một mặt tăng thuế TTĐB có thể tạo nguồn thu ngân sách lớn và bền vững.

Đối trọng chính phía dự thảo Luật, ông Phạm Kiếm Nghiệp - Tổng thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế TTĐB cùng các biện pháp về thuế và giá là những biện pháp quan trọng nhằm giảm thiểu tác hại của thuốc lá. Nhưng ông Nghiệp yêu cầu cân nhắc và triển khai phù hợp với tình hình thực tế, cụ thể là cần hình thành lộ trình tăng thuế cho phù hợp.

Theo Bộ Tài chính, mức tăng mức thuế suất thuế TTĐB của mặt hàng này từ 65% lên 75% và có lộ trình tăng thêm 10% áp dụng từ năm 2018. Cụ thể sửa đổi điểm 1 Mục I Biểu thuế TTĐB tại Điều 7 dự thảo Luật như sau: Thuốc lá điếu, xì gà và các chế phẩm khác từ cây thuốc lá từ ngày 01 tháng 7 năm 2015 đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2017: 75%. và từ ngày 01 tháng 01 năm 2018: 85%.

Rõ ràng, mỗi một đề xuất đưa nhóm hàng hóa vào đối tượng chịu thuế TTĐB hoặc tăng thuế ở một nhóm hàng hóa, dịch vụ nào đó thì khó tránh khỏi sự phản đối của các nhà sản xuất loại hàng hóa đó với lý do: ảnh hưởng đến tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, hay ảnh hưởng đến việc làm của người lao động. Tuy nhiên, trên cơ sở cân nhắc về giá, khả năng tiêu thụ và đánh giá tác động đến tình hình sản xuất kinh doanh cho thấy: việc áp dụng mức thuế suất thuế TTĐB 10% là cần thiết và nên sớm triển khai.

Phù hợp với lộ trình cam kết gia nhập WTO

Việt Nam đã trở thành thành viên của Tổ chức thương mại thế giới. Theo cam kết với WTO thì đối với thương mại, chính sách thuế cần bảo đảm nguyên tắc không phân biệt đối xử giữa hàng nhập khẩu và hàng sản xuất trong nước, không trợ giá hàng xuất khẩu; đối với đầu tư, không phân biệt đối xử giữa nhà đầu tư nước ngoài với nhà đầu tư trong nước trong việc thành lập, hoạt động.

Theo nguyên tắc không phân biệt đối xử này, việc thu thuế TTĐB đối với nước ngọt có ga không vi phạm cam kết của WTO vì:

Thứ nhất, Thuế TTĐB là thuế gián thu, người mua là người trả thuế, người bán là người nộp thay. Do vậy việc thu thuế TTĐB đối với nước ngọt có ga hay đối với bất kỳ hàng hóa, dịch vụ chịu thuế TTĐB nào đều không nhằm vào nhà sản xuất hay nhà đầu tư, không phân biệt đối xử giữa các nhà đầu tư.
 
Thứ hai, Thuế TTĐB thu đối với cả nước ngọt có ga nhập khẩu nên không phân biệt đối xử giữa hàng nhập khẩu và nước ngọt có ga sản xuất trong nước.

(T.H)