Thuế TNCN - cân bằng quyền lợi quốc gia và người dân

Từ 1/7/2013, Luật thuế TNCN sửa đổi chính thức có hiệu lực. Theo tính toán sơ bộ của Tổng cục Thuế, NSNN sẽ giảm thu khoảng 5.200 tỷ đồng cho 6 tháng cuối năm 2013 và 13.350 tỷ đồng cho năm tài khóa 2014. Xung quang việc thực thi Luật thuế TNCN được coi là Thuế Vua, Thuế Nữ hoàng này có rất nhiều luồng ý kiến khác nhau, nhưng tựu chung những sửa đổi, bổ sung của sắc thuế này khiến nhiều đại biểu đồng tình tại Hội thảo Hướng tới thực thi hiệu quả Luật thuế TNCN được tổ chức sáng 16/5, tại Hà Nội.

Thuế TNCN - cân bằng quyền lợi quốc gia và người dân...Thuế TNCN - cân bằng quyền lợi quốc gia và người dân...

Đã cân nhắc lợi ích mọi phía

Với tư cách đại biểu Quốc hội, người bấm nút thông qua sắc thuế quan trọng bậc nhất quốc gia này, ông Đinh Văn Nhã, Phó Chủ nhiệm UB Tài chính - Ngân sách Quốc hội phân tích: xung quanh sắc thuế này có 3 luồng ý kiến khác nhau. Người phản đối thì cho rằng, sắc thuế đã ủng hộ người giàu và chưa san sẻ được khó khăn với người nghèo khi nâng mức giảm trừ gia cảnh. Nhóm người ủng hộ thì cho rằng, cần phải khoan thư sức dân trước tình hình lạm phát leo thang hiện nay; đồng thời khi nâng mức giảm trừ gia cảnh cũng đồng nghĩa với việc kích cầu (người dân có tích lũy, tái tạo sức lao động và tăng chi tiêu hơn khi có tiền). Trong khi luồng ý kiến chung thì cho rằng, trong bối cảnh kinh tế khó khăn hiện nay và dự báo kinh tế đất nước trong 5-7 năm tới thì việc giảm trừ gia cảnh lần này là phù hợp.

Ông Nhã cũng đồng cảm với Bộ Tài chính khi cho rằng, cái khó của người làm chính sách là phải cân bằng được lợi ích các bên: lợi ích quốc gia, lợi ích người dân, lợi ích doanh nghiệp… Chính vì vậy, việc sửa đổi 6/35 điều của Luật thuế TNCN lần này đã đạt được cơ bản những tiêu chí đề ra. Trong đó việc chấp nhận hụt thu NSNN, khoan thư sức dân, giảm gánh nặng cho doanh nghiệp… đều được các Đại biểu Quốc hội cân nhắc kỹ lưỡng với trách nhiệm cao nhất trước khi bấm nút thông qua. Các Đại biểu Quốc hội hy vọng, với mức giảm trừ gia cảnh từ 4 lên 9 triệu đồng/người; cho người phụ thuộc từ 1,6 triệu lên 3,6 triệu đồng sẽ kích thích người lao động hăng hái sản xuất, kinh doanh, đồng thời là đòn bẩy tài chính quan trọng của NSNN.

Đứng trên giác độ người làm chính sách, ông Nguyễn Văn Phụng, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách Thuế (Bộ Tài chính) - người đau đáu với mỗi chính sách thuế mới đã dành tới 29 trang tham luận phân tích chi tiết những sửa đổi, điều chỉnh, lí do và nguyên cớ ẩn chứa khi xây dựng Dự thảo Luật thuế TNCN sửa đổi lần này. Ông Phụng tâm sự, “với tham vọng đề cập một cách toàn diện, đầy đủ, có logic, rõ về đạo lý, có phân tích và đối chiếu với thực tiễn và chứa đựng những thông điệp chính sách…” đã phần nào làm các đại biểu hiểu rõ hơn cắc cớ với những điều thêm bớt, những nội dung chỉnh sửa, những tâm huyết của người làm Luật với người dân chứ không phải cách làm Luật phòng máy lạnh như nhiều người vẫn “phê phán”.

Không sợ thất thu NSNN

Câu chuyện NSNN dường như đã trở nên thân quen với người dân Việt Nam, thay vì phó thác cho đó là công việc của ngành Tài chính. Thực tế, trong bối cảnh kinh tế khó khăn, bài toán thu chi, cân đối ngân sách thực sự là nhiệm vụ hết sức nặng nề. Giống như một gia đình, khi khoản chi thì quá nhiều mà nguồn thu thì hạn chế, cắt giảm hoặc có khi thất thu thì nền tài chính khó đảm bảo. Chính vì vậy, thuế TNCN và thuế TNDN mỗi khi được sửa đổi (2 sắc thuế chiếm hơn 53% NSNN) càng được người dân theo dõi vì liên quan sát sườn tới quyền lợi và nghĩa vụ của họ.

Thuế TNCN - cân bằng quyền lợi quốc gia và người dân ảnh 1

Bà Nguyễn Thị Cúc: quản lý thuế cần tránh "thả gà ra đuổi"...

Theo bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội tư vấn Thuế: qua 4 năm triển khai thuế TNCN, số thu của sắc thuế này đã tăng khá nhanh, từ 62 tỷ đồng đến 2012 đã là 46.000 tỷ đồng. Số người nộp thuế TNCN mức cũ cũng gần 5 triệu người. Tuy nhiên, trước việc cân đối thu NSNN, thực thi các sắc thuế theo hướng khoan thư sức dân, việc nâng mức giảm trừ gia cảnh và người phụ thuộc; nâng mức chịu thuế cũng như định danh các đối tượng chịu thuế trong lần sửa đổi này là cần thiết và phù hợp với thực tiễn cuộc sống.

Tuy nhiên, để sắc thuế này đi vào cuộc sống - đứng trên góc độ người nộp thuế, bà Cúc đưa ra 5 kiến nghị: Một, cơ quan thuế cần minh bạch các khoản chịu thuế, không chịu thuế, miễn thuế (tựu chung thu được khoản gì thì kê ra, tránh nói lấp lửng); Hai, căn cứ tính thuế, xác định mức chịu thuế TNCN cần khoa học, theo thông lệ quốc tế và phù hợp với thực tế Việt Nam; Ba, biện pháp quản lý thuế phải khoa học, kiểm soát tốt thu nhập của các đối tượng chịu thuế; Bốn, tránh lạm thu trước, hoàn thuế sau chậm trễ…; Năm, cần có quy định quản lý thu thuế TNCN kiểm soát chi tiêu của cá nhân (xác định nguồn thu tại nguồn, tránh thả gà ra đuổi)…

Thực tế, những luống ý kiến cho rằng cần siết những đối tượng chịu thuế - nhất là những người giàu thì không lo thất thu NSNN. Có người cho rằng, cứ mở rộng đối tượng chịu thuế, không sợ lạm thu để nâng cao ý thức người dân và tính trách nhiệm của cộng đồng trước xã hội. Tuy nhiên, về cơ bản Luật thuế TNCN sửa đổi lần này đã phần nào đáp ứng được kỳ vọng của xã hội. Về cơ bản sẽ có những phản biện trái chiều khi xây dựng, Thứ trưởng Bộ Tài chính Vũ Thị Mai cho rằng đây sẽ là những ý kiến rất bổ ích để chúng ta xây dựng những sắc thuế sát thực tiễn, hợp lòng dân và không lo thất thu NSNN trong dài hạn…

(Nam Phương)