Trung Quốc chia sẻ kinh nghiệm quản lý thuế

Tăng cường quản lý thuế, cải cách thủ tục hành chính nhằm giảm bớt thời gian và công sức nộp thuế cho các cá nhân và doanh nghiệp đang là mục tiêu quan trọng được Thủ tướng Chính phủ Việt Nam quyết liệt chỉ thị yêu cầu Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế tích cực thực hiện.

Toàn cảnh Hội thảo. Ảnh: T.HToàn cảnh Hội thảo. Ảnh: T.H

Với mục tiêu đó, nằm trong khuôn khổ hợp tác, trao đổi kinh nghiệm giữa Trường Bồi dưỡng cán bộ tài chính, Bộ Tài chính Việt Nam và Trung tâm Tài chính và Phát triển châu Á - Thái Bình Dương, Bộ Tài chính Trung Quốc đã tổ chức Hội thảo quốc tế "Kinh nghiệm quản lý thuế quốc tế và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam" vào sáng nay 27/10/2014.

Đến dự Hội thảo có hơn 120 đại biểu đến từ các Bộ, Ngành Trung ương và địa phương; các đơn vị có liên quan chặt chẽ như Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế, Tổng cục Hải quan; các doanh nghiệp và tổ chức, đơn vị hiệp hội doanh nghiệp; các nhà nghiên cứu chuyên gia trong lĩnh vực kinh tế - tài chính và quản lý thuế.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Đỗ Đức Minh - Giám đốc Trường Bồi dưỡng cán bộ tài chính - Bộ Tài chính Việt Nam cho biết, mặc dù đã được đổi mới và đạt một số kết quả nhất định, công tác quản lý cải cách thủ tục hành chính thuế, hải quan vẫn còn nhiều hạn chế, tồn tại. Ngành Thuế Việt Nam đứng trước nhiều khó khăn, thách thức trong quản lý thuế để đáp ứng yêu cầu vừa kiểm soát chặt chẽ nguồn thu, vừa thông thoáng, đơn giản hóa thủ tục hành chính thuế. Điều đó đòi hỏi ngành thuế phải tiếp tục tự rút kinh nghiệm trong cải cách thể chế và thủ tục hành chính, đồng thời phải học hỏi kinh nghiệm của các nước trên thế giới. Vì thế, Hội thảo lần này sẽ là cầu nối giữa các nhà quản lý thuế, doanh nghiệp, chuyên gia nhằm cùng nhau thảo luận, tháo gỡ những khó khăn và tìm ra những ý tưởng mới để cải cách hơn nữa thủ tục hành chính thuế và công tác quản lý thuế tại Việt Nam.

Phấn đấu xây dựng ngành Thuế hiện đại, hiệu lực, hiệu quả

Việt Nam là một quốc gia đang phát triển. Hệ thống thuế của Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn cải cách quan trọng và ngày càng hoàn thiện. Đến nay, ngành Thuế đã thiết lập được một hệ thống thuế với đầy đủ sắc thuế của một hệ thống thuế hiện đại, phù hợp với nền kinh tế thị trường ở Việt Nam và tiếp cận dần với xu hướng cải cách thuế của thế giới. Hệ thống thuế mới đang có tác động tích cực đến phát triển kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt NAm.

Chia sẻ tại Hội thảo, ông Nguyễn Văn Phụng - Vụ trưởng Vụ quản lý thuế doanh nghiệp lớn - Tổng cục Thuế, Bộ Tài chính cho biết, trong gần 30 năm qua, Việt Nam đã thực hiện thành công các Chương trình cải cách thuế. Hệ thống chính sách thuế được xây dựng và điều chỉnh phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước qua mỗi giai đoạn.

Giai đoạn thứ nhất đánh dấu bằng việc xây dựng hệ thống thuế thống nhất áp dụng cho các thành phần, khu vực kinh tế, phục vụ công cuộc xâyd ựng nền kinh tế nhiều thành phần theo đường lối Đổi mới. Trong giai đoạn này, các sắc thuế chính được ban hành dưới hình thức luật gồm: Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu (XNK); Thuế doanh thu, Thuế tiêu thụ đặc biệt, Thuế lợi tức; Thuế nông nghiệp (sau này được gọi là thuế Sử dụng đất nông nghiệp). Các sắc thuế được ban hành dưới hình thức Pháp lệnh: Thuế nhà đất; Thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao; Thuế tài nguyên; Phí và lệ phí, một số khoản thu theo Nghị định của Chính phủ.

Cải cách thuế giai đoạn thứ hai, Việt Nam áp dụng sắc thuế mới phục vụ xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, tăng cường phát huy nội lực và tranh thru đẩy mạnh thu hút nguồn nhân lực nước ngoài.

Giai đoạn thứ ba, Việt Nam áp dụng chiến lược cải cách hệ thống thuế 2001-2010. Trong đó, ban hành Pháp lệnh phí và lệ phí; Sử đổi thuế TNDN tiến tới thống nhất giữa đầu tư trong nước, đầu tư nước ngoài; sửa đổi một số luật thuế phục vụ hội nhập; Ban hành Luật Quản lý thuế, thống nhất quy trình, thủ tục quản lý các thuế, đề cao quyền - trách nhiệm - nghĩa vụ của người nộp thuế cùng với thay đổi chức năng, nhiệm vụ của cơ quan thuế...

Nhận định của phái đoàn IMF, tổng số thu NSNN của Việt Nam đã lên đến mức cao nhất là 29% GDP vào năm 2008 ( năm 2011 giảm xuống khoảng 27% do giá dầu thô giảm). Số thu NSNN (trừ dầu thô) tăng tư 18,4% GDP năm 2008 lên 20,6% GDP vào năm 2010. Vì thế mục tiêu thu 23-24% mà Chiến lược cải cách thuế 2011-2020 có thể sẽ khả thi, mặc dù dự báo giá dầu sẽ giảm cũng như số thu từ thuế XNK và viện trợ nước ngoài cũng sẽ giảm.

Trong bối cảnh như vậy, để trển khai thực hiện chiến lược 2011-2020, Bộ Tài chính đã ban hành quyết định số 2162/QĐ-BTC phê duyệt kế hoạch cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011-2015 và các đề án triển khai thực hiện hiện chiến lược gồm Kế hoạch giai đoạn 2011-2015; 9 đề án để triển khai thực hiện chiến lược cải cách hệ thống thuế giai đoạn 2011-2020, trong đó có Đề án cải cách về pháp luật, thể chế.

Giai đoạn hiện nay, Việt Nam phấn đấu hướng tới xây dựng ngành Thuế hiện đại, hiệu lực và hiệu quả. Công tác quản lý thuế, phí, lệ phí thống nhất, minh bạch, đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện trên 3 nền tảng cơ bản:: thể chiế chính sách minh bạch, quy trình thủ tục hành chính đơn giản, khoa học, phù hợp với thông lệ quốc tế; Nguồn nhân lực có chất lượng, liêm chính; Ứng dụng CNTT hiện đại, có tính liên kết, tích hợp, tự động hóa.  Cụ thể, theo  Chỉ thị số 24/CT-TTg ngày 05/8/2014 về tăng cường quản lý cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực Thuế, Hải quan và những giải pháp quyết liệt của Bộ Tài chính, Tổng Cục Thuế phấn đấu cuối năm 2014 có 95% số doanh nghiệp khai thuế điện tử; cắt giảm tối thiểu 50% số giờ thực hiện thủ tục hành chính thuế, phấn đấu đến năm 2015 bằng với mức trung bình của nhóm nước "ASEAN-6 (171 giờ/năm), cải thiện rõ rệt thứ hạng về chỉ số nộp thuế của Việt Nam so với các nước trong khu vực và thế giới. 

Chống chuyển giá - Kinh nghiệm từ Trung Quốc

Tình trạng chuyển giá tại các doanh nghiệp vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ngày càng phức tạp, đòi hỏi sự tham gia quản lý của các cơ quan chức năng. Doanh nghiệp luôn tìm cách để có lợi nhuận cao nên hiện tượng chuyển giá không thể chấm dứt ngay trong một sớm một chiều.

Về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Phụng nhấn mạnh cần phân biệt rõ ràng giữa chuyển giá hợp pháp và chuyển giá bất hợp pháp. Theo đó, lâu nay, theo quan niệm của xã hội, tất cả mọi giá bán giao dịch gian lận đều là chuyển giá. Về mặt chuyên môn, người nộp thuế phải xác định giá trị giao dịch giữa công ty mình với các đơn vị liên kết, phù hợp với quy định pháp luật. Tại Việt Nam, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 66/2010 TT/BTC quy định về nguyên tắc xác định giá giao dịch thị trường giữa các đơn vị có mỗi quan hệ liên kết. Gần đây, Việt Nam có Thông tư 201/2013/TT-BTC theo Luật quản lý thuế mới hướng dẫn về APA. Giữa người bán và người mua rõ ràng phải có giá giao dịch nhất định nhưng giao dịch này phải tuân thủ theo nguyên tắc thị trường. Đồng nghĩa với việc giao dịch mua bán giữa công ty mẹ và công ty con cũng phải tuân thủ theo nguyên tắc này. Tuy nhiên không thể có chuyện bán đúng giá 100% vì điều kiện giao hàng khác nhau, chất lượng thành phẩm khác nhau, phẩm cấp khác nhau... thì mức giá phải khác nhau. Vì thế, Nhà nước đưa ra 6 phương pháp xác định giá trị và nếu giá trị giao dịch tuân thủ trong ranh giới nguyên tắc thì đó là chuyển giá hợp pháp. Nếu giá trị giao dịch bán thấp hơn quy định, thông qua đó để điều chỉnh lãi lỗ giữa người bán và người mua thì đó là chuyển giá bất hợp pháp.

Cũng tại Hội thảo, bà Vương Lâm - chuyên gia Tổng cục Thuế nhà nước Trung Quốc đã trình bày về việc trốn thuế và chống trốn thuế ở các tập đoàn quốc gia tại Trung Quốc. Với kinh nghiệm nhiều năm về nghiên cứu thực tiễn về chuyển giá, bà đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm, bài học trong việc bảo vệ trước kiểm toán chuyển giá và điều tra thuế, quản lý rủi ro chuyển giá...

Theo bà Vương Lâm, năm 1991, Trung Quốc bắt đầu áp dụng chế độ thuế chuyển giá. Là một trong những nước đang phát triển, qua 20 năm thực tiễn về chuyển giá, Trung Quốc đã nhận thức rõ và tích lũy được nhiều kinh nghiệm phù hợp với tình hình trong nưóc. Cuối năm 2012, Tổng cục Thuế Trung Quốc đẫ trình bày báo cáo "Thực tiễn Trung Quốc đóng góp cho cuốn "Sổ tay thực hành về chuyển giá các nước đang phát triển". Các vấn đề và phương pháp giải quyết cụ thể nêu trong báo cáo cho thấy quan điểm và lập trừng của cơ quan thuế nhà nước Trung Quốc đối với vấn đề chuyển giá. Năm 2007 Trung Quốc tiếp tục áp dụng một số điều khoản chung về chốn trốn thuế.

Gần đây nhất, ngày 3/7/2014, Tổng cục Thuế ban hành "Quy trình quản lý chống trốn thuế chung", đang áp dụng thí điểm để tiếp tục hoàn thiện. Điều này cho thấy sự quan tâm cao độ của cơ quan thuế Trung Quốc đối với việc quản lý trốn thuế nói chung cũng cho thấy cơ quan thuế Trung Quốc sẽ tăng cường hơn nữa việc điều tra và điều chỉnh các hành vi trốn thuế.

Với các ví dụ cụ thể các trường hợp chuyển giá tại Trùng Khánh, Quý Châu, Sán Đầu, Sơn Tây, Thiên Tân, bà Vương Lâm cũng nhấn mạnh, việc thẩm định doanh nghiệp có tồn tại hành vi sắp đặt trốn thuế hay không cần theo nguyên tắc "Thực chất quan trọng hơn hình thức". Bà cũng đưa ra kinh nghiệm các bước để thẩm định xác định hành vi này của doanh nghiệp...

(T.H)